What do you think?
Rate this book
Ontaard
'Alle mensen die daar iets van hun leven gemaakt hadden – in tegenstelling tot hier, thuis, waar je nooit meer zou worden dan wie je al was, dan je vader en zíjn vader waren geweest, en je zonen op hun beurt zouden zijn.'
1925. Roelof heeft maar één een eigen stukje land. Na tien jaar hard werken in het Drentse veen beseft hij dat het hier niet gaat lukken en besluit ik word landverhuizer. Hij neemt afscheid van zijn verloofde, belooft haar dat ze later kan overkomen en pakt met zijn laatste centen de boot van Rotterdam naar Canada.
2025. Roelofs achterkleindochter heeft haar hele leven nog nooit iets avontuurlijks gedaan. Maar als ze zijn brieven aan haar overgrootmoeder vindt en ontdekt dat hij in Canada spoorloos verdwenen is, besluit ze zijn voorbeeld te alles en iedereen achterlaten en honderd jaar later precies dezelfde reis maken, om erachter te komen wat er met hem is gebeurd.
1925. Roelof heeft maar één een eigen stukje land. Na tien jaar hard werken in het Drentse veen beseft hij dat het hier niet gaat lukken en besluit ik word landverhuizer. Hij neemt afscheid van zijn verloofde, belooft haar dat ze later kan overkomen en pakt met zijn laatste centen de boot van Rotterdam naar Canada.
2025. Roelofs achterkleindochter heeft haar hele leven nog nooit iets avontuurlijks gedaan. Maar als ze zijn brieven aan haar overgrootmoeder vindt en ontdekt dat hij in Canada spoorloos verdwenen is, besluit ze zijn voorbeeld te alles en iedereen achterlaten en honderd jaar later precies dezelfde reis maken, om erachter te komen wat er met hem is gebeurd.
344 pages, Kindle Edition
Published September 26, 2025
4 people are currently reading
50 people want to read
About the author
Marion Bruinenberg
7 books6 followersMarion Bruinenberg werd genomineerd voor de Joost Zwagerman Essayprijs. Haar verhalen, essays en recensies verschenen onder meer in De Nederlandse Boekengids, 3voor12, de Lagarde en de verhalenbundel Rebel, rebel. Ze is acquirerend redacteur non-fictie bij HarperCollins Holland en woont in Amsterdam.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 11 of 11 reviews
February 15, 2026
Deze recensie werd eerder gepubliceerd op mijn blog GraagGelezen.
In haar tweede roman Ontaard neemt Marion Bruinenberg de lezer mee op een emotionele en historische ontdekkingsreis die honderd jaar overspant. Het is een verhaal over de moed om alles achter te laten, de bittere realiteit van de emigrant en de onvermijdelijke sporen die voorouders achterlaten in ons DNA.
De auteur weeft twee verhaallijnen knap door elkaar.
1925: Roelof is het zware werk in het Drentse veen zat. Met niks meer dan een droom en een handvol aardbeienzaadjes laat hij zijn verloofde Anna achter om in Canada een bestaan op te bouwen. De overtocht in de derde klasse van de ss Rotterdam IV van de Holland-Amerika Lijn naar Halifax is verre van de luxe die we vandaag de dag bij cruises verwachten; het is een rauwe overlevingstocht.
2025: Een eeuw later vindt Roelofs achterkleindochter een stapel brieven. Ze ontdekt dat Roelof spoorloos is verdwenen. Gedreven door de verhalen van haar avontuurlijke oma en de verstikkende voorzichtigheid van haar moeder, besluit ze precies dezelfde reis te maken om het mysterie te ontrafelen.
“Hoe meer ik me in het verleden verdiep, hoe meer mijn overgrootvader, een man die ik nooit heb gekend of ontmoet, een obsessie voor me wordt.
Ik wil alles weten. Wat hij at, waar hij zat, wat hij rook, zag, proefde, maar vooral: waar hij gebleven is.”
Het woord “of” heeft maar twee letters, maar wordt veel herhaald in het hoofd van Roelof en later gelukkig ook in het hoofd van de auteur.
“Dat was het lot van de tweede zoon: de een kreeg alles, de ander niets.
Maar Roelof weigerde zich bij dit lot neer te leggen. Hij had het idee dat er meer voor hem in petto was, dat hij meer zou kunnen worden dan wie hij nu was, een kans die al besloten lag in in zijn naam: Roel, of…
In die twee letters lag een wereld aan mogelijkheden besloten, allerlei personen die hij in plaats van zichzelf zou kunnen worden. De tweede zoon of de eerste avonturier.
