Het betonnen beleid

by Quinten Jacobs

In een wereld waar problemen alleen maar groter lijken te worden, slagen onze politici er niet meer in om de tanker te doen keren. Of het nu gaat over onze economie, de energieprijzen of migratie - onze politici lopen achter de feiten aan, gevangen in een moeras van regels, internationale afhankelijkheden en bestuurlijke inertie. Waarom lijkt niemand dit te kunnen doorbreken?
Dit boek legt bloot hoe en waarom ons politiek systeem helemaal is vastgelopen. Het resultaat is stilstaand, gebetonneerd beleid en het failliet van het politieke establishment, terwijl de overheid struikelt over nog meer regels in een vergeefse poging grip te krijgen op de grote uitdagingen van deze tijd.
Is er dan geen uitweg? Toch wel. Het betonnen beleid leest als een visionair en gedurfd pleidooi voor sterkere regio's in een democratischer en federaal Europa, met minder verstikkende regelgeving en terughoudende Europese rechters. Het boek is niet alleen een scherpe analyse, maar formuleert ook oplossingen over hoe de robuuste betonblok dat de politiek is, kan worden doorbroken.
 

Genres: Nonfiction

198 pages, Kindle Edition

Published October 20, 2025

Reviews

[Charlotte · Rating 5 out of 5]

Topper 👍🏻👍🏻👍🏻

[Casper Boudry · Rating 5 out of 5]

Quinten Jacobs slaagt erin om de complexiteit van de hedendaagse problemen helder te schetsen en waarom deze maar niet opgelost raken met alle gevolgen van dien voor de klassieke partijen. Hij schrijft met een vlotte pen waardoor de lezer niet meteen geschoold hoeft te zijn in Staats-, grondwettelijk- of Europees recht. Dat is een gave.

Het is tevens bijzonder boeiend te lezen dat hij als jurist zich niet schuilt achter het mantra van “we gaan toch niet tornen aan de rechtsstaat”, maar net haar minpunten durft aan te kaarten. Hoe ook zij ongewild meewerkt aan de verroesting van de structuren en het beleid in België, maar ook daarbuiten in West-Europa.

De slotanalyse is voor mij betreft misschien nog net te kort en de analyse voor een Europees leger deel ik allerminst. Ik besef tegelijkertijd dat een kuur voor alle symptomen een werk van lange adem is. Gezien de leeftijd van de auteur hoop ik dat we nog meer van hem zullen lezen en welke verdere remedies hij de politiek nog zal aanbieden.

Als 26-jarige, il faut le faire.

[Willem De Cort · Rating 4 out of 5]

