In therapie

by Lena Bril

Tienduizenden Nederlanders staan op een wachtlijst voor een psycholoog. Alternatieve therapieën schieten als paddenstoelen uit de de afgelopen tien jaar is het aantal coaches meer dan verdubbeld. En Nederland hééft al ongekend veel psychologen en bijna nergens ter wereld zijn er zo veel therapeuten per inwoner.
Waarom zoeken zo veel mensen hulp bij een therapeut of coach? Wat gebeurt er achter de gesloten deuren van behandelkamers? is therapie de oplossing voor de mentale gezondheidscrisis - of onderdeel van het probleem?


Journalist en filosoof Lena Bril, zelf al tien jaar af en aan in behandeling bij een ggz-psycholoog en een psychiater, dompelde zich een jaar lang onder in de coaching- en therapiewereld. Ze liep mee met een burn-outcoach, keek toe bij paardentherapie, deed mee aan familieopstellingen, onderging psychedelicatherapie en sloot zich aan bij een cirkel voor vrouwen met adhd. Met een empathische blik en kritische geest beschrijft ze deze verschillende therapiewerelden - en schetst zo een beeld van een land dat in de mentale problemen kwam en daar met therapie weer uit hoopt te komen. Onderweg dringt zich de vraag hoe komt Bril zélf uit de mentale problemen?



Lena Bril (1992) is journalist en filosoof. In korte tijd is zij uitgegroeid tot een van de scherpste denkers van haar generatie. Ze schrijft essays en reportages voor de Volkskrant en De Groene Amsterdammer. In Trouw geeft ze lezers tweewekelijks advies over moderne levensproblemen.

Genres: Psychology, Nonfiction, Mental Health

317 pages, Kindle Edition

First published May 30, 2025

About the author

Lena Bril (1992) is journalist en filosoof. Ze schrijft essays en reportages voor onder andere de Volkskrant en De Groene Amsterdammer. In Trouw doet ze tweewekelijks verslag van haar persoonlijke zoektocht naar houvast.

Reviews

[Marit · Rating 3 out of 5]

Interessant boek dat me laat nadenken over de metaforen en verhalen die we elkaar vertellen. Over wat 'goed' is, wat 'succes' betekent, wie we (moeten) zijn en waar we naar (moeten) streven. Toch voelde ik me bij vlagen ook machteloos. Hoe kan ik in mijn eentje voor een collectivistischere samenleving zorgen?

[Nathalie · Rating 4 out of 5]

‘Wat blijft er nu over van de rol van de psycholoog en de psychiater? vraag ik Jim van Os. ‘Je therapeut kun je het best zien als een heler: een persoon die je bijstaat tijdens een periode van psychische pijn, waar je een goede klik mee hebt, en die samen met jou een ritueel uitvoert om het lijden vorm te geven.’ Zulke ‘helers’ zijn zo oud als de mens het zelf. Al zo lang er mensen op aarde rondlopen, zijn er geneesheren en -vrouwen, filosofen, dorpsoudsten, priesters en magiërs die mensen helpen om het mentaal lijden te verlichten.’

‘De diagnose van psychische stoornis kan een selffulfilling prophecy worden. Je gaat je gevoelens en gedragingen door een ‘stoornisbril’ bekijken (o, daar heb je m’n angststoornis weer), waardoor je blik vernauwt en je verstrikt kunt raken in een eenzijdig verhaal over jezelf. Juist binnen de ggz bestaat dat risico,omdat behandelaars genoodzaakt zijn DSM-labels op te plakken voor de verzekering, en daardoor geneigd zijn om ook het gedrag, de gevoelens en de gedachten van hun cliënten door zo’n stoornisbril te bezien. Zo’n label — angststoornis, ADHD autisme — vormt vervolgens hoe jij en de mensen om je heen jou zien: het wordt onderdeel van je identiteit.’

