Arnold Steinz woont sinds het uiteenvallen van zijn gezin al jarenlang samen met zijn hond in een verwaarloosde hut op een berg in de Alpen. Alleen om boodschappen te doen daalt hij af naar het dichtstbijzijnde dorp in het dal. Als er op een dag wordt ingebroken en zijn hond bijna sterft, raakt Arnold verwikkeld in een strijd met een mysterieuze vijand die rondsluipt op zijn berg. Langzaam realiseert hij zich dat die strijd onlosmakelijk is verbonden met het lot van zijn zoon en het verleden waarvoor hij nog altijd probeert te vluchten.
Arnold hat sein Leben als Lehrer hinter sich gelassen und lebt in einer einsamen Berghütte. Hütte, Grundstück und komplett ausgestatteten Haushalt hat er von den Vorbesitzern gekauft. Obwohl er mitten in einem Urlaubsgebiet lebt, hat der Mann dafür gesorgt, dass Besucher nicht mit dem Auto bis an seine Hütte heranfahren können. Arnolds Verbindungen zur Welt sind nicht vollständig gekappt, er hebt regelmäßig Geld ab und kauft im nächsten Ort ein. In einem anderen Leben vor diesem hatte Arnold einen Beruf, eine Frau und einen Sohn, der in den Krieg gezogen war. Verschachtelte Rückblenden führen in dieses Leben, als Chris den Krieg anderer Leute gegen Männer mit Bärten führte und alle drei Familienmitglieder die Tage zählten bis zum Ende des Einsatzes.
Sowie Arnold unterwegs ist und sich von seiner Hütte entfernt, gerät er in Panik, dass etwas mit seinem Hund sein könnte. Außer Arnold gibt es einen anderen Bewohner der Wildnis, der bei Arnold einbricht, seine Einrichtung zerstört und den namenlosen Hund schwer verletzt. Arnold bewaffnet sich und nimmt die Spur seines anonymen Gegners auf. Der gesichtslos bleibende Eindringling kann nicht ahnen, dass Arnold alles verloren hat und darum bereit ist, alles zu opfern, um seinen unsichtbaren Feind zu töten.
Die Geschichte des deutschen Lehrers Arnold Steins spielt in den österreichischen Bergen. Sie erinnert stark an Donovans "Winter in Maine", reicht an Donovans atmosphärische Schilderungen jedoch nicht heran. Rausch arrangiert sein verstörendes, schnörkellos erzähltes Psychogramm eines Einsiedlers um die Folgen des Einsatzes deutscher Soldaten in Afghanistan auf deren Angehörige. Arnold hat seinen Schülern immer empfohlen, einen Schritt zurückzutreten, um die Dinge im Ganzen zu sehen. Dieser Schritt zurück lässt den Roman nach dem Lesen noch lange nachwirken. "Krieg" hat mich gefesselt und beeindruckt. Lesern, die schwer ertragen, wenn einem Tier im Roman Gewalt angetan wird, rate ich von dem Buch ab.
Jochen Rausch trakteert ons hier op een spannende vertelling waarin eenzaamheid, rouw en een atavistische reflex van blinde, ritualistische geweldpleging in elkaar vervlochten zijn. Ik ben het niet gewoon om thriller-achtige verhalen te lezen en habitués van het genre zullen me misschien moeiteloos naar nog beklemmender vertellingen kunnen verwijzen. Hoe dan ook heb ik het boek snel en ademloos uitgelezen op zoek naar de ontknoping van deze donkere parabel. Een ontknoping die in zijn wat triviale emotionaliteit onvermijdelijk teleurstelt. De auteur heeft hier een kans gemist om het verhaal bij zijn lezers veel langer te laten resoneren. De setting van het verhaal, het thema van Vergessenheit en het nogal zakelijke taalgebruik van Rausch doen denken aan Frisch’ De Mens treedt op in het Holoceen. Maar Frisch is een groter auteur die in staat is om de ontologische en fenomenologische armoede van het menselijke bestaan op een canvas te projecteren van kosmische dimensies. Hoe dan ook is Oorlog aan te bevelen als beklijvende strand-of treinliteratuur.
In Nederland is Oorlog het debuut van Jochen Rausch (1956), journalist, auteur en muzikant. Hij publiceerde in Duitsland al eerder een roman (Restlicht, 2008) en een verhalenbundel (Trieb, 2010).
Oud-leraar aardrijkskunde Arnold Steinz woont samen met zijn hond in een oude, verwaarloosde hut op een berg in de Alpen. Regelmatig daalt hij voor zijn boodschappen af naar het dorp in het dal en dat zijn eigenlijk de enige momenten waarop hij sociale contacten heeft. Arnold heeft voor de eenzaamheid gekozen nadat zijn enige zoon Chris sneuvelde op missie in Afghanistan en Arnolds huwelijk daardoor eindigde. Hij is hopeloos verstrikt geraakt in zijn eigen oorlog. De oorlog met zichzelf en zijn verleden, met het verdriet en het leven in zijn algemeenheid… En met een grote onbekende.