Heel vlot leesbare analyse van een hele hoop problemen met ons systeem. De eerste twee hoofdstukken over de inefficiënties van het Belgisch federalisme en de EU waren wat voorspelbaar. Het derde hoofdstuk over de uitdijende interpretatie van mensenrechten was wel boeiend en grotendeels nieuw voor mij. Wie had gedacht dat rechtspraak boeiend kon zijn? Dat er zo’n belangrijke inherent politieke keuzes zoals zeer specifieke CO2 uitstootnormen worden beslist door rechters obv extreem vage mensenrechten zoals ‘het recht op leven’. Zelf al ben ik akkoord met die specifieke politieke keuze, betekent het niet dat het oké is dat dit door een rechter wordt opgelegd.
De latere hoofdstukken maken vooral ook duidelijk adhv concrete voorbeelden hoe het ook de wisselwerking is tussen die drie vormen van betonnering dat zo tot stilstand en onbestuurbaarheid leiden. Als Vlaams minister deel je je bevoegdheid met andere niveaus, moet je rekening houden met Europese verdragen van 30j geleden die amper te veranderen zijn en niet goed werken op de specifieke regionale context met dan ook nog een heleboel rechten en rechters die bepaalde zeer specifieke beleidsdoelstellingeb opleggen of bepaalde beleidsmaatregelen verbieden. Migratie, stikstof en de federale overheidsfinanciën zijn zo’n beleidsvraagstukken waarin de beleidsruimte echt wel verstikkend klein is geworden. Geen wonder dat je idd als kiezer het gevoel hebt dat er niets verandert met andere mensen aan de knoppen.
Ik volg dan op eerste lezing ook wel de meeste van zijn voorstellen over een sterker maar meer gepolitiseerd Europa, een vereenvoudigde Belgische staatsstructuur en een betere machtsverdeling tussen wetgevend en rechterlijk.
Hier en daar gaat het boek wat snel over belangrijke en boeiende topics. Zo had was ik bij sommige vormen van ‘beton’ ook wel blij dat ze bestaan. Bon, goed voor de leesbaarheid en misschien pragmatisch om zo een ietsje breder publiek warm maakt voor institutionele besognes. Maar graag meer goed geschreven en diepaande politieke lectuur met juridische insteek!
Als advocaat legt hij ook veel de nadruk op slechte juridische en politieke constructies en dat is wel een verademing want idd heel belangrijk zonder dat hier veel aandacht naar gaat. Tegelijkertijd zijn er andere landen met minder beton waar het zeker niet altijd beter loopt. Vergrijzing, economische vertraging, cultuuroorlogen, geopolitieke dreigingen, … Ik denk dat deze fundamentele tendensen een veel belangrijkere verklaring zijn voor hoe moeilijk het is gewordeb om populair beleid te voeren.
Met minder beton zal de politiek vrijer zijn om sommige noodzakelijke en/of populaire beslissingen te nemen. Maar of dat altijd aangename of goede beslissingen zullen zijn betwijfel ik. Makkelijke oplossingen zijn er ook niet als er minder beton is. Laat ons dus toch ook voldoende beton houden om incompetente en gevaarlijke politici bij de les te houden. Hoewel ik de meeste voorstellen wel steun en de sense of urgency deel, is enige voorzichtigheid ook gepast. Het is alsof je aan het fietsen bent en dreigt te vallen, en daarom je helm afzet om je evenwicht beter te kunnen behouden. Goed, minder kans dan dat je valt, maar als je valt is de schade des te groter …

[Roel Peters · Rating 4 out of 5]

Een verrassend aangenaam boekje. De auteur beschrijft de verschillende structuren (Belgisch federalisme, EU en mensenrechten) die de bewegingsruimte van politici beperken, en hun kiezers gedesillusioneerd achterlaten.

Het boek is zéér to-the-point en slaagt met glans in z'n opzet van een rechtoe-rechtaan overzicht te schetsen. De structuur van het boek is ook zo dat men in de hoofdstukken gemakkelijk zaken kan skippen waarover de lezer reeds voldoende kennis heeft.

Om het boek 5 sterren te geven heeft het wat meer diepgang nodig. Ook zijn de voorgestelde recepten best eenzijdig (regionalisering komt steeds terug) en romantisch vaag gehouden (het grondwettelijk moment). Tot slot is de politieke haalbaarheid van alle voorstellen niet in kaart gebracht.

Het is vreemd dat dit boek nog niet bestond. Absolute aanrader!

[Niels · Rating 5 out of 5]

Wanneer ik boeken lees over topics waar ik sowieso al in geïnteresseerd ben, kom ik meestal bedrogen uit en geven de boeken me weinig nieuwe inzichten.
Dit boek schets de problemen waar politici op botsen op een dermate duidelijke en gestructureerde manier, dat ik toch het gevoel heb dat ik anders kijk naar bepaalde zaken.

Dit gecombineerd met duidelijke cijfers en leuke weetjes (over Standstill-beginsel en het aantal prejudiciële vragen dat België stelt aan Europa) zijn de grootste pluspunten.

Hoewel ik het grotendeels eens ben met de oplossingen voor het probleem, ben ik eerder pessimistisch over de haalbaarheid. Hopelijk kan het boek bijdragen tot het bewustzijn in de maatschappij van de noodzaak van deze veranderingen.

5 sterren omdat ik dit op 26-jarige leeftijd erg knap vind.

[Pieter · Rating 4 out of 5]

Goed boek dat op een duidelijke manier uitlegt hoe weinig ruimte is er is om een beleid te voeren

[Dietrich Rosiers · Rating 5 out of 5]

Quinten Jacobs schrijft als 26-jarige grondwettelijke advocaat zet met "Het Betonnen Beleid" een monumentaal werk neer.

