De man die haast had

by Jan Vantoortelboom

Leon ziet als klein kind zijn oppas Elsie een val maken waardoor zij zwaar gehandicapt raakt. Hij bezoekt haar trouw elke zaterdag. Aanvankelijk omdat dat moet van zijn moeder, maar later omdat er tussen deze twee beschadigde en zwijgende mensen iets ontstaat: een verhouding van wederzijdse afhankelijkheid. Hij is de enige die zij toelaat, zij is de enige aan wie hij zich ooit emotioneel heeft kunnen binden.
Leon is misschien niet schuldig, maar hij voelt zich verantwoordelijk voor Elsies toestand. En dat verantwoordelijkheidsgevoel gaat ver, wellicht te ver.

Genres: Audiobook

144 pages, Paperback

First published February 19, 2015

About the author

Jan Vantoortelbooms debuut, 'De verzonken jongen', werd bekroond met De Bronzen Uil 2011, de Prijs Letterkunde West-Vlaanderen 2012, en het haalde de shortlist voor de Zeeuwse Boekenprijs 2011. Van 'Meester Mitraillette' (2014) werden meer dan 25.000 exemplaren verkocht en het verscheen in Engelse vertaling. Voor 'De man die haast had' (2015) ontving Vantoortelboom de Zeeuwse Boekenprijs en 'De drager' (2017) werd eveneens lovend ontvangen. In 2019 verscheen 'Jagersmaan', waarin de schrijver terugkeert naar de tijd en streek van zijn bejubelde debuut en tweede roman.

Reviews

[Pepijn Stokdijk · Rating 5 out of 5]

Een mooi, nee, schitterend klein verhaal waarin je binnen no-time wordt gezogen in het leven van Leon. Het toont de interne en externe strubbelingen waarmee een doorsnee mens te maken kan krijgen.

Ontroerend, sterk en ontzettend knap in zijn grootte.

En dat einde, dat zorgt zonder meer voor de laatste ster.

[Natasja · Rating 4 out of 5]

Prachtig boekje, en zo'n mooi verhaal. Ik had absoluut geen haast om het uit te lezen, heb genoten van elke zin, maar het was moeilijk aan de kant te leggen, dus vlug uit.

Het deed me stilstaan bij alle kleine leventjes die wij hier los van elkaar leiden, onbewust van elkaars verdriet of pijn, en niet in staat om begrip op te brengen als het lijden of het ongelukkig zijn bij bepaalde personen zo groot is, dat het onbegrijpelijk is voor een buitenstaander.

Maar Vantoortelboom maakt het begrijpelijk voor de lezer, trekt je van buiten naar binnen, naar de kern van Leon. Ik begreep de band tussen Leon en Elsie, zo fragiel maar tegelijkertijd zo onbreekbaar. En ik begreep Leon, zijn woede naar zijn moeder - hoe durft ze zo jong te sterven en hem te confronteren met zo'n verdriet - en zijn behoefte om in het moment te leven.

De laatste ontmoeting tussen Leon en Elsie is hartverscheurend en menselijk liefdevol, en deed me tranen met tuiten huilen.

[Vincent Coomans · Rating 4 out of 5]

Er zijn auteurs die nooit op de tafels springen, niet paginagroot in de krant staan of soms domweg schaamteloos vergeten worden op shortlists van literaire prijzen maar niettemin telkens weer met een soort oerdegelijkheid onder de radar aan een markant oeuvre aan het schrijven zijn. Zo iemand is Vantoortelboom naar mijn gevoel. Een schrijver van wie je zijn schrijven kan horen als een vertelling net voor het slapen gaan. Een schrijver die telkens weer spaarzaam is met letters en woorden. Net als in dit boek waarin het jonge hoofdpersonage Leon op 6-jarige leeftijd blootgesteld wordt aan een trauma die uiteindelijk zijn hele leven bepaalt. Leon, een goed uitgekiend, vrij apathisch (of net niet?) hoofdpersonage dat doorheen de tijd raast. In amper 143 bladzijden ontvouwt de plot zich wondermooi tot een tragisch, macaber maar wervelend einde.
Vantoortelboom schrijft ontzettend mooi, zinnen als 'Een mens sterft altijd in zijn eigen armen' deinen door het verhaal, onderstrepen de plot.
En er zijn de vele prachtige stukken waarin Leon vertelt over de band met zijn depressieve moeder, zijn houding ten opzichte van het vaderschap, zijn angst voor de dood.
Het zijn thema's des levens en Vantoortelboom raakt ze soms heel erg impliciet dan weer zonder enige gene erg direct aan.

