In therapie

by Lena Bril

Tienduizenden Nederlanders staan op een wachtlijst voor een psycholoog. Alternatieve therapieën schieten als paddenstoelen uit de de afgelopen tien jaar is het aantal coaches meer dan verdubbeld. En Nederland hééft al ongekend veel psychologen en bijna nergens ter wereld zijn er zo veel therapeuten per inwoner.
Waarom zoeken zo veel mensen hulp bij een therapeut of coach? Wat gebeurt er achter de gesloten deuren van behandelkamers? is therapie de oplossing voor de mentale gezondheidscrisis - of onderdeel van het probleem?


Journalist en filosoof Lena Bril, zelf al tien jaar af en aan in behandeling bij een ggz-psycholoog en een psychiater, dompelde zich een jaar lang onder in de coaching- en therapiewereld. Ze liep mee met een burn-outcoach, keek toe bij paardentherapie, deed mee aan familieopstellingen, onderging psychedelicatherapie en sloot zich aan bij een cirkel voor vrouwen met adhd. Met een empathische blik en kritische geest beschrijft ze deze verschillende therapiewerelden - en schetst zo een beeld van een land dat in de mentale problemen kwam en daar met therapie weer uit hoopt te komen. Onderweg dringt zich de vraag hoe komt Bril zélf uit de mentale problemen?



Lena Bril (1992) is journalist en filosoof. In korte tijd is zij uitgegroeid tot een van de scherpste denkers van haar generatie. Ze schrijft essays en reportages voor de Volkskrant en De Groene Amsterdammer. In Trouw geeft ze lezers tweewekelijks advies over moderne levensproblemen.

Genres: Psychology, Mental Health, Nonfiction

317 pages, Kindle Edition

First published May 30, 2025

About the author

Lena Bril (1992) is journalist en filosoof. Ze schrijft essays en reportages voor onder andere de Volkskrant en De Groene Amsterdammer. In Trouw doet ze tweewekelijks verslag van haar persoonlijke zoektocht naar houvast.

Reviews

[Marit · Rating 3 out of 5]

Interessant boek dat me laat nadenken over de metaforen en verhalen die we elkaar vertellen. Over wat 'goed' is, wat 'succes' betekent, wie we (moeten) zijn en waar we naar (moeten) streven. Toch voelde ik me bij vlagen ook machteloos. Hoe kan ik in mijn eentje voor een collectivistischere samenleving zorgen?

[David · Rating 4 out of 5]

Een persoonlijk verhaal én journalistiek onderzoek in één. Een reis door 10 jaar therapie en de zoektocht naar houvast, een oplossing en begrip. Het is geen puur objectief boek, dat kan denk ik ook niet als de schrijver ook ervaringsdeskundige is. Tegelijkertijd is dat mijns inziens helemaal niet erg. Lena weet goed onderscheid in feiten en meningen over te brengen. Ze versterken elkaar en roepen je als lezer of luisteraar op om er je eigen mening over te vormen, zonder je daarin al te veel te sturen. Uiteraard is dit vanuit haar kader bekeken, maar je kunt beargumenteren dat journalistiek en onderzoek dat altijd is.

Een conclusie is er niet echt, maar ook dat voelt niet als een gemis. Het boek heeft me aan het denken gezet over mijn eigen ervaringen met therapie. Het heeft gesprekken met familie, vrienden en collega’s teweeg gebracht en dat is waardevol. Ik ben er net als Lena van overtuigd dat we er als (westerse) samenleving baat bij kunnen hebben om minder individueel en vaker samen door het leven te navigeren. Het audioboek wat ik heb geluisterd, voorgelezen door Lena zelf, is wat mij betreft een echte aanrader.

[Roos · Rating 2 out of 5]

Alleen de cijfers in dit boek zijn indrukwekkend.

Nederland behoort tot de top 3 met de meeste psychiaters op 100.000 mensen in de wereld en ons land heeft de hoogste psycholoogdichtheid van Europa. Tegelijkertijd zijn we een van de welvarendste landen.

Er zijn steeds meer therapeuten, steeds meer therapievormen maar er is geen verbetering van het mentale welzijn. Onderzoekers noemen dit de behandelingsprevalentieparadox: meer therapie leidt niet tot minder klachten (!).

