Nostalgie is een nutteloze emotie, luidt het. Waarom zou je terugverlangen naar een tijd die je toch niet kan terughalen? Maar nostalgie is niet enkel zwelgen in herinneringen. Het is ook - en misschien vooral - zoeken naar vooruitzichten.
Stef Selfslagh trekt naar Stockholm voor een in ABBA-nostalgie gedrenkte citytrip. Pendelend tussen beleving en beschouwing probeert hij de ware aard van nostalgie bloot te leggen.
Stef Selfslagh is schrijver en journalist. Hij is de auteur vanNisnikan. Een brief van een vader aan zijn zoon en schrijft sinds 2015 interviews, verhalen en columns voor De Morgen.
Nostalgie wordt vaak afgedaan als een nutteloze emotie. Waarom zou je terugverlangen naar een tijd die toch nooit meer terugkomt? Maar nostalgie is meer dan zwelgen in herinneringen, ze kan ook een kompas zijn, een manier om vooruit te kijken. Schrijver en journalist Stef Selfslagh reist naar Stockholm voor een citytrip doordrenkt van ABBA-nostalgie. Terwijl hij laveert tussen beleving en beschouwing, onderzoekt hij wat nostalgie werkelijk betekent: troost, ontsnapping of richting?
Mijn ervaring: Wat een bijzonder, intiem en intens verslag van Stef Selfslagh over zijn reis naar Stockholm en zijn filosofische zoektocht naar nostalgie. Stef Selfslagh schrijft vlot, helder en met gevoel. Hij weet zijn persoonlijke emoties, gedachten en reflecties mooi te verwoorden, waardoor je als lezer dicht bij zijn beleving blijft.
Het boek vertrekt vanuit zijn persoonlijke reis naar Stockholm, ingegeven door zijn fascinatie voor ABBA en het verlangen naar nostalgie. Van daaruit verkent hij het begrip in bredere zin: wat is nostalgie precies, hoe is onze kijk erop door de eeuwen heen veranderd, en waarom kan het zowel troostend als verwarrend zijn? Selfslagh onderzoekt hoe verschillende culturen, van Portugal tot Duitsland, omgaan met nostalgie, en belicht hoe psychologen en filosofen dit complexe gevoel hebben beschreven.
Tussen deze filosofische beschouwingen door keert hij steeds terug naar zijn eigen reis, zijn ervaringen in Stockholm en zijn persoonlijke verhouding tot het verleden. Die afwisseling tussen introspectie en analyse maakt het boek persoonlijk en menselijk.
In vergelijking met Een kleine filosofie van grote emoties: Verdriet van Ignaas Devisch vond ik dit deel iets minder krachtig en hecht opgebouwd. Dat komt wellicht doordat het onderwerp en de ABBA-context mij persoonlijk minder aanspreken. Toch weet Stef Selfslagh waardevolle inzichten en originele perspectieven te bieden op nostalgie als emotie, als herinnering en als cultureel fenomeen.
Een kleine filosofie van grote emoties: Nostalgie is een geslaagde mix van persoonlijke reis en filosofisch onderzoek. Een mooi, toegankelijk boekje voor wie zich herkent in het verlangen naar vroeger of de magie van ABBA wil herbeleven, maar ook voor wie wil nadenken over de rol van nostalgie in ons leven.
Stef Selfslagh trekt naar Stockholm om er zijn jeugdjaren te herbeleven aan de hand van een ware ABBA-nostalgietrip. Door die trip wil hij zijn muzikale beleving van toen herbeleven, door de plaatsen te bezoeken waar de leden hebben gewoond, waar ze verbleven, waar er foto's voor hun hoezen werden genomen. Dus Stef zoekt niet enkel de herinneringen op maar wil ook de beleving, de beschouwing en de ware aard van nostalgie blootleggen.
Doorheen Stockholm waart Stef en ontmoet er mensen die hun eigen versie van nostalgie laten horen. En kan de hollogram show van ABBA dezelfde nostalgische emoties opwekken die in zijn jonge jaren ontstonden, toen hij nooit de kans kreeg om een liveshow te gaan kijken?
“We zijn niet nostalgisch naar het verleden zoals het zich heeft voorgedaan, maar naar het verleden zoals we het ons willen herinneren.”Stef Selfslagh naar Mason Cooley
Stef Selfslagh is niet toe aan zijn proefstuk wat betreft het schrijven van een nostalgisch stukje literatuur. Zijn debuut 'Niksnikan' ging over de relatie tussen hem en zijn vader terwijl hij ook met zijn eigen rol als vader om probeert te gaan en hoe hij zijn eigen zoon los moet laten. Dat hij koos voor nostalgie als 'grote emotie' doet me eigenlijk niks verbazen. Het bewijst ook dat hij heel goed weet hoe het is om heden en verleden een plaats te geven in zijn leven.
Persoonlijk ben ik ook iemand die een nostalgische streek heeft, graag terugdenkend aan de tienerjaren (volop in de jaren negentig) en soms mezelf wel durf verliezen in het verlangen naar een andere tijd, een tijd die niet terug kan komen. Maar zoals Stef in dit boek zegt, 'het verleden in het verleden laten liggen ofwel de schoonheid van vergankelijkheid inzien', daar draait het uiteindelijk om.
Intussen zijn in deze reeks van 'een kleine filosofie van grote emoties' al acht boeken uitgegeven. Ignaas Devisch mocht er twee emoties uitpikken, Erwin Mortier, Barbara Baert, Barbara Sarafian, Hilde van Mieghem en Saskia De Coster namen elk al een ander voor hun rekening.
“En dan, zonder dat een krop in mijn keel me had laten weten dat er nattigheid op komst was, drijven mijn ogen plots in water.
'Je huilt', zegt mijn vrouw.
En hoewel dat strikt genomen niet waar is omdat er geen tranen over mijn wangen rollen, stamel ik iets over een acuut gevoel van verlies. Over een gat in mijn ziel dat ik al een uur tevergeefs probeer te vullen. Over plooien in mijn gezicht die ik voor het eerst voel. Over oogleden die zin hebben om zich te laten vallen. Over een deel van mijn bewustzijn dat tijdens "The Winner Takes It All' uit mijn lichaam ontsnapt is en nu nog ergens in de ABBA Arena moet rondzweven.
En mijn zoon zegt dat hij het snapt. Dat ik ontroerd ben, dat dat normaal is. Dat zelfs hij vanavond ontroerd was, hij die nog niet half zo veel van ABBA houdt als ik.
En mijn vrouw houdt haar woorden nog even op zak, maar strijkt alvast met twee vingertoppen over mijn wang.
En we bestellen nieuwe drankjes, lachen om een fout op de menukaart - plane chicken in plaats van plain chicken en Shoreditch wordt langzaam maar zeker van ons. En ik voel me niet begrepen, maar wel geliefd, en dat is stukken beter dan je begrepen voelen maar niet geliefd, en ik weet nu al: wat zal ik ooit godsgruwelijk nostalgisch zijn naar dit moment.”