Το «woke» κίνημα δεν υπάρχει: Η κατασκευή ενός μύθου

by Alain Policar, Jean-Yves Pranchère (Addendum), Αριάδνη Μοσχονά (Translator)

Ο θόρυβος για τη «woke ατζέντα» δεν είναι παρά ένα πρόσχημα για την υπεράσπιση των αντιδραστικών απόψεων που αρνούνται τον συστημικό χαρακτήρα των αδικιών και των ανισοτήτων. Υποδεικνύεται ένας υποτιθέμενος εσωτερικός εχθρός, σύμμαχος και συνένοχος των αντιπάλων του «δυτικού πολιτισμού», τα θεμέλια του οποίου εκείνη επιδιώκει, δήθεν, να υποσκάψει.

Ο θόρυβος για τη «woke ατζέντα» επιχειρεί να συκοφαντήσει όλα τα κινήματα αμφισβήτησης που προέρχονται από μειονότητες οι οποίες χαρακτηρίζονται υποτιμητικά ως «υπερευαίσθητες».

Όλοι όσοι επιτίθενται στο «woke», κυρίως η πολιτική εξουσία και η πανεπιστημιακή Δεξιά, αποσκοπούν στην καταπολέμηση της κριτικής σκέψης. Στρέφονται εναντίον όλων εκείνων που αμφισβητούν την κυρίαρχη κατάσταση των πραγμάτων, που αγωνίζονται για την κοινωνική δικαιοσύνη και για τα δικαιώματα των γυναικών και των μειονοτήτων. Οι πολέμιοι του «woke» δεν διστάζουν να οικειοποιούνται τις θεματικές και το λεξιλόγιο των αντιπάλων τους (μιλούν κι αυτοί για αδικίες και διακρίσεις) προκειμένου να αδειάσουν αυτές τις έννοιες από κάθε ουσιαστικό περιεχόμενο. Το βιβλίο του Αλαίν Πολικάρ προσπαθεί να αντικρούσει αυτόν τον σφετερισμό.

200 pages, Paperback

First published April 5, 2024

Reviews

[Ant · Rating 4 out of 5]

Ο «γουοκισμός» δεν υπάρχει. Ένα φάντασμα πλανιέται πάνω από την Ευρώπη και αυτό είναι το φάντασμα του τραμπισμού. Η παραχάραξη του συνθήματος «stay woke» σε έναν ουσιαστικοποιημένο όρο που υπονοεί έναν άκρατο φανατισμό με τη μορφή θρησκευτικής σέκτας, αποτελεί μια δόλια επινόηση της τραμπικής δεξιάς που έχει πλέον διασπαρθεί και σε χώρες της Ευρώπης. Στη χώρα μας, χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτού του συμπτώματος ήταν το βιβλίο του Γιώργου Χ. Πανόπουλου Woke culture (Ελληνοεκδοτική), που, όπως εξηγώ αναλυτικά και στη σχετική κριτική, αποτελεί ένα εξόφθαλμο απότοκο της δεξιάς προπαγάνδας. Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.

Η έννοια του γουοκισμού δεν συνδέεται με το προαναφερόμενο σύνθημα woke. Όπως εξηγεί και στις πρώτες σελίδες του βιβλίου To woke κινημα δεν υπάρχει ο Alain Policar, το συγκεκριμένο σύνθημα δεν αποτελεί καινοφανή νεολογισμό, αλλά κατάγεται από την εποχή της δουλοκρατείας, όταν η ιδέα της ισότητας υποστηριζόταν ψιθυριστά, πριν εμπνεύσει πολιτικά κινήματα και εξεγέρσεις. Όπως και το μεγαλύτερο μέρος της διαθεματικής ποικιλίας του φεμινισμού, της απο-αποικιοκρατίας και του αντιρατσισμού, το σύνθημα «stay woke» συνδέεται άμεσα με τον Διαφωτισμό. Αποτελεί πρακτικά μια παραίνεση επαγρύπνησης κατά των κοινωνικών ανισοτήτων. Όπως ακριβώς ο Διαφωτισμός διασκόρπισε το φως της λογικής, αλλά και της κριτικής στις υπάρχουσες δομές και παραδόσεις.

