Η κουλτούρα των μέσων: Μαζική κοινωνία και πολιτιστική βιομηχανία

by Κώστας Λιβιεράτος (Editor), Δημήτρης Φραγκούλης (Editor), Λευτέρης Αναγνώστου (Translator)

Αναδεικνύοντας το ιστορικό βάθος, το θεματολογικό πλούτο και την κριτική προοπτική της πάντα επίκαιρης συζήτησης ανάμεσα σε υπέρμαχους και πολέμιους της μαζικής κουλτούρας, η συλλογή αυτή εξετάζει τις μορφές πολιτιστικής παραγωγής και κατανάλωσης, τις διαφορές μεταξύ υψηλής, λαϊκής και μαζικής τέχνης, την αυτονομία και την ενσωμάτωση της κουλτούρας στην κοινωνία, την εξάρτησή της από τις τεχνικές των μαζικών μέσων και τις προτιμήσεις του κοινού.

Στην αυγή της νεότερης κοινωνίας ο ντ’ Αλαμπέρ ζητούσε την ίδρυση ενός θεάτρου στη Γενεύη που θα διαπαιδαγωγούσε διασκεδάζοντας τους αυστηρούς πολίτες της. Απαντώντας του, ο Ρουσσώ επέκρινε τα θεάματα που αποσπούν τον άνθρωπο από τον εαυτό του και τους οικείους του και τον προσδένουν στη σκηνή. Τον επόμενο αιώνα ο Άρνολντ έλπιζε σε μια κουλτούρα που θα εισήγαγε όλους τους ανθρώπους σε μια ατμόσφαιρα γλυκύτητας και φωτός. Ενώ στον αντίποδα ο Νίτσε κατακεραύνωνε τη δημοσιογραφία που διαβρώνει τις επιστήμες και τις τέχνες, καταλύοντας την αληθινή παιδεία των εκλεκτών.

Με μια τέτοια προϊστορία, μια πλούσια και συχνά παθιασμένη συζήτηση αναπτύχθηκε στον αιώνα μας ανάμεσα στους υπέρμαχους και τους πολέμιους της μαζικής κουλτούρας. Όμως πρόκειται καν για κουλτούρα; Ποια είναι η σχέση της με την υψηλή τέχνη και τα επιτεύγματα της πρωτοπορίας και ποια με την παράδοση της λαϊκής τέχνης; Τι συμβαίνει στα έργα των μεγάλων συγγραφέων ή ζωγράφων όταν βγαίνουν από το διαλεχτό κοινό τους και κυκλοφορούν σε εκατομμύρια αντίτυπα; Είναι δικαίωμα του μαζικού κοινού ή αυθαιρεσία του να παραβιάζει τους ναούς της κουλτούρας; Και είναι απειλή ή αυταπάτη ότι αυτό κατευθύνει πια με τις προτιμήσεις του τις τύχες της; Τι γίνεται η αυτονομία της τέχνης όταν η κουλτούρα παράγεται από το ίδιο το μέσο; Και τι απογίνονται οι κόσμοι της πραγματικότητας και της φαντασίας καθώς αναμιγνύονται στην τηλεοπτική οθόνη;

Τέτοια είναι τα ζητήματα που τίθενται και διερευνώνται στα κείμενα αυτής της συλλογής, χαρακτηριστικά δείγματα της ιστορικής όσο κι επίκαιρης διαμάχης γύρω από την κουλτούρα των μαζικών μέσων που παρασύρουν τους σκοπούς και τις διαθέσεις της ζωής μας.


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
Εισαγωγή
Jean-Jacques Rousseau - Η περιττή διασκέδαση
D' Alembert - Για να απολαύουμε της εκτιμήσεως του πλήθους
KARK KRAUS Αποκάλυψη (Ανοιχτή επιστολή στο κοινό)
Friedrich Nietzsche - Εκείνη η γλοιώδης κοινωνική ομάδα
DWIGHT MACDONALD - Το πάθος για γλυκύτητα και φως
Μια θεωρία της μαζικής κουλτούρας
Umberto Eco
Η αριστοκρατική ρίζα
THEODOR W. ADORNO
Η τηλεόραση και η διαμόρφωση της μαζικής κουλτούρας
MAX HORKHEINER
Αυτός ο άλλος κόσμος ήταν εκείνος της τέχνης
HANNAH ARENDT
Κοινωνία και κουλτούρα
EDWARD SHILS
Η μαζική κοινωνία και η κουλτούρα της
TALCOTT PARSONS και WINSTON WHITE
Τα μαζικά μέσα και η δομή της αμερικανικής κοινωνίας
SUSAN SONTAG
Η νέα αισθαντικότητα
RAYMOND WILLIAMS
Διαμάχη για τις επικοινωνίες
CHARLES BAUDELAIRE
Η εισβολή της φωτογραφίας
WALTER BENJAMIN
Η μαζική αντίδραση του κοινού
EDGAR MORIN
Το πνεύμα των καιρών
JEAN MAUDRILLARD
Η κουλτούρα των μαζικών μέσων
Τίτλοι και πηγές πρωτοτύπων

301 pages, Paperback

First published November 1, 1991

About the author

Ο Κώστας Λιβιεράτος γεννήθηκε το 1955 στην Αθήνα. Σπούδασε πολεοδομία, χωροταξία και περιφερειακή ανάπτυξη στο Λονδίνο και την Αθήνα, και γεωγραφία και νεοελληνική γραμματεία στο Παρίσι.

Εργάστηκε στο Κέντρο Μελετών και Αυτομόρφωσης και έλαβε μέρος σε ερευνητικά προγράμματα αστικής και κοινοτικής οργάνωσης (ΓΓΕΤ, ΜΙΑΤΕ). Είναι συνιδρυτής, υπεύθυνος σειρών και επιμελητής βιβλίων των Εκδόσεων Αλεξάνδρεια. Είναι επίσης μέλος και υπεύθυνος σεμιναρίων της Εταιρείας Διαπολιτισμικών Σπουδών, καθώς και μέλος του Δ.Σ. του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου.