The Disappearing Act

by Maria Stepanova, Sasha Dugdale (Translator)

The writer known as M. is living in exile while her home country wages war on a neighbouring state. Wracked by shame and severed from her language, M. finds herself unable to write, unmoored in a present where the future feels unknowable. When she travels to a nearby country for an event, a twist of fate leaves her stranded in an unfamiliar city, phoneless and untraceable.

In this rupture, she feels a flicker of liberation – the possibility of starting over – but memories of childhood, books, films and tarot cards pull her back, the last fragments of a vanishing world. Then she meets a troupe of circus performers who invite her to join them. For a moment, reinvention seems within reach. Oscillating between reality and dream, written in rich, hypnotic prose, The Disappearing Act is a haunting meditation on identity, language and the fragile desire to disappear by Maria Stepanova, one of Russia’s greatest living writers.

Genres: Fiction, Russia, Literary Fiction, Contemporary, Novels, Literature, Translated Fiction

144 pages, Paperback

First published February 17, 2026

About the author

Maria Mikhailovna Stepanova is a Russian poet, novelist, and journalist. She is the current editor of Colta.ru, an online publication specializing in arts and culture. In 2005, she won the prestigious Andrei Bely Prize for poetry.

Reviews

[Marcus (Lit_Laugh_Luv) · Rating 3 out of 5]

[3.5 stars] I liked this, though perhaps not quite as much as everyone else. Some beautifully written sections of this book convinced me this would be a five-star read, but some of the plot felt a little too hazy for me to appreciate. I'd recommend this regardless -- but I'm a little sad it wasn't the five-star read I predicted!

It has an air of playfulness to the storytelling; proper nouns are obfuscated and referenced only by their first letter, partially as a literary device and partially as a means to avoid censorship, which feels a little cheeky in a way I appreciated. M is an enigmatic narrator whose listlessness never quite makes sense. Perhaps it's because I read it recently, but her journey is not wholly dissimilar from the narrator of Bedbugs (another title I quite enjoyed).

The Disappearing Act is built on interiority and the inherent guilt that comes alongside living in a corrupt country. Despite her moral and political opposition to the powers that be, by virtue of being born in Russia, M is forced to grapple with the personal advantages that imperialism and war have provided her. She refers to Russia as 'the beast', and slowly, we see how she has internalized the culture she was brought up in. It is simultaneously a condemnation and an acknowledgement of her upbringing and exile in Berlin. It plays with language, spite, and oblivion as a mirror to Stepanova's own experiences. I'm not sure how much of this truly constitutes auto-fiction, but it's not hard to find the parallels between her life and the themes here.

I like books that encourage a personal reckoning with our privilege, and this is no exception. Some parts went a little beyond me (notably, the escape room and the ending), but I think a closer, second read might give me some clarity. Like many others, I'm shocked this wasn't on the International Booker Prize longlist this year. Though the story is specific to 20th-century relations between Russia and Germany, you don't need to look far to find similarities with other chapters of history.

Thank you to Book*hug Press for the copy of this!

Substack | Bookstagram | BookTok | BookTube | Bookshop.org Store | Libro.fm Bonus Offer

[Laurent De Maertelaer · Rating 4 out of 5]

Stilistische parel vol verrukkelijk absurdisme.

[Iamthesword · Rating 3 out of 5]

A skillfully written book that I unfortunately didn't really connect with. The book doesn't do anything wrong: The subject matter of identity and belonging from the perspective of a Russian writer living in exile in Germany is interesting, the story has a good pace, it is well written (and well translated). And yet, despite my interest in the subject matter, it left me cold. I also struggled a bit with the frequent metaphors that seemed a bit too obvious for me at times. It took me a bit of stamina to finish, but I can see the qualities of this book - I just didn't connect with them at this moment in time. So I'd still recommend to give it a shot if it sounds interesting to you.

I also reviewed the book together with some friends for a radio show (in German). If you want to listen in, follow this link: https://rdl.de/beitrag/lit-my-fire-da...

[Славея Котова · Rating 1 out of 5]

Ужасен ужас на ужасите. От метафора на метафора, коя от коя по-помпозна и претенциозна. То не бяха козунаци със стафиди, бюрек с вкус на солени сълзи, момиче спокойно като парк рано сутрин... сюжет нула.