De veenarbeider of de boer. De arme of de rijke.
De Nederlander
of
de Canadees.”
Dit procedé weerspiegelt de tragiek van de emigrant: de brieven naar huis zijn gevuld met succesverhalen, terwijl de werkelijkheid vaak bestond uit eenzaamheid en mislukking.
Deze techniek werkt uitstekend omdat het de lezer dwingt om na te denken over hoe wij onze eigen geschiedenis inkleuren. Het doet denken aan de huidige problematiek van migranten die hun familie niet durven te vertellen dat het "beloofde land" minder glanst dan gehoopt.
Bruinenberg slaagt erin om een vrij onbekend stukje Nederlandse geschiedenis — de emigratie tijdens het interbellum omdat het leven hier uitzichtloos leek — tot leven te wekken.
Ontaard is poëtisch en beeldend, zonder in wolligheid te vervallen.
De toevoeging van foto's geeft het verhaal een bijna tastbare geloofwaardigheid. Het boek bestaat uit de delen Aarde en Zee.
De contrasten tussen de "zeemens" (oma die altijd meer zag en zelf als het regende het raam opende) en de "landmens" (moeder die genoeg water had gezien) bieden een mooie laag over hoe trauma en karakter overgaan van generatie op generatie.
Je merkt dat de auteur de reis zelf deels heeft afgelegd; de details over Halifax en Montreal voelen authentiek aan.
Ontaard is meer dan een historische roman; het is een bespiegeling op identiteit. Waarom gaan we weg? En wat nemen we mee? De afwisseling tussen het zware leven van Roelof en de moderne zoektocht van zijn achterkleindochter houdt de vaart erin. Hoewel de zoektocht naar feiten de motor van het verhaal is, is het de emotionele lading die de lezer bijblijft. Het is een gelaagd boek dat zowel liefhebbers van historische fictie als lezers die houden van psychologische familieromans zal aanspreken. Een absolute aanrader voor wie wil weten hoe de Drentse modder uiteindelijk in de Canadese aarde verdween.
“De afdruk van mijn voet in het zand glinstert in de zon die net door de wolken breekt. Dan komt er een nieuwe golf die mijn sporen uitwist.
Verdwenen. Een ander, ik, heeft mijn plaats ingenomen.
Vaarwel
of
welkom”
In haar tweede roman Ontaard neemt Marion Bruinenberg de lezer mee op een emotionele en historische ontdekkingsreis die honderd jaar overspant. Het is een verhaal over de moed om alles achter te laten, de bittere realiteit van de emigrant en de onvermijdelijke sporen die voorouders achterlaten in ons DNA.
De auteur weeft twee verhaallijnen knap door elkaar.
1925: Roelof is het zware werk in het Drentse veen zat. Met niks meer dan een droom en een handvol aardbeienzaadjes laat hij zijn verloofde Anna achter om in Canada een bestaan op te bouwen. De overtocht in de derde klasse van de ss Rotterdam IV van de Holland-Amerika Lijn naar Halifax is verre van de luxe die we vandaag de dag bij cruises verwachten; het is een rauwe overlevingstocht.
2025: Een eeuw later vindt Roelofs achterkleindochter een stapel brieven. Ze ontdekt dat Roelof spoorloos is verdwenen. Gedreven door de verhalen van haar avontuurlijke oma en de verstikkende voorzichtigheid van haar moeder, besluit ze precies dezelfde reis te maken om het mysterie te ontrafelen.
“Hoe meer ik me in het verleden verdiep, hoe meer mijn overgrootvader, een man die ik nooit heb gekend of ontmoet, een obsessie voor me wordt.
Ik wil alles weten. Wat hij at, waar hij zat, wat hij rook, zag, proefde, maar vooral: waar hij gebleven is.”
Het woord “of” heeft maar twee letters, maar wordt veel herhaald in het hoofd van Roelof en later gelukkig ook in het hoofd van de auteur.
“Dat was het lot van de tweede zoon: de een kreeg alles, de ander niets.
Maar Roelof weigerde zich bij dit lot neer te leggen. Hij had het idee dat er meer voor hem in petto was, dat hij meer zou kunnen worden dan wie hij nu was, een kans die al besloten lag in in zijn naam: Roel, of…
In die twee letters lag een wereld aan mogelijkheden besloten, allerlei personen die hij in plaats van zichzelf zou kunnen worden. De tweede zoon of de eerste avonturier.
De veenarbeider of de boer. De arme of de rijke.
De Nederlander
of
de Canadees.”