[Nata · Rating 2 out of 5]

Ik moet ten eerste zeggen, dit boek is interessant en zette me aan het denken. Verder is de schrijfstijl prettig en ik was er zo doorheen.
Ik vond met momenten wel dat de auteur haar eigen analyse in de weg zit. Ze blijft kritisch naar therapieen (en terecht), maar de toon wordt soms lichtelijk kleinerend. Ja, jij denkt wel dat deze sessie je geholpen heeft, maar eigenlijk weet ik wel beter! De redenen hiervoor: mensen schrijven verbetering onterecht toe aan een interventie (hoe weet jij dan beter dan diegene zelf dat dit onterecht was?), de coaching / therapie is niet evidence-based (terwijl ze zelf ook zegt dat dit een illusie is gebleken en alleen de relatie met de therapeut /coach er toe doet), het gaat om een placebo-effect (wat verwacht je anders als de effecten van psychische aard zijn?). Geen van de methoden kan bestempelde worden als "werkt voor iedereen", maar wordt daarmee dus verworpen als "werkt niet (echt)". En dat terwijl Bril zelf ook beschrijft hoe therapie haar meer dan eens uit de put heeft geholpen, en dat ze zonder therapie daar weer in belandde. Ik was dan ook niet onder de indruk van haar conclusie - ik heb geen professionele hulp meer nodig want ik heb een sterk sociaal netwerk en ik kan het dragen. Ja, ik zie ook dat ze gedurende het boek maar blijft vragen "wat is er mis met mij", wat ze uiteindelijk gelukkig loslaat, maar, het is met momenten echt moeilijk om met het leven te dealen, ookal doe je het vrij aardig. Als ik hierin geen persoonlijk falen zie, en dus ergens anders hulp of verlichting moet zoeken, hoe moet ik de conclusie van dit boek dan interpreteren?

Zoals gezegd, het zette me dus aan het denken, en ik kom zelf tot een andere conclusie: mensen zijn vet complex, en het is uitzonderlijk om een therapeut te vinden waarmee je een goede klik hebt die je verder helpt. Niet zo gek dat er geen winnende methode is.

En tenslotte, ik zou me niet verbazen als over een jaar of twee een vervolgboek komt waarin auteur toch weer in een burnout is beland (of hoe ze het ook wil noemen ;p ) maar hopelijk vindt ze dan behulpzame puzzelstukjes om haar verder te helpen, in plaats van de heilige graal verwachten en dan bedrogen uitkomen.

[Carin Slotboom-Meijers]

Waarom gaat iedereen in therapie? Lena Bril beschrijft een boeiende maar ook zorgwekkende zoektocht door de wereld van psychologen en psychiaters. Het boek is soms wat fragmentarisch, maar het biedt veel inzicht, ook in de wereld van alternatieve vormen van therapie. Haar uiteindelijke antwoord is tegelijkertijd wel als niet verrassend en biedt stof tot nadenken, ook wat betreft mijn rol als docent. Verwijs ik studenten door naar een hulpverlener, of hebben ze soms misschien ook iets anders nodig, bijvoorbeeld een dragende gemeenschap, en moeten we dáár met elkaar werk van maken?

[Roos · Rating 2 out of 5]

Alleen de cijfers in dit boek zijn indrukwekkend.

Nederland behoort tot de top 3 met de meeste psychiaters op 100.000 mensen in de wereld en ons land heeft de hoogste psycholoogdichtheid van Europa. Tegelijkertijd zijn we een van de welvarendste landen.

Er zijn steeds meer therapeuten, steeds meer therapievormen maar er is geen verbetering van het mentale welzijn. Onderzoekers noemen dit de behandelingsprevalentieparadox: meer therapie leidt niet tot minder klachten (!).

In het Nederlandse zorgsysteem krijg je met een diagnose relatief met gemak psychische zorg volledig vergoed. Dit vergoedingssysteem kent nadelen. Economische prikkels zoals het gratis maken van therapie hebben namelijk invloed op hoe mensen hun fysieke of psychische klachten ervaren. Een bekend voorbeeld van hoe geld pijnklachten beïnvloedt is de whiplash. In landen waar letselschadeclaims gangbaar zijn, zie je dat mensen na een botsing vaker nekklachten rapporteren dan in landen zonder zo’n schadevergoedingssysteem. Nog een nadelige bijkomstigheid: omdat therapie weinig economische pijn veroorzaakt, ontbreekt de prikkel voor een cliënt om weer met therapie te stoppen.