Mijn favoriete fragment uit 'De man die haast had':

Wist je, Elsie, dat wanneer mensen echt genieten ze altijd hun ogen dichtdoen?'
Ze draaide zich op haar zij. Het laken gleed van haar been af. Haar voetzool zag er zacht en roze uit. Ongebruikt. Hij ging verder.
'Heel vroeger zat mijn moeder soms met haar ogen dicht in de zetel. Meestal had ze dan een tijdschrift open in haar schoot liggen. Ik was altijd erg nieuwsgierig naar wat ze dan dacht. Een keer ben ik stilletjes dichterbij geslopen om te kijken naar de opengeslagen bladzijde. Misschien droomde ze door een foto van een verre reis. Maar het was gewoon een advertentie van een of andere pil.'
Hij zweeg een poos en keek door het raam naar buiten. Elsies ogen waren gesloten.
'Ik vond mijn moeder dood ik bed en haar ogen waren open. Niemand weet dat omdat ik er als eerste bij was, maar ik heb ze gesloten.'

Lezen!

[Myriam · Rating 3 out of 5]

'Al zolang hij zich kon herinneren, voelde Leon meer dan hij liet zien. Daardoor dachten mensen dat hij een sterke man was, dat hij een innerlijke kracht bezat die verdriet en pijn op een manier sneller dan de tijd kon verwerken. Ook toen hij op een schrale najaarsochtend in een tuinstoel zat, zijn linkerarm slap naast de leuning, zou een instellingsverpleger hebben gedacht dat hij uitrustte, of zelfs sliep.'
Net als in Meester Mitraillette weet Jan Vantoortelboom met zijn openingszinnen een verwachtingspatroon te creëren dat pas op de allerlaatste bladzijden wordt ingelost. In enkele woorden 'weet' je wat voor iemand Leon is, en ook welke strijd hij zal gevoerd hebben. Alles wat na deze intrigerende openingsscène komt, kwam er voor. Het verhaal van Leon wordt, donker en vol compassie, zin na zin onthuld om terug bij dit beeld uit te komen. En misschien is - eindelijk - uitrusten wel precies wat hij doet…
'Het is de machteloosheid waar ik niet tegen kan.'

[Yani · Rating 2 out of 5]

vaag bijna pretentieus boek. Het nodigt niet uit tot nadenken, de vertelwijze is emotieloos terwijl er blijkbaar veel emotie in zou moeten zitten. Beetje een cliché van de Nederlandse literatuur inclusief onnodige nutteloze seksscène.
Ofwel is dit boek te hoog gegrepen voor mij of het is gewoon niks

[Grada (BoekenTrol) · Rating 4 out of 5]

A very compelling book. I loved the style of writing, the plot was interesting and I absolutely liked it.
I think I'll go looking for other books by this author!

[Janna Tytgat · Rating 4 out of 5]

Veel twijfel of ik 3 of 4 sterren zou geven dus eigenlijk 3,5 ster!

[Idse Overwijk · Rating 4 out of 5]

Prachtig verhaal over hoe een zeer indringende gebeurtenis in de jeugd van Leon dit zijn hele leven bepaald.Korte roman .

[Anne · Rating 4 out of 5]

De man die haast had is een intrigerend portret van een zwaar beschadigd leven

Meester Mitraillette werd verkozen tot Boek van de Maand door het boekenpanel van De Wereld Draait Door. Na dit succes komt Jan Vantoortelboom met zijn roman De man die haast had. In slechts 144 pagina’s weet de auteur een intrigerend portret van een beschadigde man te schetsen en levert daarmee wederom een sterk boek.