[memma · Rating 2 out of 5]

Трудно было читать из-за претенциозности, повторений, бессмысленных нагромождений на целый абзац, выражающий какую-то совсем простую, а иногда и вовсе избыточную мысль

«В конце концов, думала иногда М., говорят, что человеческое тело имеет привычку за семь лет заменять все свои клетки на новые, так что на исходе каждого семилетия ты просыпаешься кем-то иным, совершенно этого не замечая, и только по недосмотру продолжаешь считать себя существом знакомым и предсказуемым.

С другой стороны, продолжала думать она, раздраженно глядя в окно, отвернувшись от соседа с его широко рас-кинувшейся газетой, можно ли считать это поведение тела полноценной привычкой, если в большинстве случаев оно не успевает сменить свои запчасти двенадцать раз подряд. На тринадцатый раз, подсчитывала М., тебе будет за девяносто, редкая удача для людского организма, и в этом-то возрасте человеку поневоле придется стать чем-то другим, пригоршней праха в стандартной банке или ящиком с содержимым, о котором не хочется думать.»

Можно ли считать привычкой обновление клеток тела человека, для меня это фанфэкт в перемешку с душной банальностью на два абзаца.

Минорный спойлер

Значит страницу нам расписывали как гг заселяется в отель, следующий абзац

«О посещении музея речь сегодня не шла, а гранд-отель был М. не нужен, о чем свидетельствовал пластиковый ключ от номера у нее в кармане, напоминавший, чуть сунешь туда руку, что крыша над головой у нее уже имеется.»

Какие-то постоянные ненужные пояснения, разжевывания

Минорный спойлер все

На пятьдесят второй странице (не спойлер) идет объяснение слова «петух», это занимает целую страницу этой небольшой книги, и тут мне показалось, что книга написана на экспорт, зарубежному читателю. И немного есть и про вину, и про язык, с которым героине трудно примириться, и про невозможность радоваться и развлекаться во время войны. Не углубляясь ни в одну из тем, авторка просто обозначает вопросы, которые много обсуждались в начале войны и сейчас не то чтобы не актуальны, а уже в какой-то мере пережиты, мне кажется, либо люди уже определились с этими вопросами для себя, либо копают дальше и глубже.

Книга меня утомила своим постоянным чувством неловкости, мнительности и тщеславия. Моя теория, что книга не про войну и эмиграцию, а про человека, который не умеет эмоционировать, предаваться радости и очень хочет приключений и любви (или просто небольшой роман). Эта теория базируется на эпизоде с плачущей девушкой, к которой гг не испытывает сочувствие, как можно было подумать

«Та была большая, с растрепанными волосами, не по-утреннему пышно одетая, и все ее тело сотрясали всхлипы, которые она не пыталась унимать и даже, если М. не путала ничего сейчас, притопывала им в такт ногою в босоножке. Было ясно, что кто-то с нею дурно обошелся этой ночью, разлюбил и бросил или что похуже, и вот отчаянье наполняло ее равномерными мощными толчками, делая совершенно равнодушной ко всему, что происходило снаружи. М. смотрела, завороженная, не в силах ни уйти, ни отвернуться, и хорошо помнила сейчас, чтó чувствовала тогда: это были зависть и восхищение, оторопь перед силой судьбы и странное желание переменить свою участь, стать этой самой женщиной и что есть силы рыдать на рассвете, чувствуя, что ты на цирковой арене, где совершается смертельный номер и вся твоя жизнь сосредоточена и завязана в единый тугой узел.»

А все что касается вины языка и войны во мне не откликнулось и показалось неискренним

[Elina Mäntylammi · Rating 4 out of 5]

Kirjailija M ei ole enää kirjailija. Hän ei halua kertoa, mistä hän on kotoisin. Hän haluaa vaihtaa äidinkielensä.

Kotimaassa peto on ottanut vallan, mutta jossain muualla voisi olla jotain ihan muuta, jos koko M:n identiteetti vain katoaisi. Hän voisi vaihtaa ammattia, kansalaisuutta ja kieltä. Kun junayhteydet sitten sopivasti myöhästyvät ja sattuu kaikenlaista, M näkee tilaisuutensa koittaneen ja yrittää kadota.

Maria Stepanovan Kadoksiin on kertomus kirjailijasta, joka on hukassa ja ajautuu unenomaiseen todellisuuteen. Tuntematon kaupunki sirkuksineen tarjoaa tilaisuuden johonkin uuteen.

Absurdi, ahdistava maailmantilanne saa toivomaan, että olisi jokin paikka, johon voisi paeta.