Interessante bespiegelingen. Verder onderzoekt dit boek vooral het niet-reguliere circuit, en ik was nu juist zo geïnteresseerd geweest in het reguliere circuit.

[Marieke · Rating 4 out of 5]

Een boek dat mij tot nadenken heeft gezet over welke verschillen er daadwerkelijk zijn tussen 'reguliere' therapie en 'alternatieve' therapie en wat de rol van rituelen en geloof hierin is.

[Jasmijn · Rating 4 out of 5]

Vals gespeeld want geluisterd ipv gelezen

[Hermieke Kuiper]

Boeiend, goed geschreven. Mooie mix van eigen ervaringen en wetenschap, interviews. Alleen te lang, had compacter gekund om hetzelfde uit te dragen.

[David · Rating 4 out of 5]

🎧 - Een persoonlijk verhaal én journalistiek onderzoek in één. Een reis door 10 jaar therapie en de zoektocht naar houvast, een oplossing en begrip. Het is geen puur objectief boek, dat kan denk ik ook niet als de schrijver ook ervaringsdeskundige is. Tegelijkertijd is dat mijns inziens helemaal niet erg. Lena weet goed onderscheid in feiten en meningen over te brengen. Ze versterken elkaar en roepen je als lezer of luisteraar op om er je eigen mening over te vormen, zonder je daarin al te veel te sturen. Uiteraard is dit vanuit haar kader bekeken, maar je kunt beargumenteren dat journalistiek en onderzoek dat altijd is.

Een conclusie is er niet echt, maar ook dat voelt niet als een gemis. Het boek heeft me aan het denken gezet over mijn eigen ervaringen met therapie. Het heeft gesprekken met familie, vrienden en collega’s teweeg gebracht en dat is waardevol. Ik ben er net als Lena van overtuigd dat we er als (westerse) samenleving baat bij kunnen hebben om minder individueel en vaker samen door het leven te navigeren. Het audioboek wat ik heb geluisterd, voorgelezen door Lena zelf, is wat mij betreft een echte aanrader.

[Gelske · Rating 4 out of 5]

Superinteressant. Mijn kort-door-de-bocht-samenvatting: als het niet zo best met je gaat, maakt het niet vreselijk veel uit wat je precies doet qua therapie of interventies. Het gevoel dat je er iets aan probeert te doen, en dat er iemand is die luistert en je serieus neemt, is al een groot deel van de oplossing. Ernstige psychische problematiek natuurlijk uitgezonderd. En: uiteindelijk draait het allemaal om het gevoel ergens bij te horen, onderdeel te zijn van een gemeenschap, verbinding te ervaren met je medemens. Het liefst met een setje rituelen erbij. Ik had wel meer 'case studies ' willen lezen, en beter willen begrijpen waarom de familieopstelling zo'n impact had op Bril.

[Karlijn · Rating 4 out of 5]

“En dit geldt niet alleen voor vrouwen. Het is, denk, niet toevallig dat ik de afgelopen maanden voornamelijk mensen met burn-outs tegenkwam. Net als ADHD is de burn-out bij uitstek een werkziekte: zowel huishoudelijk als andere vormen van werk. Beide aandoeningen hebben een verhaal dat het individu verontschuldigt voor het niet optimaal kunnen functioneren. De opgebrande vader heeft ‘te hard gewerkt’ en verdient daarom rust. De ADHD’er heeft een psychische stoornis, en mag daarom vaker steken laten vallen. Die verhalen geven wellicht houvast- ze zijn overzichtelijk, bieden een script om te ‘falen’ - maar ontnemen ons het zicht op onderliggende, maatschappelijke oorzaken. Zo’n verhaal, dat ons geketend houdt aan de onderdrukkende systemen, lijkt mij onwenselijk.”