Φυσικά, ο κυρίαρχος δεξιός και ακροδεξιός λόγος στα media ανήγαγε τα τελευταία έτη το «stay woke» στην ανεδαφική καρικατούρα του γουοκισμού, ενός όρου σκοπίμως ασαφούς με απώτερο στόχο να αποδυναμωθούν οι αγώνες για κοινωνική ισότητα. Αφορά επί της ουσίας μια γενεαλογία μίσους που ανάγεται ήδη από την εποχή άνθησης της ευγονικής ιδεολογίας στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα και περνά ύστερα στην εποχή του Ψυχρού πολέμου. Ο «γουοκισμός» μπορεί να θεωρηθεί, κατά τη γνώμη μου, μια αντικατάσταση του «κομμουνισμού», έτσι όπως διαστρεβλώθηκε και αποτυπώθηκε στις προπαγανδιστικές ρητορικές της δυτικής δεξιάς. Αντικαθιστά, όμως, κυρίως τον όρο «πολιτική ορθότητα» που υπέστη ανάλογη στηλίτευση από όλο το φάσμα της δεξιόστροφης αφήγησης.

Πρόκειται επί της ουσίας για τη μετάφραση ενός αφελούς τραμπισμού σε ευρωπαϊκά εδάφη, κάτι που φαίνεται και από τις αντίστοιχες δημοσιεύσεις βιβλίων «κατά του woke» που έχουν εκδοθεί σε ευρωπαϊκές χώρες, είτε στη Γαλλία (πολλά από αυτά έχουν μεταφραστεί μάλιστα και στην Ελλάδα) είτε στην χώρα μας. Σε αυτά τα βιβλία, επί παραδείγματι, στο βιβλίο που προανέφερα, το Woke culture του Πανόπουλου, οι «πηγές» που χρησιμοποιούνται κυρίως για την υποτιθέμενη έξαρση ενός αδυσώπητου λογοκρατικού γουοκισμού, αποτελούν ψευδή δημοσιεύματα της άκρας δεξιάς των ΗΠΑ που ανακυκλώνονται χωρίς να εξακριβώνονται. Αφορά δηλαδή μια αναπαραγωγή ανεκδοτολογικών περιστατικών που δεν συνάδουν με την πραγματικότητα ή αφορούν μεμονωμένες περιπτώσεις. Αυτά τα περιστατικά ανακυκλώνονται αφειδώς και ακρίτως, με αποτέλεσμα ακόμα και σε πανεπιστημιακά μαθήματα να θεωρείται υπαρκτό πρόβλημα η «woke λογοκρισία».

Tα media αναπαράγουν, υιοθετώντας την προπαγάνδα της δεξιάς, ανακριβή δεδομένα, επί παραδείγματι, για το corpus των μαθημάτων σε πανεπιστήμια όπου τάχα καταργήθηκε δια παντός η διδασκαλία του Ομήρου ή των αρχαίων ελληνικών ως μαθημάτων με ρατσιστικά κατάλοιπα, ενώ στην πραγματικότητα και κάνοντας σχετική έρευνα, διαπιστώνουμε πως δεν ισχύει κάτι τέτοιο και συχνά παραφράζονται δηλώσεις καθηγητών, βγάζοντάς τες εκτός πλαισίου (βλ. σχετικά στο βιβλίο Woke culture, όπου ο συγγραφέας μετέφερε ανακριβώς το ψευδές γεγονός ότι το πανεπιστήμιο του Princeton τάχα κατήργησε τη διδασκαλία των λατινικών και των αρχαίων ελληνικών επειδή είναι «εργαλεία του συστημικού ρατσισμού», ενώ το πανεπιστήμιο έως και σήμερα έχει κανονικά στο πρόγραμμά του τα συγκεκριμένα μαθήματα).

Το πλήρες κείμενο της κριτικής στην bookpress:

https://bookpress.gr/kritikes/idees/2...

[Gwendolune · Rating 2 out of 5]

🤷‍♀️ mouais.
J'ai bien aimé la postface.
A part ça moyen. Le titre et la couverture m'avait intrigué mais j'en ressors très déçu. J'ai même pas compris ou l'auteur voulait en venir. Heureusement donc qu'il y avait la postface :)

[Ines Letellier · Rating 2 out of 5]

eh ben bien que je sois globalement d’accord avec ce que dit monsieur, c’est quand même hyper chiant comme lecture. j’ai pas pu finir 😴😴

[ChasBeats · Rating 1 out of 5]

Αναλύσεις επι αναλύσεων και λεκτικοί «διανοουμενίστικοι» ακροβατισμοί που δεν απαντάνε σε κανένα ερώτημα και δεν οδηγούν πουθενά…