Monsterlijk moederschap: Van Rosemary’s Baby tot Nightbitch

by Jozefien Van Beek

Moeders zijn monsterlijk. Tenminste, als we film, kunst en literatuur mogen geloven. Van klassiekers als Psycho en Carrie over de schilderijen van Alice Neel tot de persoonlijke reflecties van Joan Didion en Chantal Akerman: overal verschijnen moeders als verstikkend of juist afwezig, manipulerend of ronduit angstaanjagend.

Vanuit haar eigen kijkgeschiedenis en geïnspireerd door feministische denkers verweeft Jozefien Van Beek autobiografie met analyse. Ze vertrekt bij haar eigen kindertijd en krijgt uiteindelijk zelf een kind. Zou het kunnen dat niet alleen moeders monsterlijk zijn, maar ook het moederschap zelf?

Monsterlijk moederschap is een scherpzinnig, persoonlijk en diepgravend boek over de verwachtingen, angsten en paradoxen van het moederschap. Met een persoonlijke, literaire stijl plaatst Van Beek haar verhaal binnen een bredere maatschappelijke en culturele context.

120 pages, Paperback

First published September 29, 2025

Reviews

[Jochen]

4.2* - Al fan van Van Beeks stukken voor De Standaard, nu ook van haar boek. Boeiend leesvoer voor lezers die houden van complexe moederfiguren én horrorfilms! Met uitgebreide bronnenlijst (en dus extra leesvoer).
(Ik ga nooit meer op dezelfde manier naar 'Alien' kunnen kijken...)

[Merel Vanquaille]

wauw!!!!!

[Lise Delabie]

Ik heb de voorbije periode veel over moederschap gelezen, maar de link met horror was voor mij nieuw. Jozefien Van Beek zei in een interview dat ze nog niet klaar is met dit thema - daar ben ik nu eens blij om, zie.

[Eline De Mey]

Van Beek benadert moederschap met zowel een persoonlijke als kritische blik, verweven met slasherhorrorfilm-, literatuur- en kunstanalyse. Ze onderzoekt "monsterlijke" representaties van moederschap, en deelt daarbij haar eigen complexe (soms haat)gevoelens over haar moederschap. Eline is groot slasherfilmfanaat dus knikte hevig mee met alle analyses, maar ook diegenen die hier niet thuis in zijn, kunnen dankzij Van Beeks heldere uitleg gemakkelijk meevolgen. Zonder schroom onderzoekt zij de vraag: zijn misschien niet moeders, maar het moederschap monsterlijk?

[Anneleen Princen]

In een treinrit uitgelezen
5 meeslepende essays
medereizigers noch plakkerige zetels deerden
volledige recensie op Cutting Edge

[Emma Vranken]

In één trek uitgelezen! Heel interessant!

[Rosa Vahl]

Nooit gedacht dat ik een boek zou lezen over slashhorror. Maar is een fijn essay over monsters die moeder zijn en moeders die monsters zijn. Fijne inzichten in een informatierijk boekje dat ik nog eens zou moeten lezen.

[Els Lens]

Leuk boekje over moeders en het niet zo rooskleurige moederschap in de film, vooral over het conflict tussen dominante moeders en hun kinderen. (Denk aan Carrie en Psycho) Dun boek, dus niet erg diepgravend. Ook persoonlijke ervaringen van de schrijfster komen aan bod.

[leren_lezen]

Vloog op een lome zondag door dit essay heen. Vast ook omdat ze veel naar (horror)films en feministische psychoanalytische (horror) filmtheoretici verwijst (waar het gesnapt wordt dat je kunnen identificeren met, en genot vinden in, het gedrag van sadistische karakters een teken van grote empathie is). Over de relatie tussen het moederschap en het monsterlijke, verstikkende ouder/kind relaties en het belang (maar ook de onmogelijkheid?) van daadwerkelijk loskomen van je moeder.

[Ems]

ZO veel referenties waar ik nu benieuwd naar ben, de horrorfilms laat ik misschien nog even terzijde.. Boek is geschreven vanuit zeer persoonlijke standpunten/verwijzingen, wat ik kan waarderen. Grappige zin ‘Ik ben een Final Girl in t’ diepste van mijn gedachte’. Same.
Nog veel belangrijkere zinnen gelezen, maar goed.

[Lara Van den Bril]

Heel leuk om te lezen!!!!

[Merel Lechene]

Wat een goed boek ! Er lijkt een perfect evenwicht tussen voorbeelden, psychoanalyse, filmtheorie, literatuur en haar eigen verhaal. Het maakt me enigszins angstig maar het liefdevolle einde is een fijne schouderklop.

[Emmadjghe]

grote fan van hoe je dit genre zou noemen. ik mis wel wat tussenstappen in bepaalde linken die gelegd worden, zeker gezien de schrijfster terugvalt op concepten uit psychoanalyse.

[Nina]

Hier hou ik van: een eerlijk verhaal, met ruimte voor een realiteit waar niet zomaar over gebabbeld wordt (kan worden) en die er gewoonweg is. En nu heb ik goesting gekregen om meer horror te kijken en lezen!

[Val Van]

Leuk om te lezen maar ik denk dat ze Arrival en Interstellar door elkaar heeft gehaald

[Delphine]

In vijf essays beschouwt Van Beek haar eigen kindertijd en pril moederschap binnen een bredere culturele en maatschappelijke context.

Het vertrekpunt is haar vurige kinderwens en het 'monsterlijk' gevoel wanneer de baarmoeder leeg blijft, maar ook het schuldgevoel wanneer het kind er is en de vrijheid van de moeder ophoudt. Was het moederschap een vergissing?

Van Beek heeft een voorliefde voor horrorfilms/slashers, die vaak een misogyn etiket opgekleefd krijgen. Zowel Norman Bates (Psycho) als Carrie zijn slachtoffers van monsterlijke moeders. Maar, nuanceert Van Beek, schuilt het kwaadaardige niet in elk mens?

In een volgend essay nuanceert ze verder: de monsterlijkheid van een moeder wordt vaak mogelijk door het ontbreken van een vaderlijke orde (een standpunt dat Van Beek aan de psychoanalyse ontleent). Dochters moeten ook durven uitbreken, stelt ze. Zelf ging ze gepaard onder een verstikkende moeder-dochter eenheid, net zoals Chantal Akerman, die zelfmoord pleegde na de dood van haar moeder. De passage over Akerman is de meest ontroerende van dit boekje.

Het is de grote verdienste van Van Beek dat ze het stereotiepe zwart/witperspectief doorbreekt. Het moederschap kan én een sprookje, én een nachtmerrie zijn: dit binair benaderen heeft weinig zin. Die vaststelling brengt uiteindelijk meer rust in haar eigen moederschap en haar verhouding tot haar moeder. Monsterlijk moederschap brengt een overtuigend standpunt, gekoppeld aan heel eerlijke bekentenissen.

[Evi]

Lees en gruwel. Niets zo vreselijk als de realiteit.
En sprokkel handenvol tips om je mee naar de bibliotheek te begeven. Niets zo heerlijk als verhalen over diezelfde realiteit.

[Jana Arns]

Boeiend en herkenbaar.

[Zoye]

3.5!

[Sofie Priem]

Meer een verzameling van essays. Heel veel referenties naar films en boeken over moeders. Niet helemaal m'n ding.