Το ευχαριστημένο ή Οι δικοί μου άνθρωποι

by Μαρίνα Καραγάτση

Η Μαρίνα Καραγάτση δανείζεται τα λόγια προσφιλών της προσώπων και τους ξαναδίνει φωνή. Με τρεις παράλληλους μονολόγους μιας ανοιξιάτικης μέρας του 1950 και ένα θεατρικό μονόπρακτο μιας ανοιξιάτικης μέρας του 2006 αναπλάθει βιώματα και ενδόμυχους συλλογισμούς του Καραγάτση, του αντιπροσωπευτικότερου ίσως συγγραφέα της γενιάς του, της Λασκαρώς, καρτερικής και δυνατής υπηρέτριας του σπιτιού, και της γιαγιάς Μίνας, μιας αρχόντισσας της Άνδρου. Σιωπηλή, αλλά διαρκώς παρούσα, η Νίκη Καραγάτση, η ζωγράφος που παραμένει με την ευαισθησία και τους χαμηλούς της τόνους πάντα επίκαιρη. Μέσα από την ιστορία μιας οικογένειας ξαναζωντανεύει μια ολόκληρη εποχή.

225 pages, Paperback

First published June 1, 2008

About the author

Σπούδασε ιστορία και αρχαιολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και ασχολήθηκε κυρίως με τη λαϊκή λιθογλυπτική της Άνδρου ("Λίθινες εικόνες της Άνδρου", 1990, "Μαρμάρινα τέμπλα στην Άνδρο τον 19ο αιώνα", 1993, "Κτητορικές πλάκες της Άνδρου", 1996).

Η συγγραφέας ήταν κόρη του συγγραφέα Μ. Καραγάτση και της ζωγράφου Νίκης Καραγάτση.

Reviews

[Infada Spain · Rating 5 out of 5]

Το είχε το ταλέντο του πατέρα της τελικά η αείμνηστη Μαρίνα Καραγάτση, απλά ίσως όχι στο μέγιστο βαθμό (λέω τώρα εγώ, που πίνω νερό στο όνομα του αλησμόνητου Μ. Καραγάτση)...

[Xenia Germeni · Rating 4 out of 5]

Από τότε που είχα δει τη Μαρινα Καραγάτση σε αφιέρωμα του ΜΟΝΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ στην κρατικη τηλεοραση, να μιλα για τα παιδικα και τα νεανικα βιωματα της είχα λυπηθει και ειχα συγκινηθει για το πως ειναι να μεγαλωνεις σε μια τοσο διασημη οικογενεια. Περασε καιρος και το καλοκαιρι βρεθηκα στην Ανδρο. Και ξανα μπροστα μου το Ευχαριστημενο. Το Ευχαριστημενο ειναι ενα δυνατο και αληθινο κειμενο που μιλαει για μια απο τις σημαντικοτερες οικογενειες την οικογενεια Καραγατση. Πως ομως μια γυναικα 70 περιπου ετων αποφασισε να γραψει και να απελευθερωσει ολα οσα εκρυβε μεσα της για την οικογενεια της και ειδικα τους δικους της ανθρωπους (τον πατερα της, τη Λσκαρω, τη γιαγια της Μινα και στο τελος ολους ακομη και τη μητερα της, τον παππου της και το θειο της και λιγουλακι για το παιδι της). Τελικα η γραφη ειναι εκεινη που απελευθερωνει, θεραπευει, καθαριζει και συγχωρει με το δικο της τρόπο...Τα βιωματα -καλα ή κακα- ειναι πληγες που μενουν στη μνημη και στην ψυχη, και που υπαρχουν για να συμφιλιωνεται κάποτε ο ανθρωπος με αυτα...Ισως με αυτο τον τροπο μπορεσε να συνεχισει τη ζωη της και να ολοκληρωθει ως ανθρωπος. Πραγματικα αξιζει να διαβαστει όχι μονο για τις σχεσεις των μελων της οικογενειας Καραγατση, αλλα για την κοινωνικη, πολιτικη, λαικη και οικομικη ιστορια ταξεων, πολεων και ενος νησιου που κρατα ακομη και σημερα την ιδια παραδοση και κοινωνικα στερεοτυπα, αλλά εχει μια απαράμιλλη γοητεια τοπιου. Το Ευχαριστημενο το Φλεβάρη του 2018 θα ανέβει από τον ιδιο το γιο της Μαρινας Καραγάτση (Δημήτρη Τάρλοο) στο Θέατρο Πορεια.

[Nikos · Rating 4 out of 5]

Εξαιρετική προσωπογραφία του Μ. Καραγάτση από την πένα της κόρης του, σκιαγραφημένη με τη μορφή εξομολογήσεων ατόμων του κοντινού του περιβάλλοντος.
Όλες οι πτυχές της προβληματικής προσωπικότητας αποκαλύπτονται μία προς μία, η απομυθοποίηση έρχεται νωρίς, αλλά αυτό που μας περιμένει στο τέλος δεν είναι η αποκήρυξη αλλά η αποδοχή.