Elsie valt van de zoldertrap terwijl ze op de jonge Leon past en raakt hierdoor zwaar gehandicapt. Leon voelt zich meteen verantwoordelijk voor het ongeluk. Hij draagt de verantwoordelijkheid voor Elsies lichamelijke toestand zijn verdere leven als een last met zich mee en raakt zelf emotioneel zwaar beschadigd. Dit heeft als gevolg dat Leon weinig contacten legt met andere mensen. Vantoortelboom weet zijn emotionele mankement perfect te vangen in de relaties die Leon niet kan vasthouden.

Metaforen
Vantoortelboom geeft geen letterlijke inkijk in het psychische leven van Leon door zijn gedachten te benoemen. In plaats daarvan doet hij iets waardoor de verkniptheid van de geest van Leon een diepe indruk achterlaat: hij beschrijft zijn leven aan de hand van de verschillende relaties die daar een cruciale rol in spelen. De relatie met zijn ouders, zijn enige en beste vriend Bertrand, zijn geliefde Liliane en natuurlijk zijn opmerkelijke verhouding met Elsie. De relaties in het leven van Leon werken dus als metafoor voor zijn getraumatiseerde geest na het ongeval van Elsie.

De auteur heeft geen ingewikkelde woorden nodig om indruk te maken. Hij gebruikt in zijn vertelstijl opvallend veel metaforen. Zijn stijl wordt hierdoor heel beeldend en de lezer kan zich hierdoor gemakkelijk een voorstelling maken van de situatie waarin Vantoortelboom hem onderdompelt. ‘Hij zag het puntje op haar achterhoofd waar haar hoofdhuid zichtbaar werd en waarrond haar haren kromden als was het een eiland in een rivier.’

Vantoortelboom bewijst met De man die haast had dat er niet veel pagina’s nodig zijn om een verhaal te vertellen dat zich diep in het wezen van de lezer installeert. Hoewel de gebeurtenissen en de gevolgen daarvan zijn verhaal intrigerend en indrukwekkend maken, relativeert zijn vertelstijl de zwaarte van het boek. De simpele verwoordingen en metaforen maken het verhaal draaglijk.

[Deze recensie verscheen eerder (2015) op CLEEFT]

[Sarah Verhasselt · Rating 4 out of 5]

Deze korte roman lees je in één ruk uit. Het verhaal gaat over Leon, een man die de tijd anders beleeft dan de meeste mensen. Zijn beste vriend Bernard vormt een soort spiegel van hoe het had kunnen zijn. Origineel gevonden en strak gecomponeerd.

[Laurent De Maertelaer · Rating 3 out of 5]

interview met Jan Vantoortelboom over De man die haast had (L. De Maertelaer, uit STAALKAART, nr 28, maart 2015)

Vorig jaar in februari riep het boekverkoperspanel van het in Nederland gezaghebbende televisieprogramma De Wereld Draait Door Meester Mitraillette, de tweede roman van de Zeeuwse West-Vlaming Jan Vantoortelboom, uit tot boek van de maand. Inmiddels zijn er meer dan 25.000 exemplaren van verkocht, het gros daarvan in Nederland. “Ik heb steeds beter verkocht in Nederland dan in Vlaanderen. Die parallel trekt zich trouwens door in de pers. In Nederland krijg ik meer positieve aandacht in de media dan in Vlaanderen.”

Nu is er een sterke derde roman, De man die haast had. Het is het verhaal van Leon die op jonge leeftijd zijn moeder verliest aan een erfelijke kwaal. Uit angst om eveneens vroegtijdig te overlijden, trekt hij zich terug in zichzelf en sluit zich emotioneel af van de buitenwereld. Bovendien draagt hij een enorme schuldlast met zich mee: als kleine jongen was hij er getuige van hoe zijn oppas Elsie door het trapgat van de zolder valt. Doordat hij de hulpdiensten niet tijdig heeft gewaarschuwd, loopt Elsie onherstelbare hersenschade op en is ze gedoemd de rest van haar dagen te slijten als een kasplantje in een instelling. Leon bezoekt haar elke zaterdag, jaren aan een stuk en bouwt met haar een unieke zij het eenzijdige band op. Op een dag besluit hij een boot te bouwen en het noodlot – zijn eigen én dat van Elsie – een handje toe te steken.

