What do you think?
Rate this book
IK, AI - Over machtige algoritmen en verantwoordelijkheid
Algoritmen die medische diagnoses stellen, onze politieke voorkeur bepalen, en ons wijzen op onze eigen tekortkomingen: wat eens sciencefiction was, is werkelijkheid geworden. Hoe blijft de mens toch zelf verantwoordelijk in deze nieuwe werkelijkheid? Hoe verandert artificiële intelligentie, AI, ons zelfbeeld? En welke rol zou AI in ons leven mogen spelen?
In IK, AI. Over machtige algoritmen en verantwoordelijkheid verkent een team van wetenschappers de kracht en de keerzijden van AI. Ze belichten de impact van AI op het milieu en gaan in op vraagstukken rondom discriminatie, privacy en aansprakelijkheid. En ze laten zien hoe AI binnen de democratie een spiegel vormt voor onze eigen overtuigingen en vooroordelen.
Met bijdragen van Lotte van Elteren, Simon Fischer, Pim Haselager, Julian van Vugt, Niek van de Pas, Adrienne de Ruiter, Giulio Mecacci, Anco Peeters, en Jorrit Geels.
In IK, AI. Over machtige algoritmen en verantwoordelijkheid verkent een team van wetenschappers de kracht en de keerzijden van AI. Ze belichten de impact van AI op het milieu en gaan in op vraagstukken rondom discriminatie, privacy en aansprakelijkheid. En ze laten zien hoe AI binnen de democratie een spiegel vormt voor onze eigen overtuigingen en vooroordelen.
Met bijdragen van Lotte van Elteren, Simon Fischer, Pim Haselager, Julian van Vugt, Niek van de Pas, Adrienne de Ruiter, Giulio Mecacci, Anco Peeters, en Jorrit Geels.
200 pages, Paperback
Published October 2, 2025
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 2 of 2 reviews
May 24, 2026
Interessante bundel over actuele (dus geen toekomstige) maatschappelijke problemen rondom AI, geschreven door academici voor een groot publiek. (In één hoofdstuk zelfs een beetje een te groot publiek als je het mij vraagt.)
Ik zal hieronder alle hoofdstukken even kort platslaan en geen enkel recht doen.
AI als lachspiegel?, Pim Haselager
Hoofdstuk over de gevolgen van AI voor ons zelfbeeld. Gebruikt als voornaamste argument een gesprek met een primitieve chatbot (Kuki) uit 2020, die weliswaar slim is, maar niet zoveel begrip van mensen en de wereld heeft. Haselager concludeert daaruit dat chatbots allemaal primitief zijn, uit 2020 komen, en weliswaar slim zijn maar niet veel begrip van mensen en de wereld hebben. Wij mensen zijn wat dat betreft veel beter en we zullen voortaan onze slimheid misschien wat moeten relativeren, maar ons begrip van de wereld en elkaar juist meer gaan waarderen. Haselaar geeft aan het eind van het stuk toe dat dit een bewerking was van een ouder stuk, namelijk uit (jawel) 2020. Kennelijk is er de afgelopen vijf, zes jaar niets gebeurd op AI-gebied dat Haselager noopte om zijn conclusies te herzien.
Politieke microtargeting, Lotte van Elteren
Beknopte beschrijving van microtargeting en de risico's ervan voor een democratie. Bevat de interessante suggestie om microtargeting juist in te zetten om filterbubbels door te prikken.
ChatGPT en de deugd van het denken, Anco Peeters
Uitstekend stuk over wat het gebruik van GPT met ons kan doen: door het stoppen met zelf schrijven (en 'schrijven is denken') veroorzaakt het niet alleen een atrofie van onze denkcapaciteit, het gebruik ervan beïnvloedt ook hoe én wat we schrijven (en dus denken). Roept op tot ernstige reflectie vóórdat we onze kinderen massaal GPT-modellen laten gebruiken in het onderwijs - want wat voor soort mensen cultiveren we daar precies mee?
Deepfakes en vertrouwen, Adrienne de Ruiter
Eigenlijk precies what it says on the tin: een bespiegeling over wat deepfakes - die door het zelflerende vermogen van de systemen die ze produceren straks helemaal niet meer van echt te onderscheiden zijn, zelfs al zouden we alle beelden voortaan van watermerken voorzien - doen met ons vertrouwen in media en elkaar. Interessantste idee vond ik dat plausible deniability straks een pleonasme wordt - zelfs al staan je zondes op camera, je kan altijd beweren dat het een deepfake is. Gouden tijden voor wie nu al schaamteloos is dus.
Betalen doe je voortaan maar met je gegevens, Jorrit Geels
Niet per se een slecht hoofdstuk maar het taalgebruik vond ik als beginnende boomer toch een beetje te hip geloof ik. (E.g. 'Binnen de kortste keren weet iedereen en hun moeder wie je bent en wat je doet.') Maar goed, een hoofdstuk over de wassen neus van het toestemming vragen voor het plaatsen van cookies dus.