In het Nederlandse zorgsysteem krijg je met een diagnose relatief met gemak psychische zorg volledig vergoed. Dit vergoedingssysteem kent nadelen. Economische prikkels zoals het gratis maken van therapie hebben namelijk invloed op hoe mensen hun fysieke of psychische klachten ervaren. Een bekend voorbeeld van hoe geld pijnklachten beïnvloedt is de whiplash. In landen waar letselschadeclaims gangbaar zijn, zie je dat mensen na een botsing vaker nekklachten rapporteren dan in landen zonder zo’n schadevergoedingssysteem. Nog een nadelige bijkomstigheid: omdat therapie weinig economische pijn veroorzaakt, ontbreekt de prikkel voor een cliënt om weer met therapie te stoppen.

Interessante bespiegelingen. Verder onderzoekt dit boek vooral het niet-reguliere circuit, en ik was nu juist zo geïnteresseerd geweest in het reguliere circuit.

[Nata · Rating 2 out of 5]

Ik moet ten eerste zeggen, dit boek is interessant en zette me aan het denken. Verder is de schrijfstijl prettig en ik was er zo doorheen.
Ik vond met momenten wel dat de auteur haar eigen analyse in de weg zit. Ze blijft kritisch naar therapieen (en terecht), maar de toon wordt soms lichtelijk kleinerend. Ja, jij denkt wel dat deze sessie je geholpen heeft, maar eigenlijk weet ik wel beter! De redenen hiervoor: mensen schrijven verbetering onterecht toe aan een interventie (hoe weet jij dan beter dan diegene zelf dat dit onterecht was?), de coaching / therapie is niet evidence-based (terwijl ze zelf ook zegt dat dit een illusie is gebleken en alleen de relatie met de therapeut /coach er toe doet), het gaat om een placebo-effect (wat verwacht je anders als de effecten van psychische aard zijn?). Geen van de methoden kan bestempelde worden als "werkt voor iedereen", maar wordt daarmee dus verworpen als "werkt niet (echt)". En dat terwijl Bril zelf ook beschrijft hoe therapie haar meer dan eens uit de put heeft geholpen, en dat ze zonder therapie daar weer in belandde. Ik was dan ook niet onder de indruk van haar conclusie - ik heb geen professionele hulp meer nodig want ik heb een sterk sociaal netwerk en ik kan het dragen. Ja, ik zie ook dat ze gedurende het boek maar blijft vragen "wat is er mis met mij", wat ze uiteindelijk gelukkig loslaat, maar, het is met momenten echt moeilijk om met het leven te dealen, ookal doe je het vrij aardig. Als ik hierin geen persoonlijk falen zie, en dus ergens anders hulp of verlichting moet zoeken, hoe moet ik de conclusie van dit boek dan interpreteren?

Zoals gezegd, het zette me dus aan het denken, en ik kom zelf tot een andere conclusie: mensen zijn vet complex, en het is uitzonderlijk om een therapeut te vinden waarmee je een goede klik hebt die je verder helpt. Niet zo gek dat er geen winnende methode is.

En tenslotte, ik zou me niet verbazen als over een jaar of twee een vervolgboek komt waarin auteur toch weer in een burnout is beland (of hoe ze het ook wil noemen ;p ) maar hopelijk vindt ze dan behulpzame puzzelstukjes om haar verder te helpen, in plaats van de heilige graal verwachten en dan bedrogen uitkomen.

[Hermieke Kuiper]

Boeiend, goed geschreven. Mooie mix van eigen ervaringen en wetenschap, interviews. Alleen te lang, had compacter gekund om hetzelfde uit te dragen.

[Carin Slotboom-Meijers]

Waarom gaat iedereen in therapie? Lena Bril beschrijft een boeiende maar ook zorgwekkende zoektocht door de wereld van psychologen en psychiaters. Het boek is soms wat fragmentarisch, maar het biedt veel inzicht, ook in de wereld van alternatieve vormen van therapie. Haar uiteindelijke antwoord is tegelijkertijd wel als niet verrassend en biedt stof tot nadenken, ook wat betreft mijn rol als docent. Verwijs ik studenten door naar een hulpverlener, of hebben ze soms misschien ook iets anders nodig, bijvoorbeeld een dragende gemeenschap, en moeten we dáár met elkaar werk van maken?