[Els Book Hunters]

Podeu veure la ressenya en vídeo d'aquest llibre al nostre Instagram (també a TikTok): https://www.instagram.com/reel/DWMnF3...

[Cathérine · Rating 3 out of 5]

3 1/2 ⭐

[Mina Widding · Rating 4 out of 5]

Jag tänker att det är en lek med flykt, som har sin grund i det gungfly M. känner av att hennes moderland inlett krig med sitt grannland. Identiteten vacklar, och M. får inte riktigt fatt i hur, och/men det tar sig uttryck i märkliga saker dom händer henne. Mindre först, förklarliga, sedan känns de alltmer metaforiska och prövande. Vad händer när man lösgörs eller lösgör sig från världen? Lustigt nog såg jag filmen Sundown idag också, som handlar om en man som "flyr" genom att stanna kvar på en plats och låta sin syster med familj resa hem och ta hand om moderns begravning ensam. Det finns lite likheter här, även om det är helt olika situationer. Leka med tanken på vad som skulle hända om man liksom bara klev av den inkörda banan, lockas jag av själv ofta också.
Vad gäller teman i texten, så tänkte jag lite på Hemma av Judith Herrmann, för cirkusnumret, och det var en till också, får skriva ner när jag kommer ihåg igen.

[Susa · Rating 5 out of 5]

Pieni ja samalla niin valtava teos.

[victoria marie · Rating 5 out of 5]

in hypnotic dream-like prose that is almost surreal, this is a meditation on exile, erosion of language, the fragility of identity, & the yearning to dissolve into silence / one's former self / the fragile, often unsettling process of reinventing oneself…

it also blurs the lines between reality & performance, especially within identity, memory, & the politics of language… the circus troupe, tarot, & more! so brilliant.

this will be reread (which iykyk how much I must love something to reread anything with all the books in the world :).

&, completely recommend.

[Elisa Goudriaan · Rating 4 out of 5]

Eindelijk weer eens een verrassend boek qua schrijfstijl. Een beetje mysterieus. Schrijver M. is op weg naar een festival in een ander land als opeens de trein niet meer verder rijdt en zij in een willekeurige grensstad strandt. Haar telefoon is leeg en zij reflecteert over haar leven. Een jaar eerder vluchtte zij weg uit 'het land van het beest', dat niet bij naam genoemd wordt, maar waarvan de identiteit wel duidelijk is. Tegenwoordig woont zij in de hoofdstad B. van haar nieuwe land. Zij reflecteert over in hoeverre het beest ook in haar leeft, omdat zij opgroeide in zijn land. Voordat zij dit voor zichzelf uitgekristalliseerd heeft, kan zij geen schrijver meer zijn. Er komt niets uit haar pen. Zij is alleen nog schrijver in de ogen van anderen. Als lezer reis je mee in haar gedachten en in de grensstad, waar ze zonderlinge dingen beleeft...

[Mireille]

Geen dikke roman, daarom gemakkelijk in de tas gestopt voor onderweg. Wie echter denkt De sprong even als tussendoortje tot zich te nemen komt bedrogen uit. Om de gedachtegangen, dagdromen en fantasieën van hoofdpersoon schrijfster M. te volgen moet de lezer zijn aandacht erbij houden.

Ik las eens in een interview met een literair agent dat ingestuurde manuscripten vaak beginnen met een personage op reis, maar dat die scènes een eerste redactieronde niet altijd overleven omdat eenzelfde boekopbouw op den duur niet meer interessant is. In De sprong is M. op de eerste bladzijde wel onderweg. In feite blijft ze het hele verhaal op reis, zij het onbedoeld.
Eerst gaat ze met de trein vanuit haar thuisland naar een literair festival in een buurland. Herkenbare gedachtes over gekochte broodjes en koffie passeren, evenals het aanschouwen van medepassagiers. De actualiteiten van 2023 omtrent geopolitiek komen in de alinea’s geslopen. M. is voor het festival gevraagd om duiding te geven aan de literatuur in haar thuisland dat ze verder ‘het beest’ of ‘monster’ noemt, omdat het een ander buurland is binnengevallen en er de inwoners vermoordt.

Ooit had M. haar leven nog onder controle gehad, of althans dat dacht ze, en toen was het begrip van hoe het beest in elkaar zat van het grootste belang. Daartoe bezat ze enige kennis en ze probeerde de gewoontes van het beest en zijn mogelijke bedoelingen te analyseren, maar die groeiden parallel met haar mee zodra ze iets genoteerd had.