[Britt · Rating 5 out of 5]

Fijn geschreven (en voorgelezen) boek over een heel interessant en gelaagd onderwerp. Lena's zoektocht naar een antwoord of een verhaal is heel erg herkenbaar, en de epiloog (gelukkig!) ook. Dit is zeker een boek voor mij om nog eens stukjes uit te lezen of luisteren om over na te denken en het over te hebben met anderen

[Lianne Collignon · Rating 5 out of 5]

Ontzettend interessant boek. Ik lees zelden non-fictie maar als liefhebber (zeg ik het zo, ja vooruit ik zeg het zo) van allerhande therapieën, verslond ik het. Tof ook hoe de eigen tobtocht van Lena moeiteloos afgewisseld wordt door een bredere zoektocht aangaande de mentale gezondheid in het geheel in Nederland. Very interesting!

[Barend · Rating 5 out of 5]

mooi geschreven, stof tot nadenken…………………………

[Maud Stamsnijder · Rating 3 out of 5]

Heel interessant, goede aanvulling op over de kop

[Karlijn van den Berg · Rating 5 out of 5]

Echt een fijne mix van goede journalistiek met goed onderzoek, mooie levende verhalen en personen die tot leven komen, en een eigen persoonlijke verhaal. Heel veel van geleerd en tot nadenken aangezet

[Adriaan Jansen · Rating 5 out of 5]

‘’Als ik één ding geleerd heb, is het dat de menselijke geest een raadsel is, een oneindig complex samenspel tussen lichaam en hoofd, tussen mens en omgeving. Het is een mysterie, zonder eenduidige verklaring of oplossing – en daar zit schoonheid in’’ (pagina 261).

In ‘’In Therapie’’ evalueert Lena Bril haar 10 jaar in ggz-therapie en blikt ze terug op het jaar waarin ze op onderzoek ging naar de methodes waarmee coaches en therapeuten buiten het formele ggz-circuit mensen helpen bij mentale problemen.

Het levert een mooi en interessant boek op, waarbij me vooral goed beviel dat het meerdere vragen bij me opriep (of in sommige gevallen, die Bril me aanreikte tijdens het lezen). De eerste van die vragen: Als je mentaal in de knel zit en je er wat aan wilt doen, wat helpt dan?

Wat in de eerste plaats helpt, is het laaghangend fruit, de dingen die je eigenlijk al weet: Goed slapen (vooral een vast slaapritme), gezond eten, bewegen (vooral in de natuur), samen dingen doen, er over praten (let erop dat je een therapeut kiest die je vertrouwt en bij wie je je thuis voelt), anderen helpen (denk eens aan vrijwilligerswerk).

Maar wat vooral ook blijkt te helpen, is geloven dat helpt wat je aan het doen bent om jezelf te helpen. Wat Bril laat zien, is dat dit verrassend genoeg verder gaat dan het placebo-effect bij antidepressiva medicijnen. Wij zijn rare, en vooral diverse wezens, en geen van de therapieën die de psychologische wetenschap ons aanreikt werken (even goed) bij iedereen. Werkt cognitieve gedragstherapie beter of minder goed dan EMDR of dan niets doen? Bril schrijft dat de statistiek minimale verschillen laat zien.

De vraag wordt dan niet ‘’Werkt deze of gene methode in het algemeen?’’ maar ‘’Werkt deze specifieke methode voor mij?’’. Brils therapeut erkent dat ook: ‘’Jij moet voor jezelf bepalen wat jij aan psychotherapie hebt, hoe het voelt voor jou’’ (pagina 260).

Wel is er één succesfactor voor al die verschillende psychologie-therapieën waar de meeste onderzoekers het over eens zijn: de kwaliteit van de relatie met de therapeut.

In zekere zin wordt de zoektocht naar de juiste therapie zo (ook) een zoektocht naar de juiste therapeut. En het succes van die therapeut wordt dan weer voor een groot deel bepaald of de hulpvrager gelooft dat het helpt.