Jan Vantoortelboom (1975) werd geboren in Torhout en groeide op in Elverdinge, bij Ieper. Sinds ruim tien jaar woont en werkt hij in Zeeland. Zijn romandebuut De verzonken jongen won in 2011 De Bronzen Uil. Meester Mitraillette volgde in 2014 en vandaag, precies een jaar later is er al een opvolger. In tegenstelling tot de eerste twee romans speelt die zich niet af in Elverdinge, maar in het Zeeuwse Zeedorp. Vantoortelboom: “Ik zie De man die haast had als een soort uitstapje, onder meer omdat het zich afspeelt in Zeeuws-Vlaanderen. Ik ben nu bezig aan mijn vierde roman en die pakt de Elverdingse setting terug op. Ook het personage Victor uit mijn eerste twee romans vind ik zo’n een interessante figuur dat ik hem meeneem naar de nieuwe roman. Ik laat hem Elverdinge verlaten en hij komt terecht in de Ierse burgeroorlog. Ik probeer hoe dan ook telkens nieuwe dingen te doen, zo ook in De man die haast had. Dit was iets nieuws voor mij, een redelijk gecondenseerd, rechtlijnig en klein verhaal.”

SK: De man die haast had onderscheidt zich door een ragfijn uitgesponnen plot, een elliptische, bijna suggestieve stijl en korte hoofdstukken…

Dat vormelijke is iets waar ik in een eerste fase weinig naar streef, of althans, waar ik weinig oog voor heb als ik aan een boek begin. Het was voor mij eerder een soort evenwichtsoefening: wat zeg je wel, wat laat je weg? Wat is de psychologie van het personage, zonder die te veel uit te benen of net te weinig? Hemingways The old man and the sea is ook zo’n rechtlijnig verhaal. Die schaarsheid van vertelling heb ik proberen bereiken in De man die haast had.

SK: Deze derde roman komt exact een jaar na uw succesboek Meester Mitraillette. Dat is kort op elkaar…

Ik schrijf snel. De ambitie is een boek per jaar, zonder aan kwaliteit te moeten inboeten. Ik heb nu eenmaal weinig tijd om te schrijven en ben niet gedisciplineerd vanwege de situatie thuis: ik gaf tot voor kort les, heb vier jonge kinderen, veel dieren. Met andere woorden, ik zit niet iedere dag aan de schrijftafel. Ik ben iemand die opspaart en dan, plots, komt het er in gulpen uit. Soms schrijf ik een hele week niets, soms schrijf ik elke dag. Er is wel eens gezegd dat ik op intuïtie schrijf, op het gevoel. En dat lijkt wel ergens te kloppen. Ik schrijf mijn verhaal en wil de basisemotie op papier krijgen. In die eerste aanzet heb ik nauwelijks oog voor taal, spelfouten, leestekens. Dat komt allemaal veel later, bij de verschillende redactiefases. Het is voor mij niet altijd duidelijk waar ik over aan het schrijven ben, waar ik zal uitkomen, tot wanneer het af is. Ook met dit boek.

SK: Een woord dat vaak terugkomt in de recensies van uw boeken is ‘rasverteller’. Doet u dat plezier?

Ik kan het alleszins niet rijmen met wie ik ben. Ik ben een man van weinig woorden. Ik ben geen prater, geen verteller in de strikte zin van het woord. Ik lees wel eens iets voor, maar ik vertel geen verhalen aan mijn kinderen, bijvoorbeeld. Ik vertel wel voortdurend verhalen in mijn hoofd, wanneer ik schrijf. Ik heb een levendige verbeelding en als lezers mij een rasverteller noemen vind ik dat zeker niet negatief, maar het strookt niet met mijn karakter.

SK: Misschien wordt ook uw talent voor het ontwikkelen van een plot bedoeld? Ik vind alvast dat u daar sterk in bent.