Aan de hand van drie pijlers bespreekt hij hoe de beleidsruimte van politici des te meer beperkt is, waardoor ze niet effectief de huidige maatschappelijke problemen kunnen oplossen. Zo zorgen 1) De Belgische Staatsstructuur, 2) De Europese Unie en 3) De uitdijende mensenrechten voor het 'betonnen beleid'.

Dit staaft hij door verscheidene voorbeelden en literatuur te geven, en tracht hij ook op te lossen a.d.h.v. verschillende voorstellen tot hervorming. Het klopt volledig dat een verdere politisering van de EU noodzakelijk is, alsook een verdere responsalisering van de systeempartijen en de mensenrechten.

Politici doen er goed aan om dit boek aandachtig te lezen en bij te houden bij de volgende onderhandelingen voor een staatshervorming. Toch moet dit boek ook met een kritische blik bekeken worden.

Het "vier-deelstaten" model dat voorgesteld wordt, is niet de enige mogelijke oplossing. Een herfederalisering van bevoegdheden, waaronder het zorgbeleid én een verdere aanspijzing van de federale financiën (waarbij de deelstaten dus ingeperkt worden op hun ontvangsten) is tevens een zeer valabel pad.

Indien een sterkere Europese Unie de toekomst is, zoals Jacobs terecht voorstelt, dan is een sterker Belgisch niveau hierbij ook een evidentie. In een immer globaliserende wereld is het onverantwoord om bevoegdheden verder en verder te versnipperen - en een daadkrachtig Belgisch en Europees beleid zal beter kunnen inspelen op de beleidsuitdagingen van het moment.

Tenslotte dient de gerechtelijke hervorming ook met een kritische blik bekeken te worden: het continentale systeem is niet zomaar gebouwd om dissenting opinions te pas en te onpas te gebruiken. Nu dat er al een profileringsdrang bestaat onder magistraten, zou dit enkel nog versterkt worden indien opinions persoonlijk en publiek werden.

Desondanks dit, zet Quinten Jacobs hiermee een fantastisch diepgaand en beleidsgericht boek neer - en absoluut het lezen waard! Kortom: het Grondwettelijk Recht leeft!

[Filip Batselé · Rating 4 out of 5]

Mooi, kort boekje waarin de grote Belgische beleidsproblemen anno 2025 worden toegelicht door te tonen hoe er nog relatief weinig beleidsruimte overblijft voor echte politiek in BE door drie factoren (BE staatsstructuur, rol van de EU, evolutie van de mensenrechten). Slaagt erin om het ruimere plaatje te zien, zonder te veel te vereenvoudigen. Kan de analyse ook grotendeels delen, en heeft heel wat innovatieve ideeën (bv. een "split-vote" voor sommige (federale) lidstaten in de EU -ook al valt, kwantitatief bekeken, het gebruik van de BE-onthouding binnen de EU-besluitvorming wel mee, zie bv. Wallace (2025) voor data per lidstaat)). Fijn om te zien dat ook recent doctoraatsonderzoek aan BE universiteiten wordt gebruikt in de analyse. En des te indrukwekkender gezien de jonge leeftijd van de auteur.

[Nailyk · Rating 4 out of 5]

An sich een goed boek. Het presenteert geen volledig nieuwe ideeën, maar brengt bestaande ideeën van menig denker naar voren over de casus België en de kleine beweegruimte die beleidsmakers hebben. Voor mensen die zeer actief de politiek volgen of een vooropleiding hebben, zal veel inhoud herhaling zijn, maar voor de meeste mensen brengt het een zeer summiere doch interessante achtergrond om uiteindelijk de these aan het einde van het boek te presenteren. Een these die overigens interessant is en tot nadenken aanzet.

Voor mij is het uiteindelijk vier sterren omdat er veel herhaling was, maar ik denk dat het voor veel lezers zeker een vijfsterrenboekje kan zijn.

[Julien Decoutere · Rating 4 out of 5]

Scherpe analytische blik op de Belgische staatstructuur, grondwet en het Europese bestuur. Legt minder eenvoudige theorie zoals bv. de bijzondere financiëringwet en de verankering van mensenrechten uit op een zeer heldere manier. Ook de eigen voorstellen in het laatste hoofdstuk zijn zeker niet mis. Hopelijk lezen de 'machthebbers' mee.

[Sofie Defour · Rating 4 out of 5]

Het Grondwettelijk Moment, eentje om te onthouden