Verantwoordelijkheid in tijden van AI, Giulio Mecacci
Dit vond ik samen met dat van Anco Peeters het meest leerzame en interessante stuk. Mogen we van iemand in een zelfrijdende auto verwachten dat diegene voortdurend op de weg blijft letten zoals de fabrikant en wetgever doen? Als je zelf een auto bestuurt is het bij sommige lange, rechte stukken al moeilijk om je aandacht erbij te houden, hoe kunnen we dit verwachten van iemand die in principe alleen maar meekijkt en zo goed als nooit hoeft in te grijpen? Vroeg of laat gaan mensen gewoon op hun telefoon zitten te kijken, maar is het dan echt hún schuld als er dan toch een keer iets mis gaat? Als alle gedragswetenschappers ter wereld zeggen dat de 'opdracht' te blijven opletten gewoon onmogelijk is, dan denk ik inderdaad van niet. Maar wie is er dan wel verantwoordelijk, de fabrikant? Dit is ook nog niet zo eenvoudig, zeker gezien dit soort systemen echt moeten leren dóór te rijden op de weg - en bovendien sowieso black-boxes zijn waarvan je de fouten er onmogelijk al van tevoren kunt uithalen. Dus dan maar helemaal geen zelfrijdende auto's toestaan omdat het - letterlijk - onverantwoordelijk is? Ook niet echt verantwoordelijk, aangezien er elk jaar zo'n miljoen verkeersdoden vallen, plus nog tientallen miljoenen gewonden, en deze zelfrijdende auto-systemen (als ze eenmaal werken) deze cijfers vrijwel zeker drastisch kan verlagen. Nou ja ik doe het hoofdstuk hier nu geen recht, maar ik vond het interessant dus.
AI en het milieu, Julian van Vugt
Leunt op Iris Marion Youngs concepten van 'structurele onrechtvaardigheid' en 'sociale onrechtvaardigheid'. Ik vond de oplossingen die het hoofdstuk voorstelt een beetje in de trant van wereldvrede. (Prima idee overigens.)
Ik Maak, jij Maakt, wij Maken, Niek van de Pas
ChatGPT voltooit la mort de l'auteur.
Menselijke agency en beslissingsondersteunende systemen, Simon W.S. Fischer
Net als bij bestuurders van zelfrijdende auto's, kunnen we ook van artsen niet verwachten dat ze hun rol als 'bijrijder' altijd even ernstig blijven opvatten. Stelt als oplossing voor dat beslissingsondersteunende systemen zo ingericht worden dat ze niet alleen antwoorden geven, maar ook vragen stellen. (Misschien is dat in het algemeen wel een goed idee bij het gebruik van AI trouwens.)
_____
Kortom, prima introductiebundel voor enkele maatschappelijke problemen rondom AI die nú dus al spelen. (Geen Cat's Cradle of Terminator-achtige scenario's hier.) Prettig dat bijna elk hoofdstuk niet alleen een bepaald probleem signaleert en uitlegt, maar ook een oplossing voorstelt.
En op het eerste na zat er dus eigenlijk geen slecht hoofdstuk tussen.
Ik zal hieronder alle hoofdstukken even kort platslaan en geen enkel recht doen.
AI als lachspiegel?, Pim Haselager
Hoofdstuk over de gevolgen van AI voor ons zelfbeeld. Gebruikt als voornaamste argument een gesprek met een primitieve chatbot (Kuki) uit 2020, die weliswaar slim is, maar niet zoveel begrip van mensen en de wereld heeft. Haselager concludeert daaruit dat chatbots allemaal primitief zijn, uit 2020 komen, en weliswaar slim zijn maar niet veel begrip van mensen en de wereld hebben. Wij mensen zijn wat dat betreft veel beter en we zullen voortaan onze slimheid misschien wat moeten relativeren, maar ons begrip van de wereld en elkaar juist meer gaan waarderen. Haselaar geeft aan het eind van het stuk toe dat dit een bewerking was van een ouder stuk, namelijk uit (jawel) 2020. Kennelijk is er de afgelopen vijf, zes jaar niets gebeurd op AI-gebied dat Haselager noopte om zijn conclusies te herzien.
Politieke microtargeting, Lotte van Elteren
Beknopte beschrijving van microtargeting en de risico's ervan voor een democratie. Bevat de interessante suggestie om microtargeting juist in te zetten om filterbubbels door te prikken.