Sinds hij in de hut van de beeldhouwer woont, heeft hij vaak het gevoel alsof hij alleen maar tijd stukslaat. Alsof dat tegenwoordig zijn enige streven is, de volgende dag halen, liefst zonder enige doelgerichte gedachte. Nu is dat anders. Nu is het oorlog. Hij kan aan niets anders meer denken. Hij is een verkenner op weg naar het front, de verrekijker in de rugzak.
Er gebeuren rare dingen op de berg van Arnold. Er wordt bij hem ingebroken, de hond wordt neergeschoten, Arnolds deur wordt dichtgetimmerd als hij van huis is, zodat hij er niet meer in kan als hij terugkomt, er vinden vernielingen plaats en zijn auto wordt van de berg geduwd. Arnold denkt te weten wie achter al deze aanslagen zit, sticht tot twee keer toe brand en laat het uiteindelijk tot een heftige confrontatie komen bij zijn hut.
Jochen Rausch schakelt in het boek heen en weer tussen heden en verleden. Zijn schrijfstijl is kort, krachtig en helder. Het verhaal in het heden ontwikkelt zich precies in het juiste tempo en Rausch verduidelijkt de gebeurtenissen en gedachten van Arnold door middel van de regelmatige terugblikken op het verleden. Overigens is Arnold niet de enige hoofdrolspeler, zijn hond is een belangrijke link met zijn verleden en neemt daarmee een prominente plaats in binnen het verhaal. Rausch beschrijft alles trefzeker; de eenzaamheid, het verdriet, de angst, het verlies van een kind en een huwelijk. Niet teveel details, maar genoeg om je een goed beeld te vormen en Arnold te leren kennen.
Oorlog doet een beetje denken aan twee andere boeken; het prachtige Julius Winsome, waarin de hoofdpersoon ook in bewust gekozen eenzaamheid leeft en een ‘oorlog’ uitvecht, namelijk met degene die zijn hond heeft doodgeschoten. Het andere boek is de klassieker De donkere kamer van Damokles, omdat zeker in het begin van Oorlog helemaal niet duidelijk is of de vijand van Arnold überhaupt wel bestaat.
De waarheid. In de oorlog is er geen waarheid. Een oorlog zit vol leugens. Oorlogen worden met leugens begonnen, ze worden met leugens gevoerd en met leugens beëindigd. Dat is de waarheid.
This entire review has been hidden because of spoilers.
Ik heb niets toe te voegen aan de meer dan prima recensie Hebban-recensie Oorlog op een Alp.
Behalve deze quote uit een brief van Chris aan zijn vader, Arnold:
[...] Zo'n gek was hij, Röttger. Echt een topgozer. En nu is hij dood. De kapitein zei dat Röttger zich thuis door iedereen in de steek gelaten voelde. Een of andere politicus schijnt op tv te hebben gezegd dat als er bij soldaten een been wordt afgeschoten het hun eigen schuld is. En wij maar denken dat we het vaderland een dienst bewijzen. Wat een kutzooi. De kapitein heeft zijn testament voorgelezen: bij zijn begrafenis mag er geen toespraak worden gehouden door een policus. Zorg daar bij mij alsjeblieft ook voor, mochten ze me hier neerknallen. Nou ja, dat zal vast niet gebeuren. Vertel mom maar niks over Röttger. Sandra weet ook van niks. Nog twee maanden en tweeëntwintig dagen.
Er heeft geen politicus gesproken op Röttgers begrafenis, maar ik ben (wel) aan het denken gezet.
Es gibt zwei Erzählstränge: Früher: da sind Arnold, seine Frau und sein Sohn, der als Soldat in den Krieg zieht. Und heute: da lebt Arnold mit seinem Hund auf einer einsamen Almhütte. Ein Unbekannter überfällt seine Hütte und verletzt seinen Hund schwer. Es beginnt ein Katz und Mausspiel, denn Arnold will seinen Gegner zur Rechenschaft ziehen. Und man erlebt in diesem Buch, dass "Krieg" nicht nur das Wort für Abschlachten und Gemetzel unter Soldaten und Ländern ist, sondern auch noch ganz andere Bedeutungen haben kann. Mir hat die Geschichte gut gefallen, besonders die Beziehung und Interaktion mit dem Hund. Ich hätte mir noch mehr Nähe zum Protagonisten gewünscht, oft wurde nur "beschrieben" und nicht fühlbar gemacht. Das andere ist, dass mir die Querverbindung von Vergangenheit und dem Heute nicht klar genug heraus gearbeitet war. Dennoch empfehlenswert!