Dit procedé weerspiegelt de tragiek van de emigrant: de brieven naar huis zijn gevuld met succesverhalen, terwijl de werkelijkheid vaak bestond uit eenzaamheid en mislukking.
Deze techniek werkt uitstekend omdat het de lezer dwingt om na te denken over hoe wij onze eigen geschiedenis inkleuren. Het doet denken aan de huidige problematiek van migranten die hun familie niet durven te vertellen dat het "beloofde land" minder glanst dan gehoopt.
Bruinenberg slaagt erin om een vrij onbekend stukje Nederlandse geschiedenis — de emigratie tijdens het interbellum omdat het leven hier uitzichtloos leek — tot leven te wekken.
Ontaard is poëtisch en beeldend, zonder in wolligheid te vervallen.
De toevoeging van foto's geeft het verhaal een bijna tastbare geloofwaardigheid. Het boek bestaat uit de delen Aarde en Zee.
De contrasten tussen de "zeemens" (oma die altijd meer zag en zelf als het regende het raam opende) en de "landmens" (moeder die genoeg water had gezien) bieden een mooie laag over hoe trauma en karakter overgaan van generatie op generatie.
Je merkt dat de auteur de reis zelf deels heeft afgelegd; de details over Halifax en Montreal voelen authentiek aan.
Ontaard is meer dan een historische roman; het is een bespiegeling op identiteit. Waarom gaan we weg? En wat nemen we mee? De afwisseling tussen het zware leven van Roelof en de moderne zoektocht van zijn achterkleindochter houdt de vaart erin. Hoewel de zoektocht naar feiten de motor van het verhaal is, is het de emotionele lading die de lezer bijblijft. Het is een gelaagd boek dat zowel liefhebbers van historische fictie als lezers die houden van psychologische familieromans zal aanspreken. Een absolute aanrader voor wie wil weten hoe de Drentse modder uiteindelijk in de Canadese aarde verdween.
“De afdruk van mijn voet in het zand glinstert in de zon die net door de wolken breekt. Dan komt er een nieuwe golf die mijn sporen uitwist.
Verdwenen. Een ander, ik, heeft mijn plaats ingenomen.
Vaarwel
of
welkom”
November 13, 2025
Welbeschouwd kun je nog wel een uitgebreidere literaire analyse op de narratologie maken, het is een verhaal met meerdere lagen. Of je zin hebt in analyseren of niet, Ontaard is in elk geval een goede fijn lezende roman met een pakkend verhaal dat lezers verdient.
‘Pessimisme is ook een manier van verhalen vertellen, denk ik. Je moet er in elk geval creatief voor zijn.’
Meer op https://lezersgoud.nl/marion-bruinenb...
‘Pessimisme is ook een manier van verhalen vertellen, denk ik. Je moet er in elk geval creatief voor zijn.’
Meer op https://lezersgoud.nl/marion-bruinenb...
October 21, 2025
Ontaard is een bijzonder boek. Er zit duidelijk veel onderzoek achter en daardoor gaat de wereld van 100 jaar geleden echt leven. Het boek is daarnaast erg mooi geschreven, heel beeldend maar wel menselijk. Ik heb moeten lachen om het hoofdpersoon en de herkenbare gedachtes die door haar hoofd gaan (de automatische lamp op de wc gaat uit, heb ik er al te lang op gezeten?).
Een fijn, mooi, boeiend boek om eens rustig voor te gaan zitten.
Een fijn, mooi, boeiend boek om eens rustig voor te gaan zitten.
October 19, 2025
Was benieuwd na haar debuut. Weer mooie stijl, prachtig geschreven en de auteur trekt je vanaf de eerste zin het verhaal in. Een schets van de hoop op een beter leven in een ander land en de overeenkomsten tussen nu en honderd jaar geleden
October 21, 2025
Een boek dat je echt pakt, dat je in één ruk wilt uitlezen en dat, zelfs als je het uit hebt, nog lang in je hoofd blijft hangen.
Dit is het tweede boek dat ik van Marion Bruinenberg lees, en het is mooi om te zien hoe zij als schrijfster blijft groeien. In mijn persoonlijke beleving is dit boek qua verhaallijn én schrijfstijl echt een stap vooruit ten opzichte van haar eerdere werk.
Tijdens het lezen neemt Marion je mee op een boeiende reis — niet alleen letterlijk, maar ook figuurlijk. Ze verweeft haar persoonlijke zoektocht met de geschiedenis van haar eigen overgrootvader, wiens voetsporen ze volgt met de fictieve karakters in het boek. Het resultaat is een intrigerend en meeslepend verhaal dat je raakt en bijblijft.
