Εθνικός Διχασμός: Οι επιπτώσεις στους θεσμούς και στην πολιτική κουλτούρα

by Ευάνθης Χατζηβασιλείου

Ο Εθνικός Διχασµός, από το 1915, αποτέλεσε τη µακρότερη πολιτική σύγκρουση στη σύγχρονη ελληνική πολιτική ιστορία. Πολλές διαστάσεις του, πάντως, παραµένουν αντικείµενο συζητήσεων. Τι είδους σύγκρουση ήταν ο Διχασµός; Ήταν εµφύλιος πόλεµος ή κάτι άλλο; Πότε τελείωσε; Ποιος επικράτησε σε αυτόν; Ποιες ήταν οι επιπτώσεις του στους θεσµούς του κράτους; Με ποιους µηχανισµούς ο Διχασµός στην πράξη συχνά ααιρούσε τις βασικές προϋποθέσεις της λειτουργίας του κοινοβουλευτικού πολιτεύµατος; Πώς εξελίχθηκε ο ρόλος του στρατού στο πλαίσιό του; Υπήρχε κάποιος «µηχανισµός» ανατροπής των ελληνικών πολιτευµάτων τις δύο φορές που τούτο έγινε το 1924 και το 1935; Ποιες ήταν οι επιπτώσεις του Εθνικού Διχασµού όχι µόνο σε ένα «πολιτειακό» επίπεδο, αλλά και στη ζωή του µέσου πολίτη; Πώς επηρέασε ο Εθνικός Διχασµός την πολιτική κουλτούρα της χώρας, µε δεδοµένο ότι υπήρξε µια τόσο έντονη και τόσο µακρά πολιτική διαµάχη; Σε ποιο βαθµό οι πρακτικές και οι νοοτροπίες του Διχασµού συνεχίστηκαν και µετά το τέλος του, καθορίζοντας σε µεγάλο βαθµό το ύφος της πολιτικής αντιπαράθεσης; Πώς επηρέασε την επόµενη µεγάλη θεσµική κρίση, δηλαδή τον εµφύλιο πόλεµο, και σε επίπεδο θεσµών και στις νοοτροπίες; Πώς έγινε δυνατή η υπέρβαση του Διχασµού; Αλλά και κατά πόσον «απόνερά» του εµφανίζονται έως τις ηµέρες µας, ειδικά στην πολιτική κουλτούρα της χώρας;

256 pages, Paperback

First published September 24, 2025

About the author

Ο Ευάνθης Χατζηβασιλείου γεννήθηκε το 1966 στο Δοξάτο Δράμας. Αποφοίτησε το 1987 από τη Νομική Σχολή του ΑΠΘ και το 1992 αναγορεύθηκε διδάκτωρ της Ιστορίας Διεθνών Σχέσεων από το London School of Economics. Σήμερα υπηρετεί ως καθηγητής της Ιστορίας του Μεταπολεμικού Κόσμου και πρόεδρος του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Το έργο του περιλαμβάνει μελέτες και βιβλία για την Ιστορία των Διεθνών Σχέσεων κατά την περίοδο 1870-1991, την ελληνική εξωτερική πολιτική, την ελληνική πολιτική ιστορία του 20ού αιώνα και το Κυπριακό. Είναι μέλος της επιστημονικής επιτροπής του Ιδρύματος της Βουλής για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία, πρόεδρος του Επιστημονικού Συμβουλίου του Ινστιτούτου Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Καραμανλής, μέλος του Ελληνοτουρκικού Φόρουμ και εταίρος του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και Μελετών "Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος". Διευθύνει τη σειρά "Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία" των Εκδόσεων Πατάκη και επιμελείται την ιστορική σελίδα της κυριακάτικης Καθημερινής.

Reviews

[Manos Velivasakis · Rating 5 out of 5]

Μετά από έντονη ενασχόληση με την ιστορία της κατοχής και κυρίως του εμφυλίου την τελευταία δεκαετία, ήθελα ένα βιβλίο για να δω τι προηγήθηκε των γεγονότων αυτών αλλά και για να καταλάβω τι ήταν ο Εθνικός Διχασμός, που τον άκουγα συχνά, αλλά δεν είχα ιδέα. Έτσι αυτό το βιβλίο αποδείχθηκε ιδανικό, γιατί από τη μία πλευρά κατάλαβα συνοπτικά το πλαίσιο του Εθνικού Διχασμού κι από την άλλη -κι αυτό κυρίως που με ενδιέφερε- τα απόνερα του στις ταραχώδεις δεκαετίες που ακολούθησαν. Το μόνο αρνητικό ότι θα το ήθελα σε ένα - δυο σημεία λίγο πιο αναλυτικό, ειδικά σε κάποιους όρους που είναι πολύ εξειδικευμένοι, να υπήρχε κάποια επεξήγηση και να μην χρειαστεί αναζήτηση στο Google. 9/10

Προτεινόμενο σχετικό επιτραπέζιο: Byzantium Reborn της σειράς Counterstrike Mini Game του 2004, αν και ασχολείται κυρίως με το πολεμικό σκέλος πριν την Μικρασιατική Καταστροφή.

[Apostolos · Rating 3 out of 5]

Αρκετά κατατοπιστικό για μια δυστυχώς "σκοτεινή" κατάσταση στο ευρύ κοινό, αλλά με αρκετές διακυμάνσεις ως προς το ενδιαφέρον και το γενικότερο αντικείμενο που πραγματευέται.
Πολλές επίσης και οι παραπομπές στο υποσέλιδο, κατατάσσοντάς το σε κάτι με αξία περισσότερο πανεπιστημιακού επιπέδου, όπως η αναζήτηση πληροφοριών για συγγραφή εργασιών ή κάποιο μάθημα για μελέτη...