In deze geschiedschrijving over de katharen komt eerst uitgebreid het gevecht tussen gnostiek en orthodoxie binnen het jonge christendom aan de orde. Sporen van deze gnostiek ziet Moerland terug in de jonge Ierse kerk, bij de bogomielen en ten slotte bij de katharen In Zuid-Frankrijk. Al deze bewegingen benadrukten dat de mens een vrije wil had om voor het goede te kiezen, en daarvoor geen bemiddeling nodig had: zo'n leer tast de macht van de kerk aan... Moerman beschrijft op pakkende wijze hoe de kerk deze ketterij trachtte te bestrijden: eerst met debatten en preken, later met een kruistocht. De laatste katharen werden door de inquisitie opgespoord en op de brandstapel gebracht. Desondanks beschouwt Moerland de katharen als de ware overwinnaars, met hun geloof in liefde en geweldloosheid. Een boeiend geschreven verhaal over een weerzinwekkende periode uit de geschiedenis van christelijk Europa. Tot slot volgen eindnoten, een bibliografie, een lijst met verschillen tussen kerk en katharen, een verklarende woordenlijst en de geschiedenis van het katharisme in jaartallen..
Dit boek heeft me erg verrast in de positieve zin.
Het was een bizarre tijd waarin de katholieke kerk zich bedreigd voelde door alles en iedereen dat niet zoals de kerk in Rome dacht. Hier waren de vreedzame katharen ook onder andere de dupe van.
Mijn kennis omtrent de katharen was nihil maar na het lezen van dit boek is dit aanzienlijk gegroeid. De schrijver weet alle informatie en details heel goed over te brengen en gaat over bepaalde gebeurtenissen er diep op in.
Over het algemeen een erg heel leuk en informatief boek waar veel anekdotes en beschrijvingen van gesprekken tot leven worden gebracht.
Wat me vooral raakt in dit boek, is de dynamiek tussen kerk en de wereldlijke macht. In die dynamiek is voor liefde geen plaats.
Hieronder een soort van samenvatting door het leesbaar aan elkaar plakken van zinsneden uit zijn boek.
De gnostiek is een spirituele traditie waar je als vrij mens wel of niet voor kunt kiezen. De gnosis is het innerlijk weten van de liefde. De katharen verbonden de vrijheid van geest met liefde. Liefde in gehoorzaamheid aan een gebod is geen liefde.
Een patroon dat zich sinds Augustinus zal herhalen: de wereldlijke macht kiest partij voor die fractie binnen het christendom die uitgaat van een negatief mensbeeld. Hoe zondiger de mens, hoe groter de sympathie van de wereldlijke machthebbers. Daarom noemt Bram Moerland het geweld in naam van het goede het ultieme kwaad, het Kwaad met een hoofdletter.
De katharen leefden in Occitanië, in die tijd een multiculturele samenleving. Het is een van de weinige momenten in de geschiedenis van het Westen waarin de idealen van vrijheid en verdraagzaamheid in hoge mate praktisch werden gerealiseerd. Juist de probleemloze pluriformiteit van de Occitaanse Renaissance is een van de opmerkelijkste aspecten daarvan.
Eerst met het leger en daarna met de inquisitie weet de kerk de katharen uit te roeien. De inquisitie leerde de bewoners van Zuid-Frankrijk elkaar te vrezen in plaats van elkaar lief te hebben. Die angst bleek een machtig wapen.
Een boek geschreven met een schat aan kennis als bagage. De schrijver neemt je mee op een reis vanaf het vroege Christendom naar de val van Montsegur. Verbazingwekkend is het te lezen hoe de mechanismen van angst prediken en de drang naar overheersing en macht vandaag de dag nog steeds aangewend worden. Het loslaten van angst is de echte bevrijding van de geest, toen en nu. Deze waarheid kan niet uitgeroeid worden door een brandstapel.
In 'De Katharen. De overwinning van de vrijheid' schetst de auteur een beeld van de Katharen, een groep christenen die leefden in het huidige Zuid-Frankrijk.
Het boek is een goede introductie in de geschiedenis en de geloofsovertuiging. Het boek zelf leest makkelijk weg. Positief verrast, in ongeveer twee uur uitgelezen.
Er wordt vooral de kwade geschiedenis van het katholicisme verteld. Richting het einde gaat het over veldslagen. Er wordt nauwelijks verteld over de kultuur of religie van de katharen.