Het is duidelijk dat ze zich niet meer helemaal op haar gemak voelt tussen mensen, vooral als die zich hardop afvragen waar ze vandaan komt. Krijgt ze medelijden of boosheid als ze een eerlijke reactie geeft? Taal vormt een sleutel of blokkade tot een andere omgeving.
De overstaptrein komt niet aan, er wordt moeizaam contact gelegd met de festivalleiding die belooft haar in een grensplaats op te pikken. Daar gaat ze mee met een taxichauffeur; later komt de lezer er tegelijk met haar achter dat hij haar naam helemaal niet heeft herkend en dat er eigenlijk niemand voor haar klaarstond. Terug naar die grensplaats dus, met een telefoon die leeggelopen is en de oplader is kwijt, en M. voelt zich verlost van verplichtingen. Onbereikbaar voor iedereen, blijkbaar niet echt gemist door anderen, waarom dan niet dingen doen die ze in fantasieën over zulke scenario’s heeft gedaan?
Dus boekt ze een hotel, volgt willekeurig een persoon op straat om gewoon ergens te stranden, zegt weinig en drinkt koffie.

Identiteit is een thema, zelf keuzes (durven) maken ook. Het verhaal doet bij vlagen absurdistisch en filosofisch aan, door de plot maar ook door stijl. Op enkele plaatsen zet auteur Maria Stepanova plots “ons verhaal” neer, alsof ze zich op dat moment aan de lezer toont als de échte hoofdpersoon.
Een andere lezer op de site Goodreads heeft uitgezocht dat Stepanova inderdaad een deels autobiografisch verhaal schreef. De sprong kun je zien als een voorbeeld van Russische exilliteratuur, zonder dat de naam van het land ergens genoemd wordt.
Graag gelezen, goed vertaald door Jan Robert Braat, leest het ook!

[Brock · Rating 3 out of 5]

Amid a modern wave of émigré literature—led by Vladimir Sorokin and Lyudmila Ulitskaya—Russian poet Maria Stepanova anatomizes the moral attributes of language and identity in an elegiac novel mourning the disgrace of the ongoing Russo-Ukrainian war. Stepanova’s The Disappearing Act frames its autofictional narrative around a novelist known as M who is en route to a literary festival. Caught in an amalgam of delays and identity crises, Stepanova’s contrite reflections intertwine with her protagonist’s fretful flight from her motherland, as she is regretfully forced to voice her condemnation in the same tongue as the beast she’s fleeing.

For every émigré, their national identity is inextricably bound with who they are, turning physical relocation into just one stage in a deeper metamorphosis toward who they will become. This sort of existential sleight of hand is what Stepanova poetically renders through her protagonist’s journey, playing on the shades of meaning in the Russian title Фокус—a word that can denote either a magical trick or a stunt. With the crossing of each national border, M struggles to shed the burden of collectivized guilt, slipping between somber reveries and shameful memories of her homeland. Her journey marks a deliberate embrace of statelessness undertaken in the hope of shedding her cocoon of perceived culpability and emerging anew.

With a particularly lengthy, bloodstained history—including the infamous GULAG, Stalin’s purges, and the Massacre of Novgorod perpetrated by Ivan the Terrible’s ruthless oprichniki—Russia’s entangled glory and shame prompt painful inquiries into whether blunt oppression has seeped into the language itself. Dispersed through her sporadic travels, the character M—and Stepanova by proxy—probes the potential for collectivized guilt inherited through one’s ethnicity:

“But the beast had expanded in dimension and now consisted of everyone who had ever lived in the land where she was born […] and also of those who spoke and wrote in the language she called her own-so it did seem that she must be the beast after all.”

Stepanova’s statements suggest that Russians are born and raised within the maw of terror and are thus inevitably shaped by it. Therefore, they become not only subsumed by the immensity and sheer force of their oppressive homeland, but also become accomplices or silent bystanders, feebly resisting in their poisoned native language. In her political digressions, Stepanova’s rhetoric is sententious and unconvincing, insinuating inherited guilt rather than condemning the real perpetrators—those in power—with precision and nuance. Does the German language bear the indelible stain of Nazism, English the cruelty of colonialism, Spanish the barbarism of the Inquisition? Does a language carry moral attributes, or is it merely an innocent tool capable of both beauty and destruction, depending on who wields it? It’s a valid, provocative question, and one that has been examined with greater intricacy in the conflicted poems of Anna Akhmatova.
Never explicitly naming Russia or Ukraine in order to elude censorship laws, Stepanova’s work largely hinges on its poignant prose, while the plodding plot effectively reinforces the novella’s theme of identity when M joins a traveling circus. Playing the role of one being sawed in half, the glaring symbolism is amplified by M’s decision to adopt the new name A, distinctly marking a new beginning with the first letter of the alphabet.