Bedankt, maar ook dat doe ik zuiver op het gevoel, vanuit de onderbuik. Ik verander nauwelijks van richting, heb ook nooit verschillende eindes of zo. Het enige wat ik achteraf bijschaaf is de taal. Dat was ook zo voor mijn debuut De verzonken jongen. Ik ging bij de uitgever met de eerste vijftig pagina’s. Ik had toen niet meer en de uitgever wilde een publicatie wel overwegen op voorwaarde dat de rest van het boek even goed zou worden. Ik ben toen in een euforische bui naar huis gegaan. Drie weken later had ik tweehonderd volgende pagina’s klaar. Ik schreef dag en nacht. Het hele boek zat in mijn hoofd. Het boek is er gekomen zoals ik het toen geschreven heb. Bij Meester Mitraillette daarentegen heb ik na een eerste schrijffase hier en daar vormelijke veranderingen aangebracht. Maar ik herhaal: het vormelijke is voor mij niet van primordiaal belang. De emotie is voor mij het belangrijkste. Het vormelijke is meer het werk van een redacteur, vind ik.

SK: Dat emotionele aspect weegt door in uw boeken. Ook in De man die haast had is het uitgangspunt een traumatische ervaring…

Ja, dat klopt. Een element dat eveneens steeds terugkomt is de relatie met de moeder. In het eerste boek sterft de moeder, in het tweede boek verstoot de moeder de zoon, en nu is er een moeder die krankzinnig wordt en sterft. Mijn moeder is vroeg gestorven, ze was amper 42, ik was toen 16. Dat feit is blijkbaar van een zodanige impact geweest dat ik het telkens weer in een of andere vorm wil herwerken. Ik heb geen schuldgevoel over de dood van mijn moeder, maar toch komt die schuld steeds bovendrijven. Waar komt die schuld vandaan terwijl ik schuldvrij door het leven ga? Misschien ligt het aan mijn katholieke opvoeding? Hoe het zij, voor De man die haast had was het uitgangspunt dat ik een boek wilde schrijven over iemand die leeft met een eindpunt in gedachten. Veel mensen vergeten dat ze sterfelijk zijn. Doordat de moeder van mijn hoofdpersonage vroeg sterft, denkt hij dat hij ook jong zal sterven, aan de erfelijke ziekte van zijn moeder. Het is zo dat wanneer een kind een ouder op jonge leeftijd verliest dat het heel vreemd is voor dat kind om ouder te worden dan die ouder ooit is geweest. Mijn moeder bijvoorbeeld werd 42, voor mij is dat een grens, een psychologische drempel. Nu, Leon leeft in de overtuiging dat hij jong zal sterven en wil geen tijd spenderen aan dingen die de perceptie van de tijd sneller laten verlopen. Zoals studeren, kinderen krijgen, plezier maken, noem maar op. Al die dingen zorgen ervoor dat de tijd veel te snel gaat. Hij wil die tijd bewust beleven, bijna door zich te vervelen. Hij gaat zo goed als ambitieloos door het leven. Ik heb Leon zeer bewust zo passief gemaakt. Zijn inertie laat hem de tijd bewuster beleven.

SK: Dat tijd een centraal thema blijkt al uit de titel. Leon voelt “de aantrekkingskracht van de ouderdom” en begrijpt dat zijn onvermogen om te gaan met “wat mensen als tijd bestempelen” hem tegenwerkt. Hij draagt nooit een horloge, maar komt altijd op tijd. Tot wanneer hij ontregeld wordt door Liliane, de nieuwe leerkracht op de school waar hij conciërge is en die verliefd op hem wordt. Wanneer hij Liliane kust voelt hij “voor het eerst de seconden”…

Ja, Liliane trekt hem terug in een tijdsbesef, een besef dat we als moderne mens allemaal kennen, namelijk dat we gebonden zijn aan seconden, aan minuten. Dat is Leon niet gewoon. Je zou het kunnen illustreren met een voorbeeld: je hebt 15 minuten om naar het station te gaan want dan vertrekt je trein. Je hebt haast, ook al weet je dat je er op 5 minuten staat. Dat is de perceptie die je hebt van tijd, je persoonlijke tijd, zeg maar. Terwijl de feitelijke tijd altijd 15 minuten zal blijven, natuurlijk. Leon bevindt zich in die perceptie van tijd, hij leeft in wat hij aanvoelt als tijd en houdt geen rekening met de feitelijke tijd. Soms wil hij die tijd in al zijn inertie versnellen, dan weer vertragen. Hij bevindt zich aan het ene uiteinde van het spectrum van de tijd, Liliane aan het andere extreem. Ze zijn wat je zou kunnen noemen de plus- en minpolen van de tijd. Liliane gebruikt de tijd als een slaaf, koestert haar agenda, leeft nagenoeg op schema. De meeste mensen leven alsof zij de baas zijn over de tijd, terwijl het eigenlijk andersom is. Dat weet Leon, want hij heeft steeds een eindpunt in gedachten. Maar wanneer hij dichter bij Liliane komt, wordt hij door haar aangetrokken. Die aantrekking ontregelt hem compleet omdat hij begint te beseffen wat de feitelijke tijd inhoudt.