[Vasso · Rating 4 out of 5]

Η Μαρίνα Καραγάτση, κόρη του συγγραφέα Μ. Καραγάτση και της ζωγράφου Νίκης Καραγάτση, είναι η συγγραφέας του βιβλίου Το Ευχαριστημένο ή Οι δικοί μου άνθρωποι που κυκλοφόρησε το 2008 από τις Εκδόσεις Άγρα, και τιμήθηκε με το Βραβείο Μυθιστορήματος των Λογοτεχνικών Βραβείων του περιοδικού Διαβάζω το 2009.

Στο πεζογράφημα αυτό, που είναι ταυτόχρονα μια αναδρομή στην παιδική ηλικία και μια κατάθεση ψυχής, μέσα από τρεις μονολόγους και ένα θεατρικό μονόπρακτο, η Μαρίνα Καραγάτση φωτίζει για τους αναγνώστες της τις πλευρές εκείνες του μεγάλου συγγραφέα και της ευρύτερης οικογένειάς της, όπως μόνο η κόρη της οικογένειας μπορούσε να γνωρίζει.

Οι τρεις μονόλογοι ανήκουν στον Μ. Καραγάτση, την υπηρέτρια του σπιτιού, τη βασανισμένη Λασκαρώ και στη γιαγιά Μίνα, ένα ανοιξιάτικο απόγευμα του 1950.

Στον μονόλογό του ο Μ. Καραγάτσης, αν και παρουσιάζεται κυνικός, αυταρχικός, γυναικάς, χωρίς σταθερά πολιτικά πιστεύω, δειλός και ευαίσθητος, φυγόπονος και αλτρουιστής, τελικά μέσα από όλα αυτά τα αντιφατικά χαρακτηριστικά παραμένει γοητευτικός τόσο στο γυναικείο φύλο της εποχής του όσο και στους αναγνώστες του διαχρονικά. Η κόρη του δεν χρησιμοποιεί χαρακτηρισμούς για τον πατέρα της, αναφέρει μόνο περιστατικά από τη σκοπιά της έφηβης κόρης που ήταν τότε. Δεν γράφει με πικρία ή θυμό αλλά για να συμφιλιωθεί με την ιστορία της και τους δικούς της ανθρώπους. (διαβάστε εδώ μια ενδιαφέρουσα συνέντευξη της Μαρίνας Καραγάτση).

Στον δεύτερο μονόλογο γνωρίζουμε την τραγική ιστορία της Λασκαρώς και μαθαίνουμε ποιο ήταν το «ευχαριστημένο». Το δέσιμο που είχε η συγγραφέας με τη Λασκαρώ κράτησε μέχρι το θάνατο της δεύτερης.

Ο τρίτος μονόλογος ανήκει στη γιαγιά Μίνα, την πεθερά του Καραγάτση, μια αρχόντισσα της Άνδρου η οποία κάνει μια αναδρομή στο παρελθόν τόσο της οικογένειάς της όσο και των αστικών οικογενειών της Άνδρου. Με μία ηρεμία που μόνο οι πραγματικά ισχυροί άνθρωποι έχουν, κρίνει συμπεριφορές και ήθη και αποκαλύπτει τις μύχιες σκέψεις των μελών της οικογένειάς της δίνοντας έμφαση στους γαμπρούς της.

Το δεύτερο μέρος του βιβλίου είναι ένα μικρό θεατρικό μονόπρακτο με πρωταγωνιστές όλους τους βασικούς χαρακτήρες που έχουν προαναφερθεί. Έτσι λοιπόν, ο πατέρας Καραγάτσης, η μητέρα Νίκη, η Λασκαρώ, η γιαγιά Μίνα, ο παππούς Λεωνίδας και μερικοί ακόμη, όλοι τους νεκροί πια, παρακολουθούν τη Μαρίνα να τελειώνει τη συγγραφή του βιβλίου της, συγκεντρωμένοι στο μικρό «αυλιδάκι» του σπιτιού στην Άνδρο.

Αυτό το μονόπρακτο είναι ο χαιρετισμός της Μαρίνας στους δικούς της ανθρώπους και ολοκληρώνοντας το βιβλίο της κλείνει και τους λογαριασμούς της μαζί τους. Συμφιλιώνεται μαζί τους και αντί για θυμό, τους σκέφτεται πια με αγάπη και νοσταλγία. Και τους αποχαιρετά συγκινητικά:

«Μαμά, μπαμπά, Λασκαρώ, θείε Αντώνη, γιαγιά Μίνα, παππού Λεωνίδα. Τώρα που τελείωσα το γράψιμο θα πάω μια στιγμή να πλύνω τα χέρια μου κι έπειτα έρχομαι αμέσως. Να με περιμένετε. Δε θα αργήσω»
https://passepartoutreading.wordpress...