Striking at the heart of a pressing crisis for a new wave of emigrants, The Disappearing Act is a concise investigation into the burden of national guilt and the hope for personal transformation. Despite its weak assertion of shared responsibility among a national group, it still serves as a provocative work that challenges an individual’s role as a witness to atrocities committed by their own nation.

[Sem Zweekhorst · Rating 2 out of 5]

hoewel er technisch gezien niks mis mee is vond ik er gewoon niet zoveel aan

[Jasper Van Der Schaaf · Rating 5 out of 5]

"Maar het gekste van alles was, (...) dat ik, toen ze me kwamen halen, ineens besefte dat dit de bedoeling van mijn leven was, dit geheime plan, als je het bekeek zonder franje en adjectieven, zonder Tinderprofiel en filosofiediploma. Ik bleek geboren te zijn om te worden opgegeten, als een slachtkip op een kippenfarm (...)." (p. 19).

Deze novelle plukte ik zonder al te veel focus mee uit boekhandel Martyrium. Misschien was het de mysterieuze half doorsneden afbeelding van een vallende vrouw tegen de mosterdgele achtergrond (http://nickteplov.com)? Zij leek uit een circusact van rond 1900 gevallen. Maar viel ze wel, of sprong ze? De Engelse vertaling die in januari 2025 uitkomt heet Disappearing act, terwijl het Russische origineel eerder truc of goochelarij betekent (https://www.themoscowtimes.com/2024/1...). Hoofdpersoon M. springt in de toekomst en verdwijnt uit Rusland.

"Zoals bekend was zij de laatste tijd alleen in naam schrijfster, ofwel omdat de taal weigerde haar te gehoorzamen, ofwel omdat zij weigerde zich van de taal te bedienen. Het was niet waarschijnlijk dat haar in wezen onschuldige moedertaal haar niet dierbaar meer was: die was zo weerloos dat wie dan ook hem lelijke belletjes kon omhangen en kon dwingen met danspasjes het gedrag van een beest te imiteren." (p. 66)

M. is een dichter die ook proza schrijft, maar het geluid van de lelijke belletjes van de Russische oorlogsbeer leiden tot een writers block. Vanuit haar Exil in Berlijn gaat ze op weg naar een literair festival in Denemarken met de trein (een thema dat mij deed denken het eerste verhaal uit Maxim Osipovs geweldige De wereld is niet stuk te krijgen). Ze verliest haar focus snel en komt terecht in een droomachtige wereld van de een escape room (de eerste keer dat ik die tegenkom in de wereldliteratuur!) en later in een circus. Maar wie ís M. nu eigenlijk echt? Circusdirecteur Peter Kohn:

"Nee, je bent geen Roemeense, herhaalde hij, met twee zwaaiende lampjes in zijn donkere bril. De bent ex nostris he, je bent toch Joods? En M. die zich de laatste maanden alleen Russisch had genoemd, een Russische schrijfster, een Russische moedertaalspreekster, bevestigde bijna verbaasd: Ja." (p. 113)

De twee lampjes in de bril zien M. en daardoor wordt zij iemand, zonder het zichzelf nog te realiseren. En identiteit blijkt ook een fluïde begrip, afhankelijk van plaats, context, taal en rol. Daarbij zijn hokjes nodig en categorieën om die voor de mens hanteerbaar te maken: Géén Roemeense (een nationale identiteit) en wel Joodse (een religieuze identiteit), terwijl M. bij vooral resoneert dat ze zich als Russische schrijfster (een nationale identiteit plus een beroepsidentiteit) en Russische moedertaalspreekster (een talige identiteit). De filosofische en soms sprookjesachtige bespiegelingen deden met soms wat denken aan Joseph Roths Hiob (1930) die het bijbelboek Job omwerkt tot allegorisch verhaal waarin sommigen de gruwelen van de Holocaust al meenden te herkennen.

Wist u trouwens dat Heinrich Himmler in 1928 een kippenfarm had?