De moeder van de schrijfster verwoordt dat beter dan wie ook in dit boek, nadat Bril haar verteld heeft over haar ervaringen met een familie-opstelling: Mijn moeder luistert aandachtig, ze heeft zelf ook tientallen therapieën geprobeerd. Ze laat een stilte vallen, haar warme handen zachtjes in mijn hals. ‘’Lieverd, jij moet het verhaal kiezen waar jij wat aan hebt’’, antwoordt ze. ‘’Waar jij in gelooft’’ (pagina 171).

Als het zo lastig is om onomstotelijk / wetenschappelijk te bewijzen of een bepaalde therapie helpt, of beter helpt dan een andere therapie, roept dat de vraag op: Helpt helemaal niets doen ook? Is er wat te zeggen voor het oude gezegde ‘’de tijd heelt alle wonden’’?

Dat is lastig te meten of te testen. Wat een therapie- of coachingstraject oplevert, zal voor iedereen anders zijn, en al die verschillende ervaringen zijn weer moeilijk te vergelijken met ‘’de tijd heelt alle wonden’’. Testen met controlegroepen is lastig, en proberen te bedenken hoe het je vergaan zou zijn zonder betaalde hulp wordt al snel een ‘’the road not taken’’ verhaal: je loopt het risico te vergelijken met iets hypothetisch.

De mensen die een doorbraak hebben beleefd, bijvoorbeeld tijdens een familie-opstelling, of die op een of andere manier een oplossing hebben gevonden voor hun problemen, zullen uiteraard zeggen dat niets doen geen goed idee geweest zou zijn. Maar voor de mensen die niet zo’n doorbraakmoment meemaken, wordt de vraag of niets doen, de tijd de wonden laten helen, een goede optie was geweest relevanter.

Bril lijkt tot de laatste groep te behoren, en ze worstelt met de vraag of al die jaren van praten met psychologen en psychiaters zin hebben gehad. Haar conclusie is matig positief, en lijkt vooral in bijvangst te zitten: ‘’Voor mij is praten een belangrijk middel om begrip te krijgen van mezelf en de wereld. Bovendien heb ik veel geleerd: dat ik de meeste mensen kan vertrouwen, dat ik kan vragen om steun, hoe gezonde relaties functioneren. Een oplossing was het niet, verlossing gaf het ook niet – wel hoop en betekenis’’ (pagina 261).

Zelf ben ik iets positiever: gesprekken met een therapeut of coach kunnen een mooi onderdeel zijn van een zoektocht om jezelf beter te leren kennen, en om vervolgens wat met die kennis te doen: Jezelf (en anderen) beter begrijpen kan je helpen met het maken van betere keuzes.

Uiteraard is Bril niet alleen in haar zoektocht naar houvast. Zo hebben in Nederland 1,6 miljoen mensen last van burn-out klachten (pagina 75). Bril vraagt zich terecht af: ‘’Wat zegt dat over de maatschappij waarin we leven?’’ (pagina 13). Als er zoveel mensen aan het worstelen zijn met mentale problemen, zijn al die persoonlijke problemen dan nog wel enkel individuele problemen, of zijn het sociale, collectieve problemen? Zijn er misschien dingen in onze maatschappij die niet kloppen en eraan bijdragen dat zoveel mensen mentaal in de knel zitten?

Bril tilt hier het boek uit boven haar eigen ervaringen en die van de mensen die ze in dat jaar is tegengekomen, en gebruikt het boek ook om kritiek te geven op de manier waarop we samenleven. Ze richt haar kritiek op wat ze noemt het ik-ideaal, met zijn nadruk op dat echt alles je persoonlijke verantwoordelijkheid is, en de bijbehorende therapie-cultuur, die voorschrijft dat je zelf, als individu in je eentje, je mentale boontjes moet doppen. In feite is Brils kritiek gericht tegen een te ver doorgeschoten individualisme, onderdeel van de neoliberale tijden waarin we leven.

Kortom, hebben we niet maatschappelijke veranderingen nodig? Of een verandering van ideologie?