[Gelske · Rating 4 out of 5]

Superinteressant. Mijn kort-door-de-bocht-samenvatting: als het niet zo best met je gaat, maakt het niet vreselijk veel uit wat je precies doet qua therapie of interventies. Het gevoel dat je er iets aan probeert te doen, en dat er iemand is die luistert en je serieus neemt, is al een groot deel van de oplossing. Ernstige psychische problematiek natuurlijk uitgezonderd. En: uiteindelijk draait het allemaal om het gevoel ergens bij te horen, onderdeel te zijn van een gemeenschap, verbinding te ervaren met je medemens. Het liefst met een setje rituelen erbij. Ik had wel meer 'case studies ' willen lezen, en beter willen begrijpen waarom de familieopstelling zo'n impact had op Bril.

[Karlijn · Rating 4 out of 5]

“En dit geldt niet alleen voor vrouwen. Het is, denk, niet toevallig dat ik de afgelopen maanden voornamelijk mensen met burn-outs tegenkwam. Net als ADHD is de burn-out bij uitstek een werkziekte: zowel huishoudelijk als andere vormen van werk. Beide aandoeningen hebben een verhaal dat het individu verontschuldigt voor het niet optimaal kunnen functioneren. De opgebrande vader heeft ‘te hard gewerkt’ en verdient daarom rust. De ADHD’er heeft een psychische stoornis, en mag daarom vaker steken laten vallen. Die verhalen geven wellicht houvast- ze zijn overzichtelijk, bieden een script om te ‘falen’ - maar ontnemen ons het zicht op onderliggende, maatschappelijke oorzaken. Zo’n verhaal, dat ons geketend houdt aan de onderdrukkende systemen, lijkt mij onwenselijk.”

[Britt · Rating 5 out of 5]

Fijn geschreven (en voorgelezen) boek over een heel interessant en gelaagd onderwerp. Lena's zoektocht naar een antwoord of een verhaal is heel erg herkenbaar, en de epiloog (gelukkig!) ook. Dit is zeker een boek voor mij om nog eens stukjes uit te lezen of luisteren om over na te denken en het over te hebben met anderen

[Maud Stamsnijder · Rating 3 out of 5]

Heel interessant, goede aanvulling op over de kop

[Karlijn van den Berg · Rating 5 out of 5]

Echt een fijne mix van goede journalistiek met goed onderzoek, mooie levende verhalen en personen die tot leven komen, en een eigen persoonlijke verhaal. Heel veel van geleerd en tot nadenken aangezet

[Kailhan · Rating 2 out of 5]

Dit boek eindigt met een conclusie die voor mij een gevoel duidelijk naar voren bracht, wat op meerdere momenten op de achtergrond aanwezig was toen ik dit boek las.

Mijn honger naar verklaringen, naar antwoorden en begrip is na mijn journalistieke zoektocht het afgelopen jaar gestild. Ik heb niet meer de illusie een sluitend antwoord te vinden op mijn persoonlijke vragen en niet op mijn maatschappelijke vragen. Als ik één ding geleerd heb, is het dat de menselijke geest een raadsel is, een oneindig complex samenspel tussen lichaam en hoofd, tussen mens en omgeving, het is een mysterie zonder eenduidige verklaring of oplossing en daar zit schoonheid in.

Ik denk dat er een grote groep mensen geïnteresseerd is in dit boek die dit idee over de menselijke geest als uitgangspunt neemt. Zelf had ik de verwachting dat een 34-jarige filosofe en journalist, opgegroeid in Nederland, dit ook wel ongeveer als uitgangspunt nam of in ieder geval geen boek schrijft om daar te komen, maar dan fundamenteel andere uitgangspunten zou hebben.

Als je een soortgelijk uitgangspunt hebt, krijg je waarschijnlijk niet veel interessants uit het boek, los van een beschrijving van verschillende soorten therapie binnen Nederland. Qua diepgang en analyse, zeker de synthese van nieuwe ideeën, is het boek voor mij een beetje teleurstellend. Het lijkt meer op een chronologische, redelijk losstaande samenvatting van gebeurtenissen met wat referenties naar abstracts van wetenschappelijk onderzoek, dan op een coherent concept of onderzoek dat uitgelicht wordt.