[lex ngu · Rating 4 out of 5]

"It felt as if joy was now prohibited, it's pure essence muddled with traces of blood. Even though M often reminded herself that joy was the very thing the beast was bent on annihilating in her own and other neighboring countries, and that it was important to keep it alive to spite the beast, she hadn't until then succeeded in following her own advice."

a strange yet relatable story about what it means to be from a country waging war on another, and how that calls into question who we are at our core. a story about escape and being split in two. a very relevant read for americans

[mmasjam · Rating 5 out of 5]

Текст, в начале казавшийся тяжеловесным и неповоротливым, все закручивался и закручивался в пружину, а потом как выстрелил! Странно, но после прочтения осталось очень радостное чувство, хотя, вроде бы, радоваться нечему.
Ещё очень хочется узнать, что это за рассказы, которые вспоминает писательница М. - рассказ про музей ужасно было бы интересно прочитать самой.

[Fridzd · Rating 5 out of 5]

Siis en tiedä mitä sanoa, tää oli ehkä yks parhaita tänä vuonna lukemiani kirjoja. Ajattelin, että tulen pitämään Stepanovasta, mutta en arvannut, kuinka paljon!

Rakastan matkustamista junassa ja junassa matkustamisen kuvausta kirjallisuudessa, ja tässähän sitä oli, ja itse vielä luin tätä kirjaa junassa!

Pidin kerronnan täsmällisestä, niukasta ja tarkan oivaltavasta otteesta ja siitä, että koko ajan henkilöiden eteen tulee odottamattomia juonenkäänteitä. Tuli mieleen vähän Italo Calvinon "Jos talviyönä matkamies", joka on yks mun lempikirjoista. Tää alkoi jotenkin vibaillen, luulin eka, että tässä ei kauheasti tapahdu mitään ja että tarina rakentuisi pelkin fragmentein päähenkilön muistoista ja venäläisen identiteetin pohdinnasta. Mutta olinkin väärässä!

Pidin siitä, miten päähenkilö suhtautuu niin lakonisesti kaikkiin outoihin sattumuksiin, mutta kuitenkin tekee niiden pohjalta impulsiivisia päätöksiä. Näkisin tän mieluusti elokuvana, kirjassa oli jotenkin aika kaurismäkiläinen tunnelma. Tykkäsin myös paljon siitä, miten päähenkilö pohdiskeli suhdettaan venäjän kieleen ja kielen suhdetta hänen identiteettiinsä.

Ah, tässä oli niin paljon erilaisia aineksia ja symboliikkaa, että haluan lukea tän heti uudestaan. Onneksi mulla on toinen Stepanovan kirja hyllyssä odottamassa, tosin ranskaksi (en tiedä, oliko paras moovi).

Tää tiivisti hyvin jotain olennaista elämästäni:

"Sille, joka ei ole omaksunut tapaa nousta aikaisin tai jonka ei tarvitse päivittäin työn tai jonkin muun velvoitteen takia niin tehdä, aamun tunteja esitellään harvoin, ja joka kerta ne tuntuvat milloin ansaitsemattomalta lahjalta, milloin palkinnolta perin yllättävästä saavutuksesta. Sekä tyhjät kadut että vielä unenpöpperöinen verenpunainen aurinko kääntyvät odottamatta nähtävyydeksi, ja kokija itse tuoreeksi onnenkantamoiseksi, joka on saanut tilaisuuden päästä tirkistelemään tätä kaikkea."

s. 145

[Vera Sopa · Rating 4 out of 5]

Este romance é uma viagem numa viagem. A viagem interior de M. enquanto decorre a viagem acidentada para um festival literário. M. é uma escritora de meia idade à procura de si. As circunstâncias levam-na a viajar fora do seu país de origem mas tudo muda nesta sua última, em que memórias, circunstâncias e receios alteram os planos. A besta é a destruição e a guerra que tanto teme que a transforme. Muitas metáforas numa escrita muito bela, que busca a compreensão da existência em que não existem nomes próprios. Apenas iniciais. Em compensação, o título do livro que me atraiu é uma longa palavra, difícil de pronunciar. Difícil de entender se o leitor esperar uma história linear porque tudo tem subentendidos e enganos mas é intrigante e fascinante num pequeno livro.

[štěpánka]

Je tam toho v té nuzné, krátké a malé knížce strašně moc. Potřebovala bych ještě aspoň 100 stran, abych všechny ty podtémata našla.