[Nikos Dunno · Rating 4 out of 5]

Με μισή καρδια τα 4 αστέρια, γιατί ήταν πολλές οι φορές που μου άφησε μια άσχημη αίσθηση. Ίσως επειδή μου χάλασε λίγο την εικόνα που είχα για έναν από τους πιο αγαπημένους μου συγγραφείς. Ίσως πάλι αυτό να ταν κι ο σκοπός του βιβλίου, να μας υπενθυμίσει ότι πρέπει να ξεχωρίζουμε τον άνθρωπο πίσω απο τον καλλιτέχνη και τα έργα τέχνης του. Χαλάλι όμως τα 4 αστέρια για το συγκινητικό μονόλογο της Λασκαρώς.

[Evdoxia Kinali · Rating 4 out of 5]

Το Ευχαριστημένο ή Οι δικοί μου άνθρωποι της Μαρίνας Καραγάτση.

Ο αναγνώστης που θα φτάσει ως το Ευχαριστημένο έχει προηγουμένως κατά πάσα πιθανότητα εξαντλήσει τον Καραγάτση ή τον έχει θαυμάσει για κάποιο από τα βιβλία του. Έρχεται προϊδεασμένος ίσως για να συμπληρώσει κάτι στην εικόνα που την ήδη σχηματισμένη. Για μένα ήταν μια πολύ ευχάριστη έκπληξη: Η γλαφυρότητα στη γραφή, το ύφος του κειμένου με έκαναν να ξεχνώ ότι διαβάζω την κόρη και όχι τον πατέρα.

Υπάρχει και η άποψη ότι το Ευχαριστημένο είναι ένα βιβλίο της κλειδαρότρυπας, όμως εντελώς αυθαίρετα έχω την αίσθηση ότι ο ίδιος δεν θα το έβρισκε προσβλητικό, θα χαμογελούσε με αυτοσαρκασμό και θα της έλεγε "Μαρίνα, δεν σου το'χα!"

-

[Sweet Jane · Rating 3 out of 5]

Ξεκίνησα κάπως διστακτικά το συγκεκριμένο βιβλίο. Δεν ξέρω γιατί. Μαλλον φοβόμουν κάποια σύγκριση με τα γραπτά του Καραγάτση. Είχα άδικο.
Ένα πολύ αξιόλογο πολυφωνικό μυθιστόρημα που κυλάει γρήγορα, έχει τρομερό σασπένς, αν και καταλαβαίνω ότι ο αναγνώστης πρέπει να γνωρίζει κάποια πράγματα για το Καραγατσικέικο πριν το διαβάσει.
Συγκεντρωτικά το πρόσημα είναι θετικό. Η τελευταία πράξη κάπως με ξάφνιασε.
Η βαθμολογία είναι 3,5 αλλά το μισό πάει υπέρ ανοησίας του Goodreads που μια δεκαετία τώρα δεν λέει να ρυθμίσει το domaine του.

[Neondreamer · Rating 4 out of 5]

Τι συγγραφικό/καλλιτεχνικό ταλέντο διακατέχει αυτή την οικογένεια! Στη τελευταία θεατρική σκηνή ήθελα να σπαράξω. Οι άνθρωποι και οι ιστορίες τους. Καταπληκτικό βιβλίο, ολοζώντανοι χαρακτήρες, εικόνες εποχών που έχουν περάσει ανεπιστρεπτί.

[Roula T · Rating 5 out of 5]

Διαβασμένο για δεύτερη φορά, 10 χρόνια μετά την πρώτη, στο ενδιάμεσο παρακολούθησα και την πολύ καλή παράσταση. Απολαυστικό, καλογραμμένο, λατρεύω τα παιχνίδια με τους αφηγητές (που αφηγούνται κι όταν δεν αφηγούνται, όπως στο κεφάλαιο της Λασκαρώς), αξέχαστοι ήρωες και άφθονο χιούμορ, υποδόριο και σαρκαστικό. Μια αναγνωστική πανδαισία. Κρίμα που το Ευχαριστημένο δεν έγραψε περισσότερα βιβλία, αλλά και με αυτό μόνο περνάει στο προσωπικό μου πάνθεο. Σίγουρα θα διαβαστεί ξανά.