SK: Er is ook een moment waarop Leon in de lerarenkamer een artikel ziet liggen over ‘droomtijd’…

Droomtijd is een begrip van de Aborigines. Het is de tijd die zij ervaren als ze wakker worden. Die tijd is voor hen als een droom. Wanneer ze slapen of dood zijn, dat is het werkelijke leven. Het leven hier op aarde is de droomtijd. Die tijd heeft niks met schepping te maken, maar eerder met ordening. Dat is het concept van tijd in de moderne maatschappij: het draait rond het ordenen van tijd, om economische belangen. We zijn allemaal de slaaf van de tijd, het is niet andersom, zoals velen denken.

SK: Leon schiet in actie, haast zich wellicht voor het eerst in zijn leven, wanneer hij de motorboot wil afkrijgen.

Hij voelt dat zijn eindpunt nadert. Daarom wil hij Elsies einde beheersen en controleren. Die boot staat natuurlijk ook symbool voor de uitvaart. De boot kreeg ook geen naam, omdat ik ergens las dat een boot zonder naam ongeluk brengt. Ik wilde er een soort onheilspellend voorteken van maken.

SK: Over roeiboten gesproken: hier en daar duikt in het verhaal een mysterieuze man in een roeiboot op. Die deed me onvrijwillig denken aan de beruchte ‘man in the brown mackintosh’ in Ulysses die evenzeer op de bonnefooi verschijnt…

Nou, ik ben blij van dit te horen, maar dat was niet de bedoeling. Misschien is het er onbewust wel ingeslopen. Het is lang geleden dat ik Ulysses las, maar sommige beelden blijven soms wel hangen, dus wie weet. Leon staat vaak op de dijk en ziet die man dan bezig in zijn boot zijn eigen demonen te verdrijven met drank. Die boot is voor Leon een trigger voor zijn eigen uitweg, zijn vlucht, het transcenderen van zijn eindpunt.

SK: Leon heeft een fetisj voor lange nekken: wanneer hij Elsie vindt na haar val of wanneer hij Liliane voor het eerst ziet. Bovendien introduceert Liliane hem in de werken van Modigliani, die de halzen van zijn vrouwelijk geportretteerden op groteske wijze uitgerokken afbeeldde.

Persoonlijk vind ik de schilderijen van Modigliani met de lange nekken afstotelijk (lacht). Maar ik maak er voor Leon een aantrekkingskracht van. Ik wil graag boeken schrijven die niet stoppen wanneer je ze dichtklapt. De lezer moet verder blijven nadenken over wat ze net voor hun ogen hebben zien passeren. Die halsfetisj kondigt gedeeltelijk het dramatische einde aan. Het einde is een apotheose, een epifanie, waar ik als auteur vanaf het begin naartoe heb gewerkt, vanuit de psyche van Leon. Er zit ook een seksuele connotatie aan vast. Leon raakt lichamelijk opgewonden wanneer hij de lange hals van zijn oppas bemerkt. Die prille fantasie van de jongen zindert na in de geknakte geest van de jongeman. Hij blijft als het ware steken in een soort puberaal denkpatroon.