Één van de veranderingen kan een meer holistische benadering van geestelijke gezondheidszorg zijn: persoonlijke problemen kunnen ook een sociale oorzaak hebben (denk aan stress, eenzaamheid, pesten, een gebrek aan steun tijdens een rouwproces). Met Brils citaat waarmee ik begon, wijst Bril zo de weg naar een biopsychosocial benadering om mentale problemen op te lossen. Het zit niet alleen in ons lichaam of in ons hoofd. De (sociale) context kan ook een grote rol spelen.

Terug naar de vraag wat werkt: Bril komt tijdens haar onderzoek allerlei coaches tegen, die soms uit het oog verliezen dat het niet om hen gaat. Uiteindelijk gaat het om de ander. Dus enkele tips: ‘’De coach of therapeut moet altijd de klant volgen en niet eigen interpretaties aanreiken’’ (108), ‘’Een opsteller moet zich vooral nederig opstellen en inspelen op wat de client aangeeft en niet te veel de leiding nemen’’ (159), ‘’Een goede opsteller laat mensen zelf hun verhalen vormen. Ze stelt vragen, maar is voorzichtig met het aanrijken van suggesties’’ (161).

Met ‘’In therapie’’ heeft Bril een dapper boek geschreven. Haar kritische houding kon ik erg waarderen, terwijl ze tegelijkertijd vol compassie is als het aankomt op de mensen die ze tegenkomt. Velen van ons worstelen met onszelf en/of lopen tegen de beperkingen van onze maatschappij aan. Dit boek herinnerde me zo aan een van de beste adviezen voor hoe te handelen als je de ander tegenkomt: Be kind, you never know what the other person is going through.

[Anne Mooij · Rating 5 out of 5]

Ik ben dit boek gaan lezen vanuit de vragen: 'Kunnen we wel (van elkaar en onszelf) verwachten (mentaal) 'oke' te zijn in de huidige maatschappij' en 'wat doet praten over mentale gezondheid met je mentale gezondheid?' In dit boek onderzoekt Bril deze en vergelijkbare vragen aan de hand van verschillende vormen van (alternatieve) therapie, waardoor je een soort rode lijn door alle vormen van therapie krijgt.

Ik vond dit boek ontzettend interessant. Wat zorgt de toename van coaches en therapeuten voor de manier goe we kijken naar therapie? En wat is op een 'normale' manier ongelukkig zijn? I don't know, het heeft me veel inzichten gegeven, maar ook nog genoeg ruimte om hierover te filosoferen. Aanrader!!

[Kailhan · Rating 2 out of 5]

Dit boek eindigt met een conclusie die voor mij een gevoel duidelijk naar voren bracht, wat op meerdere momenten op de achtergrond aanwezig was toen ik dit boek las.

Mijn honger naar verklaringen, naar antwoorden en begrip is na mijn journalistieke zoektocht het afgelopen jaar gestild. Ik heb niet meer de illusie een sluitend antwoord te vinden op mijn persoonlijke vragen en niet op mijn maatschappelijke vragen. Als ik één ding geleerd heb, is het dat de menselijke geest een raadsel is, een oneindig complex samenspel tussen lichaam en hoofd, tussen mens en omgeving, het is een mysterie zonder eenduidige verklaring of oplossing en daar zit schoonheid in.

Ik denk dat er een grote groep mensen geïnteresseerd is in dit boek die dit idee over de menselijke geest als uitgangspunt neemt. Zelf had ik de verwachting dat een 34-jarige filosofe en journalist, opgegroeid in Nederland, dit ook wel ongeveer als uitgangspunt nam of in ieder geval geen boek schrijft om daar te komen, maar dan fundamenteel andere uitgangspunten zou hebben.

Als je een soortgelijk uitgangspunt hebt, krijg je waarschijnlijk niet veel interessants uit het boek, los van een beschrijving van verschillende soorten therapie binnen Nederland. Qua diepgang en analyse, zeker de synthese van nieuwe ideeën, is het boek voor mij een beetje teleurstellend. Het lijkt meer op een chronologische, redelijk losstaande samenvatting van gebeurtenissen met wat referenties naar abstracts van wetenschappelijk onderzoek, dan op een coherent concept of onderzoek dat uitgelicht wordt.