Dit is het tweede boek dat ik van Marion Bruinenberg lees, en het is mooi om te zien hoe zij als schrijfster blijft groeien. In mijn persoonlijke beleving is dit boek qua verhaallijn én schrijfstijl echt een stap vooruit ten opzichte van haar eerdere werk.
Tijdens het lezen neemt Marion je mee op een boeiende reis — niet alleen letterlijk, maar ook figuurlijk. Ze verweeft haar persoonlijke zoektocht met de geschiedenis van haar eigen overgrootvader, wiens voetsporen ze volgt met de fictieve karakters in het boek. Het resultaat is een intrigerend en meeslepend verhaal dat je raakt en bijblijft.
November 9, 2025
Marion Bruinenberg schrijft mooi, hier en daar poëtisch. Het verhaal van Roelof is grotendeels onbekend. Diverse bronnen hebben geholpen om toch een beeld te schetsen van hoe het geweest kan zijn. Een aantal keren staat er een witte regel en dan ‘of’, waarna een alternatief scenario volgt. Dat past bij Roelof die in zijn brieven vaak de werkelijkheid wat rooskleuriger weergeeft. Het is zo geschreven dat ik het me helemaal kan voorstellen. Ik leef mee met Roelof en hoop het beste voor hem, vooral als hij wanhopig is en geen idee heeft waar hij het moet zoeken. De verhaallijn van de ik-persoon in 2025 weet me ook steeds te boeien.
https://lalageleest.nl/2025/11/09/ont...
https://lalageleest.nl/2025/11/09/ont...
March 8, 2026
‘De kracht van fictie, de hoop dat je, zolang je maar blijft vertellen, zoals in ‘Duizend en een nacht’ het onheil af kunt weren’. Dat lijkt me de boodschap van deze sfeervolle roman over een jonge vrouw die in 2025 dezelfde reis naar Canada maakt die haar overgrootvader 100 jaar geleden als verwachtingsvolle, moedige landverhuizer in zijn eentje maakte en daar verdween. Bruinenberg legt een link met de huidige migratie (‘Als je vertrok, dan slaagde je’, ‘Gelukszoeker’), die terecht is maar net iets te nadrukkelijk. Haar hoofdpersoon blijft, ondanks de lichte ontwikkeling wat eendimensionaal. De constatering dat je door een ander te worden, juist dichter bij jezelf komt, vind ik wel mooi om over na te denken.
April 13, 2026
Als geboren Drent en kleindochter van een boer die ook ooit de ambitie heeft gehad om naar Canada te emigreren, sprak het thema van dit boek mij erg aan. Wat stond mijn grootvader te wachten? Na het lezen van dit boek vrees ik dat het voor hem ook een luchtspiegeling zou zijn geweest, een illusie van een beter leven. Ik genoot vooral van de hoofdstukken uit 2025.
Noot:
Citaat van Roelofs vader (p. 33) in 1925: 'Acht, jong, beter blijf je hier.' De constructie met 'beter' aan het begin van de zin is pas in opkomst in Nederland sinds het begin van de eenentwintigste eeuw.
Noot:
Citaat van Roelofs vader (p. 33) in 1925: 'Acht, jong, beter blijf je hier.' De constructie met 'beter' aan het begin van de zin is pas in opkomst in Nederland sinds het begin van de eenentwintigste eeuw.
March 25, 2026
Wat een prachtige roman! Hele prettige schrijfstijl die je uitnodigt om te blijven lezen. Mooi beschreven geschiedenis van de landverhuizers . Ik ben bij haar boekpresentatie geweest in Eelde, Marion kan ook heerlijk vertellen en ze had mooie foto’s erbij ( ook in het boek en nog meer). Een echte aanrader dit boek, ook als je niet in Drente woont.
December 4, 2025
Prachtig boek dat je in één keer uit wilt lezen. Je volgt twee hoofdpersonen: Roelof, in 1925, en zijn achterkleindochter, in 2025. Ze maken elk hun eigen reis, met overeenkomsten, en verschillen. De stijl is mooi, en leest lekker weg. Heel verslavend!
Read
March 25, 2026Het verhaal van de hoofdpersoon en haar moeder en oma was boeiend. Haar denken en handelen heeft nogal uitgesproken autistische trekken, vond ik fascinerend en ergens ook komisch. In het verhaal van haar voorvader ging ik stukken overslaan, dat was voor mij teveel van hetzelfde. Dus "read" is eigenlijk iets teveel gezegd.
Displaying 1 - 11 of 11 reviews