ChatGPT en de deugd van het denken, Anco Peeters
Uitstekend stuk over wat het gebruik van GPT met ons kan doen: door het stoppen met zelf schrijven (en 'schrijven is denken') veroorzaakt het niet alleen een atrofie van onze denkcapaciteit, het gebruik ervan beïnvloedt ook hoe én wat we schrijven (en dus denken). Roept op tot ernstige reflectie vóórdat we onze kinderen massaal GPT-modellen laten gebruiken in het onderwijs - want wat voor soort mensen cultiveren we daar precies mee?
Deepfakes en vertrouwen, Adrienne de Ruiter
Eigenlijk precies what it says on the tin: een bespiegeling over wat deepfakes - die door het zelflerende vermogen van de systemen die ze produceren straks helemaal niet meer van echt te onderscheiden zijn, zelfs al zouden we alle beelden voortaan van watermerken voorzien - doen met ons vertrouwen in media en elkaar. Interessantste idee vond ik dat plausible deniability straks een pleonasme wordt - zelfs al staan je zondes op camera, je kan altijd beweren dat het een deepfake is. Gouden tijden voor wie nu al schaamteloos is dus.
Betalen doe je voortaan maar met je gegevens, Jorrit Geels
Niet per se een slecht hoofdstuk maar het taalgebruik vond ik als beginnende boomer toch een beetje te hip geloof ik. (E.g. 'Binnen de kortste keren weet iedereen en hun moeder wie je bent en wat je doet.') Maar goed, een hoofdstuk over de wassen neus van het toestemming vragen voor het plaatsen van cookies dus.
Verantwoordelijkheid in tijden van AI, Giulio Mecacci
Dit vond ik samen met dat van Anco Peeters het meest leerzame en interessante stuk. Mogen we van iemand in een zelfrijdende auto verwachten dat diegene voortdurend op de weg blijft letten zoals de fabrikant en wetgever doen? Als je zelf een auto bestuurt is het bij sommige lange, rechte stukken al moeilijk om je aandacht erbij te houden, hoe kunnen we dit verwachten van iemand die in principe alleen maar meekijkt en zo goed als nooit hoeft in te grijpen? Vroeg of laat gaan mensen gewoon op hun telefoon zitten te kijken, maar is het dan echt hún schuld als er dan toch een keer iets mis gaat? Als alle gedragswetenschappers ter wereld zeggen dat de 'opdracht' te blijven opletten gewoon onmogelijk is, dan denk ik inderdaad van niet. Maar wie is er dan wel verantwoordelijk, de fabrikant? Dit is ook nog niet zo eenvoudig, zeker gezien dit soort systemen echt moeten leren dóór te rijden op de weg - en bovendien sowieso black-boxes zijn waarvan je de fouten er onmogelijk al van tevoren kunt uithalen. Dus dan maar helemaal geen zelfrijdende auto's toestaan omdat het - letterlijk - onverantwoordelijk is? Ook niet echt verantwoordelijk, aangezien er elk jaar zo'n miljoen verkeersdoden vallen, plus nog tientallen miljoenen gewonden, en deze zelfrijdende auto-systemen (als ze eenmaal werken) deze cijfers vrijwel zeker drastisch kan verlagen. Nou ja ik doe het hoofdstuk hier nu geen recht, maar ik vond het interessant dus.
AI en het milieu, Julian van Vugt
Leunt op Iris Marion Youngs concepten van 'structurele onrechtvaardigheid' en 'sociale onrechtvaardigheid'. Ik vond de oplossingen die het hoofdstuk voorstelt een beetje in de trant van wereldvrede. (Prima idee overigens.)
Ik Maak, jij Maakt, wij Maken, Niek van de Pas
ChatGPT voltooit la mort de l'auteur.
Menselijke agency en beslissingsondersteunende systemen, Simon W.S. Fischer
Net als bij bestuurders van zelfrijdende auto's, kunnen we ook van artsen niet verwachten dat ze hun rol als 'bijrijder' altijd even ernstig blijven opvatten. Stelt als oplossing voor dat beslissingsondersteunende systemen zo ingericht worden dat ze niet alleen antwoorden geven, maar ook vragen stellen. (Misschien is dat in het algemeen wel een goed idee bij het gebruik van AI trouwens.)
_____
Kortom, prima introductiebundel voor enkele maatschappelijke problemen rondom AI die nú dus al spelen. (Geen Cat's Cradle of Terminator-achtige scenario's hier.) Prettig dat bijna elk hoofdstuk niet alleen een bepaald probleem signaleert en uitlegt, maar ook een oplossing voorstelt.
En op het eerste na zat er dus eigenlijk geen slecht hoofdstuk tussen.
October 15, 2025
Dit boek is vooral voor mensen die nog niet veel weten over AI en algoritmen. Het is wel een goed boek om bekend te raken met de problematiek van AI en welke vraagstukken er op tafel liggen. Er zijn echter weinig diepere filosofische vraagstukken.
Displaying 1 - 2 of 2 reviews