[Anne Mooij · Rating 5 out of 5]

Ik ben dit boek gaan lezen vanuit de vragen: 'Kunnen we wel (van elkaar en onszelf) verwachten (mentaal) 'oke' te zijn in de huidige maatschappij' en 'wat doet praten over mentale gezondheid met je mentale gezondheid?' In dit boek onderzoekt Bril deze en vergelijkbare vragen aan de hand van verschillende vormen van (alternatieve) therapie, waardoor je een soort rode lijn door alle vormen van therapie krijgt.

Ik vond dit boek ontzettend interessant. Wat zorgt de toename van coaches en therapeuten voor de manier goe we kijken naar therapie? En wat is op een 'normale' manier ongelukkig zijn? I don't know, het heeft me veel inzichten gegeven, maar ook nog genoeg ruimte om hierover te filosoferen. Aanrader!!

[Marieke · Rating 3 out of 5]

Weinig hoopvol denk ik voor mensen die in therapie gaan

Ik vond het knap dat de schrijver zo persoonlijk durfde te gaan, maar ik ergerde me een beetje aan de gemaaktheid van de schrijfstijl. Alsof er precies een handboek, hoe schrijf ik een persoonlijk non-fictie boek over een onderwerp wat me ook zelf aangaat, was gevolgd. Ook onnodig waren de zogenaamde duidelijke persoons kenmerken: “zei Melanie, terwijl ze van haar Fanta dronk” of “begreep Camiel, zodra hij wegreed in zijn ouder model Volkswagen”. Daarnaast had de redacteur wel even d’r best mogen doen “hij is beter als mij” is niet correct en zo nog een paar.

[MarliesH]

Makkelijk om te lezen, vanwege de persoonlijke stukken van de schrijfster. De wat theoretische stukken zijn ook zeker interessant en soms verrassend.
Herkenbaar, omdat ik zelf heb ervaren hoe ingewikkeld het pad naar de juiste hulpverlening is.
Wat ik er met name uithaal is dat we in de huidige maatschappij zo individualistisch zijn en er heel veel fases in het leven makkelijker zijn als je deze kan delen en bespreken met andere mensen.

[An-Sofie Louwet · Rating 4 out of 5]

Een must-read, dank je voor de (h)erkenning, sprankeltjes hoop en om dit belangrijke boek te schrijven, Lena Bril. Het boek focust vooral op Nederland maar is voor België ook grotendeels heel herkenbaar vind ik. Ik geef dit boek 4,5 sterren. Ik luisterde dit boek via Storytel. Het luisterboek had een andere cover dan de cover die je hier ziet.

[Daniëlle · Rating 3 out of 5]

3,5 ⭐

Interessante combinatie van een analyse van de therapiecultuur in Nederland en het persoonlijke verhaal van de auteur.

Als psycholoog werkzaam in de GGZ vond ik het soms herkenbaar, soms tenenkrommend, soms alarmerend, soms ontmoedigend, soms eenzijdig en soms bekrachtigend en motiverend.

[Laurette · Rating 5 out of 5]

Het meest helpende niet-zelfhulpboek ooit

[Eva · Rating 3 out of 5]

Geluisterd.

[Hilde Luytjes · Rating 5 out of 5]

Veel interessante en relevante inzichten met betrekking tot “therapiecultuur”. Verschillende vormen van therapie en coaching worden belicht en er blijken nogal wat overeenkomsten te zijn. De rol van secularisatie en individualisme in de huidige Nederlandse maatschappij en de invloed daarvan op onze mentale gezondheid en levensstijl komen veel aan bod, boeiend vind ik dat. De betekenis van therapie, in wat voor vorm dan ook, wordt onderzocht. Ik heb dit met veel interesse gelezen!

[Noah]

Favo Substack-auteur schrijft heel helder, mooi en eerlijk verhaal over de huidige staat van onze omgang met mentale problematiek, de totstandkoming van onze therapiewereld en mogelijkheden voor verbetering. Ondanks dat dit geen zelfhulpboek is, heb ik wel het gevoel iets over mezelf geleerd te hebben. Daarnaast zou ik zo een deel 2 van dit boek kunnen lezen, waarin nog meer alternatieve therapieën worden getrotseerd. Maar ik begrijp het heel goed als de auteur even uitgetherapiet is!!

[Simon_vdoever · Rating 4 out of 5]

journalistiek, razend interessant, en ook nog eens grappig