Trik je zajímavý bilancování mezi osobní výpovědí o životě postavy Spisovatelky M. jako (protirežimní) Rusky žijící v exilu a magickým realismem načichlou dobrodružnou povídkou. Líbilo se mi moc, jak se v knize hlavní postava oddává nově poznané lehkomyslnosti, pudovosti a dostává se tak do absurdních situací jako učení se triku v cirkuse.

Hodně mě tím čtení vedlo k vnímavosti vjemů kolem mě.

[Laura Walin · Rating 4 out of 5]

Kirjailija M. on matkalla kotikaupungistaan B. naapurimaahan pitämään puhetta kirjallisuustapahtumassa. Matka katkeaa yllättäen, kun kaupungista F. ei löydykään mitään jatkoyhteyttä. Pysähtyminen tarjoaa M:lle mahdollisuuden irrottautua kaikesta menneestä ja pohtia elämäänsä ja kadoksissa olevaa kirjailijuuttansa vieraassa kaupungissa. Löytyykö toinen tie tulevaan kaupungissa tavatun sirkusseurueen myötä?

M:n suhde kotimaahansa on vaikea, sillä kyseinen valtio on aloittanut sodan naapurimaataan vastaan. Siksi M ei pysty edes kirjoittamaan, sillä suhde äidinkieleen on muuttunut vaikeaksi kotimaan hyökkäyssodan myötä. ja kun kieli on kadonnut, katoaa myös identiteetti ja merkitys. M nauttii, kun saa olla ei kukaan, joskin F:ssä tavattu mielenkiintoinen tuttavuuskin osoittautuu väärälle premissille rakentuneeksi.

Stepanovan teksti on tavattoman tiivistä ja Kadoksiin-teoksen lyhyeen mittaan on saatu mahtumaan valtavan paljon pohdintaa ja pohdittavaa. Ehkä omasta elämäntilanteestani johtuen tämä kirja resonoi erityisesti juuri nyt, kun tunnen itsekin olevani tienristeyksessä. Kirjan loppu on mystinen ja jää avoimeksi, minkä myötä kirja jää pyörimään mieleen pitkäksi aikaa. Vaikuttavaa kirjallisuutta!

[Felix Nesterinen · Rating 4 out of 5]

Hieno tarina emigraatiosta, identiteetin kadottamisesta ja kenties myös sen uudistumisesta... Näppärä paketti, lyhyet kappaleet ja luvut, paljon symboliikkaa, nättiä proosaa

Tykkäsin kyllä, en oo ihan varma tästä arvosanasta mut ehkä tääki semmonen vahva, solid 3.5*/5.

[Prince Mendax · Rating 4 out of 5]

den här är mysig på samma sätt som en gentleman i moskva är mysig <3
en underbar liten bok.

[Anatoly Bezrukov · Rating 4 out of 5]

Я мало знаю современных авторов, кто так же виртуозно работает с русским языком. И чьи - иногда тяжелые для восприятия - фразы так ювелирно точно передавали бы мысль и состояние души.

[Weiling · Rating 4 out of 5]

M, a 50-year-old novelist, lived in exile in a house by a lake, as her home country (Russia) invaded another country (Ukraine). Invited to give a talk at a summertime literary festival in O (likely Odense, Denmark), M embarked on a train ride on a Friday, expecting to arrive in O by the evening. Familiar to all of us who have experienced while traveling on a train or by air is the sense of borrowed (or gifted?) freedom of spatial and temporal disconnection from our daily obligations. As Marc Augé theorized, such supermodern non-places as trains, planes, and airports construct a sense of perpetuated present, a time-space that is longer determined by who we are and whom we are responsible for. The temporary removal of identities and social ties while among a crowd of strangers gives us an exciting illusion of liberation. M only wanted this illusion to be more real and more lasting.

A railroad workers’ strike in the destination country canceled M’s connecting train, which she only learned after arriving in the connecting town. In the hours waiting for the festival organizers to find a solution, M wandered in the town and found an unexpected, albeit brief, freedom from everything that reinforces or reminds her of her identity that tied her to her monstrous home country — the “beast.” But M realized she was forced to miss the freedom as the festival reconnected with her and instructed her to take a slow train to the coastal border town F (likely Flensburg), where a taxi would drive her across the border to her final destination. Luck seemed to force its way to her through a series of mishaps — there was no reserved taxi for her at the train station in F; her phone lost its battery and M lost her only charger on the previous train. M eventually found a hotel in F to settle down for the night, with her stealthily rekindled hope to disappear, not just from the festival, but into an oblivion where she could shed her personal and professional identity and the historical and political weight it carried altogether.

