Het oosten van het land, 2025. Wat Jula het liefste wil is met haar broertje Rein en hun acrobatenfamilie optreden in het wintercircus. Met haar familie vormt ze een spectaculaire menselijke toren. Maar dan zijn haar ouders plotseling naar het wintercircus vertrokken – zonder hen. Hoe komen Jula en Rein alsnog bij het circus zodat ze ook kunnen optreden tijdens de show?
In 1934 in Amsterdam wil ook Lot met het circus mee. Ze gaat achter de circusoptocht aan die langs hun huis trekt. Als de directeur van circus Sarrasani haar bij olifant Mandy laat, is dat het begin van een onverbrekelijke band tussen haar en de olifant. Lot vaart zelfs met het circus, inclusief alle dieren, mee de oceaan over naar Zuid-Amerika.
De historische verhaallijn in Circus op zee is gebaseerd op een vondst in het familiearchief van Eveline Baar. Circus Sarrasani stak met al haar dieren en artiesten in 1934 per schip de oceaan over en bracht haar Joodse artiesten zo in veiligheid. De opa van Eveline Baar was als journalist mee op het schip en schreef er een bijzondere artikelenreeks over voor de krant.
Met geïllustreerde plattegronden en illustraties van Karin van der Vegt
4.5* Ik hou helemaal niet van ‘naar een circus gaan’ maar wel heeel erg van (jeugd)boeken over circussen en kermissen. De magische, betoverende en spannende wereld van een circus weet Eveline Baar in het boek ‘Circus op zee’ op meesterlijke wijze op te roepen. Door het verhaal van Jula en Rein en hun ‘Grote Oma’ dat in onze tijd speelt, door het veel grotere verhaal van Lot en het circus Sarrasani in 1934 te weven, krijgt het boek een extra dimensie die ook voor kinderen van deze tijd aantrekkelijk en interessant is. Het gehele verhaal gaat op die manier voor alle leeftijden leven en is een mooi aanknopingspunt om het met kinderen te hebben over de Tweede Wereldoorlog, over anders zijn en een veilige wereld voor iedereen. Terwijl ik het las moest ik erg denken aan het schitterende en indrukwekkende boek ‘De reis van Sjaak Lemère’ waarin Ineke Mahieu op zeer indringende wijze een vergelijkbaar (waargebeurd) verhaal vertelt. ‘Circus op zee’ is door de extra laag die in het heden speelt wat moderner (en voor iets jonger publiek denk ik) en doet dan ook zeker niet onder voor het het boek van Mahieu! Aanrader dus voor groep 6/7 (9+) en elke volwassene die graag jeugdboeken leest!
‘Wees, waar je ook bent, een slurf en een tent. Onderzoek, net zo nieuwsgierig als een olifant, wie je diep van binnen bent. En zet een tentje op, een plek waar ook de ander veilig zichzelf kan zijn’.
Jula’s familie zijn acrobaten en treden op in het circus. Jula en haar broertje Rein zijn in de winter bij Groot Oma om naar de ‘stenen school’ te gaan. Haar vader en moeder besluiten dat ze niet mee mogen doen met het optreden in het wintercircus.
‘Ze hebben niet eens gedag gezegd.’ Reins hand die in de mijne schuift voelt koud.
En dat terwijl ze juist hun laatste optreden daar voor bewaard hadden. Jula en Rein zijn boos en besluiten stiekem naar het wintercircus te reizen om toch mee te kunnen doen….
Lot woont in Amsterdam. Als op een dag het circus langstrekt, raakt ze bevriend met olifant Mandy. Ze mag zelfs een rit op haar maken.
‘Lot voelt de rimpelige huid bewegen onder haar bovenbenen. Het kleed achter haar ruikt naar wol en stro. Ze zit op een olifant!’
Als blijkt dat haar vader de directeur van het circus kent, mogen ze naar een voorstelling komen. En dan is Lot verkocht. Ze wil niets liever dan met het circus mee. Maar het circus wordt bedreigd. Door de Nazi’s. Zij willen dat het circus alle Joodse medewerkers ontslaat en iedereen die niet voldoet aan het gedachtengoed van hun partij.
‘Wees waar je ook bent, een slurf en een tent. Onderzoek, net zo nieuwsgierig als een olifant, wie je zefl diep vanbinnen bent. En zet een tentje op, een plek waar ook de ander veilig zichzelf kan zijn.’
Krijg het circus genoeg geld bij elkaar om naar Zuid-Amerika te vluchten? Lukt het Jula en Rein bij hun ouders te komen zonder dat Groot Oma dat door heeft? En wat heeft het verhaal van Jula met dat van Lot te maken?
Een prachtig verhaal over het liefde voor het circus (en olifanten), anders mogen zijn, jezelf mogen zijn en doorzettingsvermogen. Ik heb echt genoten van dit boek en het in één ruk uitgelezen. Tof ook dat het gebasseerd is op een waar gebeurd verhaal van het circus Sarrasani. Natuurlijk heb ik na het lezen uitgebreid gezocht naar foto’s en informatie over dit circus ;-) Deze gaat op de plank om voor te lezen in de klas!
Opnieuw een hele fijne combinatie tussen historische non-fictie, fictie en avontuur! Baar vertelt het verhaal van een circus dat om de nazi’s te ontwijken over zee naar Rio de Janeiro reist, met het nu verbonden door ‘Grote Oma’, de moeder van meisje Lot uit de jaren dertig dat haar hart verliest aan de olifanten.
Een boek dat voor kinderen een mening over de jodenvervolging, circussen en zorg voor de wereld open aanbiedt, met een hoofdrol voor Amsterdam.
Perfect voor het onderwijs en een leesgroep als de leesclub van Noordje in Amsterdam-Noord, die ik het zeker ga aanbieden.
Mooi hoe de personages met elkaar verbonden zijn. Klein inkijkje in de invloed van de oorlog op het circusleven, waar ik nooit bij stil heb gestaan. Leest heerlijk door.