[Flora · Rating 3 out of 5]

Το διάβασα, όπως πιστεύω και οι περισσότεροι που το έπιασαν στα χέρια τους, αποκλειστικά και μόνο γιατί ήθελα να μάθω περισσότερα για τη ζωή του αγαπημένου μου συγγραφέα, πράγμα που εξ αρχής με βάζει σε σκέψεις , ήταν άραγε αυτός ο σκοπός της συγγραφέως ; Να «πιάσει» δηλαδή το κοινό του πατέρα της; Ίσως όχι, ίσως ήταν πράγματι ένα προϊόν «κάθαρσης» αυτό το βιβλίο για να βγάλει την πίκρα της για τον πατέρα της, ωστόσο ήταν αυτό το πρώτο που σκέφτηκα ομολογώ.

Τα περισσότερα από όσα διάβασα δε με παραξένεψαν, άλλωστε και ο ίδιος ποτέ δεν είχε κρύψει τον ιδιόρρυθμο, δύσκολο και δύστροπο χαρακτήρα του ο οποίος φαίνεται ξεκάθαρα στη γραφή του, στους χαρακτήρες του, στις συνεντεύξεις του και παντού.

Το βιβλίο είναι πράγματι καλογραμμένο και ο τρόπος γραφής του με τους μονολόγους πολύ έξυπνος. Ο λόγος που παρ’ ολα αυτά του βάζω μόνο 3* είναι ίσως λίγο άδικος όμως κάπως θέλω να δείξω και εγώ την πικρία μου.

Η ανάγνωση του με άφησε μουδιασμένη και με ενόχλησε λιγάκι. Οσο πληγωμένη κι αν είναι από τον πατέρα της η Μαρινα Καραγάτση, πράγμα που κατανοώ και σέβομαι, δε μπορώ να καταλάβω γιατί να θέλει να γράψει και να δημοσιεύσει τόσο έντονα προσωπικές τους στιγμές. Κατέληξα να μάθω υπερβολικά πολλά πράγματα που εν τελεί δε θα ήθελα να ξέρω, και με έκαναν να νιώσω άσχημα που τα διάβασα.

Ίσως είμαι υπερβολική το παραδέχομαι όμως αυτές ήταν οι σκέψεις μου και τα συναισθήματα μου όσο το διάβαζα. Συν ότι σίγουρα αυτό θα ηταν ένα βιβλίο που δε θα επικροτούσε ο ίδιος να κυκλοφορήσει .

[Mary · Rating 5 out of 5]

Ευχάριστη έκπληξη. Σύντομο, πυκνό, διαφωτιστικό. Για την εποχή, για την οικογένεια.
Πολυ καλη η χρήση διαφορετικής γλώσσας στους 3 μονόλογους

[Βιβλιομανής · Rating 4 out of 5]

Ένα πολύ ευχάριστο βιβλίο για όσους έχουν διαβάσει Καραγάτση και θέλουν να μάθουν περισσότερα για το χαρακτήρα του (νομίζω ότι δεν θα σας εκπλήξουν τα όσα θα διαβάσετε) και γενικότερα για την οικογένειά του, κυρίως βέβαια από την πλευρά της γυναίκας του, Νίκης που κρατούσε από πολλά ξακουστά ανδριώτικα σόγια (ως επί το πλείστον εφοπλιστές). Εξαιρετικά πετυχημένες οι αλλαγές ύφους ανάλογα με το πρόσωπο που διηγείται!
Προσωπικά θαύμασα τη Μαρίνα Καραγάτση που, απ' ό,τι φαίνεται από την τελευταία -πολύ συγκινητική- πράξη του βιβλίου της, δίνει άφεση σ' όλο το ταραγμένο της σόι, παρ' όλο που σίγουρα δεν της χάρισε την πιο χαρούμενη παιδική κι εφηβική ηλικία..

[Sotiris Nikolaropoulos · Rating 3 out of 5]

Μια ολόκληρη εποχή περνά σαν κινηματογραφική ταινία, με επίκεντρο την οικογένεια Καραγατση. Ευχάριστο ανάγνωσμα, το ανέσυρα τις μέρες των Γιορτών, απο την στιβα των βιβλίων, που δεν έχω διαβάσει και μετανόησα που δεν το έκανα νωρίτερα. Διάσπαρτα στοιχεία που βρίσκεις σε αυτοβιογραφίες, αλλά που συνθέτουν το παζλ της προσωπικότητας του μύθου του Καραγάτση, ειδικά σε μένα που τον έχω πολυδιαβασει στην νιότη μου. Ποιος όμως είναι σε θέση να ελέγξει τους δρόμους της σκέψεως, όπως αναφέρει και στην σελίδα 152 η Μαρίνα στον μονόλογο της γιαγιάς Μίνας. Το συνιστώ. Ειδικά, στα διαλείμματα, απο αλλα δυσκολότερα αναγνώσματα, που απαιτούν περισσότερη προσοχή.

[Periklis · Rating 4 out of 5]

Long paragraphs are a little tiring. Good overall.