Wilhelmina Drucker: Een vrouw in de oppositie

by Marianne Braun

‘Aanname op gezag is de vloek der mensheid’, was haar lijfspreuk. Wilhelmina Drucker (1847-1925) was een van de eerste Nederlandse feministen en medeoprichtster van de vrouwenbeweging. Ze stelde de veroordeling van vrouwen tot het moederschap aan de kaak, net als de ondergeschiktheid van getrouwde vrouwen en de dubbele seksuele moraal. Minstens zo belangrijk was haar strijd voor het recht van vrouwen op betaald werk en vrouwenkiesrecht.

Van de vrouwen die de eerste feministische golf teweegbrachten, zijn Wilhelmina Drucker en Aletta Jacobs het bekendst. Drucker dankt die bekendheid vooral aan de actiegroep Dolle Mina, die in de jaren zeventig van de twintigste eeuw dermate spraakmakend was dat ‘dolle mina’ het synoniem werd voor feministe.

Eigenzinnig als ze was verdedigde Wilhelmina Drucker nooit de gevestigde orde. Ze koos altijd de oppositie en keerde zich tegen religieuze en wereldse autoriteiten. Als vrijdenkster en vredesactiviste nam ze deel aan het publieke debat over tal van parlementair-politieke en economische kwesties. Toen Pieter Jelles Troelstra en Ferdinand Domela Nieuwenhuis het land toespraken, ging Wilhelmina Drucker met hen in gesprek, hoewel ze hen vaker tegensprak. En soms praatte ze er dwars doorheen.

In Wilhelmina Drucker herschrijft Marianne Braun een hoofdstuk uit de vaderlandse geschiedenis, met Drucker als lang onderbelicht gebleven hoofdpersoon.

784 pages, Hardcover

Published October 7, 2025

Reviews

[Willem Bouwman · Rating 2 out of 5]

Wilhelmina Drucker (1847-1925), strijdster voor de gelijkberechtiging van man en vrouw, feministe van het eerste uur, leidde een overvol leven. Soms hield ze wel tien spreekbeurten per week. Ze schreef veel en maakte naar hartelust ruzie.
Stof genoeg voor een boeiende biografie, maar niettemin kostte het me moeite dit boek uit te lezen.
De verhaallijn verdwijnt te vaak onder de vele feiten, en de compositie is matig: de tekst lijkt soms een lappendeken van gebeurtenissen die op weinig subtiele wijze aan elkaar gehaakt worden. Geregeld klopt een jaartal niet.
Met een strengere eindredacteur was dit een beter boek geworden.

[Margreeth · Rating 3 out of 5]

Een biografie van een heel indrukwekkende vrouw die zich door niemand, vrouw noch man, de wet liet voorschrijven. Zij streed voor gelijke rechten van man en vrouw zowel in de politiek als in de arbeid. Zij had een heel eigen mening en liet zich volstrekt niet voor een bepaald karretje spannen.
Jammer is dat de schrijfster te nadrukkelijk alle feiten, feitjes, namen en gebeurtenissen heeft willen noemen en beschrijven. Een zogenaamde (om Marita Mathijsen te citeren) " stapelbiografie". Dit gaat dan helaas ten koste van de verteltrant en leesbaarheid.

[Annette Koster · Rating 3 out of 5]

Een biografie over een van de twee bekendste vrouwen van de eerste feministische golf, Wilhelmina Drucker. I.t.t. Aletta Jacobs, de andere 'voorvrouw' wist ik van haar vrij weinig. Nu wel, na 672 bladzijden. Een vrouw waar je niet omheen kon.Heel scherp, vaak over de top, in schrijven en toespraken, maar in de persoonlijke omgang toegankelijk. Voor alles ging het haar om de gelijkheid van man en vrouw. Maar vervolgens heeft ze felle overtuigingen die ik voor een deel niet verwacht had en die soms tegenstrijdig voelen met haar feministische principes: anti-partijvorming, anti-evenredige tegenwoordiging, anti-belastingen, anti-sociale wetgeving etc. En dan niet een beetje anti...
Uiteindelijk wordt ze sociaal-economisch erg rechts. Maar wel weer anti-militarist.
Felle bestrijdster van de SDAP en de katholieken.
Het eerste deel van de biografie heb ik met veel plezier gelezen. Vooral omdat het over een periode ging, waar ik al veel over gelezen heb, dus herkenning, maar het verhaal vanuit een ander perspectief. Maar steeds meer wordt het een bezwaar dat Marianne Braun niet boven haar materiaal gaat staan, maar vooral chronologisch en in detail vertelt wat WD allemaal gezegd en geschreven heeft. En dat is wel heel veel. Een biografie als omgevallen kaartendoos. Ook vond ik dat soms in de beschrijvingen en woordkeus de aversies van WD door de biografe lijken overgenomen. Je weet niet meer of een negatieve kwalificatie van Wilhelmina Drucker komt of van Marianne Braun.
Maar om positief te eindigen, de biografie is wel een waardevolle aanvulling op de geschiedenis van de eerste feministische golf.

[Merel · Rating 3 out of 5]

Blij dat ik het gelezen heb, maar ook heel blij dat ik het uit heb. Interessant boek boordevol informatie, maar daardoor af en toe ook behoorlijk taai om te lezen - heb me hier doorheen moeten worstelen. Ook niet zozeer een biografie maar meer een zeer gedetailleerde kijk naar een periode uit de Nederlandse geschiedenis aan de hand van de geschriften van Wilhelmina Drucker.