[MarliesH]

Makkelijk om te lezen, vanwege de persoonlijke stukken van de schrijfster. De wat theoretische stukken zijn ook zeker interessant en soms verrassend.
Herkenbaar, omdat ik zelf heb ervaren hoe ingewikkeld het pad naar de juiste hulpverlening is.
Wat ik er met name uithaal is dat we in de huidige maatschappij zo individualistisch zijn en er heel veel fases in het leven makkelijker zijn als je deze kan delen en bespreken met andere mensen.

[An-Sofie Louwet · Rating 4 out of 5]

Een must-read, dank je voor de (h)erkenning, sprankeltjes hoop en om dit belangrijke boek te schrijven, Lena Bril. Het boek focust vooral op Nederland maar is voor België ook grotendeels heel herkenbaar vind ik. Ik geef dit boek 4,5 sterren. Ik luisterde dit boek via Storytel. Het luisterboek had een andere cover dan de cover die je hier ziet.

[Daniëlle · Rating 3 out of 5]

3,5 ⭐

Interessante combinatie van een analyse van de therapiecultuur in Nederland en het persoonlijke verhaal van de auteur.

Als psycholoog werkzaam in de GGZ vond ik het soms herkenbaar, soms tenenkrommend, soms alarmerend, soms ontmoedigend, soms eenzijdig en soms bekrachtigend en motiverend.

[fraigee · Rating 3 out of 5]

Started out as a fascinating overview of the world of alternative mental health therapy in the Netherlands, but unfortunately ended with loads of "we live in a society" truisms, which, for me, greatly detracts from the overall value and quality of the book. Still an enlightening read though.

[Mushy · Rating 4 out of 5]

Interessant boek over de verschillende mogelijke behandelingen bij depressieve mensen. Interessant boek om te lezen

[Eva · Rating 3 out of 5]

Geluisterd.

[Hilde Luytjes · Rating 5 out of 5]

Veel interessante en relevante inzichten met betrekking tot “therapiecultuur”. Verschillende vormen van therapie en coaching worden belicht en er blijken nogal wat overeenkomsten te zijn. De rol van secularisatie en individualisme in de huidige Nederlandse maatschappij en de invloed daarvan op onze mentale gezondheid en levensstijl komen veel aan bod, boeiend vind ik dat. De betekenis van therapie, in wat voor vorm dan ook, wordt onderzocht. Ik heb dit met veel interesse gelezen!

[Marieke · Rating 3 out of 5]

Weinig hoopvol denk ik voor mensen die in therapie gaan

Ik vond het knap dat de schrijver zo persoonlijk durfde te gaan, maar ik ergerde me een beetje aan de gemaaktheid van de schrijfstijl. Alsof er precies een handboek, hoe schrijf ik een persoonlijk non-fictie boek over een onderwerp wat me ook zelf aangaat, was gevolgd. Ook onnodig waren de zogenaamde duidelijke persoons kenmerken: “zei Melanie, terwijl ze van haar Fanta dronk” of “begreep Camiel, zodra hij wegreed in zijn ouder model Volkswagen”. Daarnaast had de redacteur wel even d’r best mogen doen “hij is beter als mij” is niet correct en zo nog een paar.

[Noah]

Favo Substack-auteur schrijft heel helder, mooi en eerlijk verhaal over de huidige staat van onze omgang met mentale problematiek, de totstandkoming van onze therapiewereld en mogelijkheden voor verbetering. Ondanks dat dit geen zelfhulpboek is, heb ik wel het gevoel iets over mezelf geleerd te hebben. Daarnaast zou ik zo een deel 2 van dit boek kunnen lezen, waarin nog meer alternatieve therapieën worden getrotseerd. Maar ik begrijp het heel goed als de auteur even uitgetherapiet is!!

[Simon_vdoever · Rating 4 out of 5]

journalistiek, razend interessant, en ook nog eens grappig

[Laurette · Rating 4 out of 5]

Het meest helpende niet-zelfhulpboek ooit