Traveling, even on foreign soil, requires one to carry an authorized ID, a mobile device connected to the internet, a native language and an accent that invites questions of one’s origin, and if for work purposes, materials that represent one’s career. To M, these governmental, technological, linguistic, and socio-symbolic instruments of trackable recognition maintained the beast’s grip on her body and her personhood. These were the very same connections that implicated her in the invasive war that she wanted no part of and verbally expressed opposition to, and even farther back, in the previous regime of a police state that built her childhood and early adulthood. M mused that “she found it hard to explain that the very nature of the beast made it tricky to hunt down or to fight… it’s not as if the beast was there in front of me, or even behind me. No, it was all around me, and to such an extent that it’s taken me years to realize that I was living inside it, that I was perhaps even born inside it.”

Exile alone wasn’t enough to find her peace with who she was. The thought of the beast crept on her no matter where she was and what she was observing or processing. The inevitability and ubiquity of the thought of the beast, which apparently isn’t just the big Other “out there” but something that internally and intrinsically constituted all its citizens wherever they are, seems to do an injustice to the rest of the world that should have been appreciated as they are. Will there be a way out? Can M diminish her presence as she wishes?

As the Friday on the train eased into what would feel like an eternal Saturday, M chanced upon two encounters. First, a man she noticed from the first train who reappeared in F. Unexpectedly, they went on to share an escape room experience all the while M thought they were total strangers to each other. The second encounter was a traveling circus crew on its last day in F. To her own surprise, M volunteered to get involved in the sarcophagus performance — the magic trick of cutting a woman in a box in half. At that time, the literary festival in O was already an abandoned plan. In the circus, M noticed a sign of “No Exit.” It reminded her of a similar sign in her childhood that her mother once explained to her as “There is no way out.” The Soviet-style language eventually gave way to a more neutral phrase after the regime collapsed. But the memory persisted. M wished for an exit strategy as she crawled into the small space of the sarcophagus. Was the circus an aperture to a new life that M could start with the freedom of not being known to anyone and where she no longer needed to anticipate the question of “where were you from”?

From the train rides to the escape room and the circus, M’s attempt at “exiting” rubbed against the possibilities of escape. But all she could control for certain was keep her dead phone dead. Never for a moment was she not engulfed in the guilt of Russia’s invasion of Ukraine. One can oppose one’s government and state’s acts of imperialism and brutality. But “a disappearing act” to evade historical ties, identities, and responsibilities could seem real and tangible at one moment, and completely vanish the next, like a traveling circus removing itself from the scene overnight. Not a trace to be found the next morning.

[Sarah]

M.'s lichtzinnigheid en zorgeloosheid hadden een troostend postuum karakter en ze voelde in haar lijf een glazen transparantie, net of dwars door haar heen de stoelrug te zien was met het dekentje met het Petukh-embleem. In elk zichzelf respecterende roman of film zou dat betekend hebben dat ze allang ergens onderweg gestorven was, misschien zelfs voordat ze de stad H. had bereikt, waarbij de tekst vol gezeten zou hebben met subtiele verwijzingen naar die omstandigheid; de schrijfster M. vroeg zich af in welk deel van haar reis haar dood moest hebben plaatsgevonden, maar vond geen geschikt moment, het kon overal gebeurd zijn, maar een hartaanval op de wc van het Turkse café zou het mooist zijn geweest, wanneer de eigenaars zich door de aanwezigheid van de blauwe rolkoffer bezorgd zouden afvragen van wie die was en waar de reizigster was gebleven.

[Myriam · Rating 1 out of 5]

Een boek op basis van de cover en achterflap gekozen, maar associatieve en soms onnodig complexe schrijfstijl en (gebrek aan) verhaallijn en background konden me niet bekoren :-). Het is een boek dat je bekoort of je verveelt. Ik heb meermaals gedacht het niet uit te lezen, maar na zwoegen en zweten toch tot het einde geraakt om dan te beseffen dat ik misschien toch had moeten stoppen along the way…

[Leo · Rating 4 out of 5]

soljuvaa proosaa Pikkupeuran taitavasti suomentana! luin liian väsyneenä ja pätkissä saadakseni kaikkea irti symboliikasta ja sisäiskertomuksista, mutta kyllä tästä hienosti hahmottui venäläisen identiteetin kriisi nyky-euroopassa

[Ka Vee · Rating 3 out of 5]

3,5*