SK: De enige die niet denkt dat ze de tijd kan beheersen is Elsie. Zij leeft na haar ongeval als een plant, in een instelling. Wanneer Leon haar ontvoert, denkt hij “Tijd is toch maar een banaal mysterie”…

Zij is Leons klankbord. Het klankbord van zijn schuldgevoelens. Leon wil eigenlijk zijn zoals zij, zonder besef. Hij noemt haar op een bepaald moment zelfs zijn batterij, voelt zich sterker, opgeladen, telkens wanneer hij bij haar weggaat. Hij krijgt van haar een zekere bevestiging, een kracht, hoe raar dat ook klinkt. Hij staat op het scherp van twee werelden: zijn eigen wereld en de werkelijkheid. Het verhaal start wanneer Leon 62 is. Hij is dan de grens van zijn gevreesde eindpunt al lang voorbij. Op het moment dat hij Elsie naar buiten voert en van plan is om haar tijd hier te doen stoppen, begint het besef dat hij wel eens langer zou kunnen leven. De banaliteit van die gedachte overvalt hem. Na zijn wanhoopsdaad besluit Leon nooit meer te spreken, opnieuw net als Elsie. Hij heeft zijn taak volbracht en kan zich compleet in zichzelf terugtrekken, zijn leven uitzitten.

SK: Leon is misschien wel het meest passieve personage uit de Nederlandse literatuur. Tot wanneer hij Elsie ontvoert. Voor Leon is dat hun “moment van betekenis”.

Daar heeft hij onbewust naar toe gewerkt, vanaf de dood van zijn moeder. Zijn moeder fluistert hem in de oren, kort voor haar dood, dat een mens altijd in zijn eigen armen sterft. Hij weet dat Elsie zonder zijn toedoen ‘in haar eigen armen’ zal sterven. Dat wil hij tegengaan. Hoewel Liliane er gedeeltelijk in slaagt zijn innerlijke beslotenheid te doorbreken, kan ze hem niet stoppen. Hij bouwt verder aan zijn boot en daagt het noodlot uit, probeert het een stap voor te zijn.

De man die haast had van Jan Vantoortelboom, uitgeverij Atlas Contact, februari 2015, ISBN 9789025444075, paperback, 144 pagina’s, € 17,99

[Agnes · Rating 4 out of 5]

Leon is nog maar zes jaar als zijn leven drastisch verandert. Hij ziet hoe zijn oppas Elsie, iemand waar hij enorm tegen opkijkt en lief heeft, levenslang gehandicapt raakt wanneer ze door het trapgat naar beneden valt. Daar waar Elsie lichamelijke schade heeft opgelopen, geldt dat de kleine Leon juist onzichtbare schade heeft opgelopen.

Getraumatiseerd door de val en de enorme bloedplas rond haar hoofd gaat hij gebukt onder schuldgevoel. Bij zijn ouders kan hij niet terecht, die moeten het gezin draaiende te houden. Zijn moeder is manisch-depressief en zijn vader lijkt druk genoeg om haar in goede banen te leiden en ervoor te zorgen dat er brood op de plank komt.

Wekelijks bezoekt kleine Leon Elsie in het verpleegtehuis waar ze verblijft. Hij vertelt haar over school, zijn cijfers en ze kleuren met elkaar. De dingen die hij anders ook met haar zou doen, als alles nog was zoals het zou moeten zijn. Hij vertelt haar over Bertrand, zijn enige vriend, en op een later moment over hoe Bertrand gaat studeren en hoe hij zich ontwikkelt. Hij vertelt over zichzelf en hoe hij op zijn oude, vertrouwde plekje blijft en alles voor hem is zoals het was. Het liefst afgezonderd in eenzaamheid zonder interesse om banden met oude kennissen aan te halen. Het leven kan toch zomaar ineens voorbij zijn. Of zoals hem altijd werd gezegd:

Een mens sterft altijd in zijn eigen armen

Vanvoortelboom weet met weinig woorden een verhaal vol diepgang te schrijven. Hij biedt de lezer genoeg ruimte voor eigen interpretatie en beleving, dat vind ik nu zo mooi aan zijn boeken. Er gebeurt niet zo heel veel, maar als je tussen de regels doorleest bevindt je je ineens op een heel ander niveau en kan je de gedachten van de personages vrij goed volgen.

http://boekenz.nl/2017/10/man-haast-j...

[Hendrik Dejonckheere · Rating 3 out of 5]

Het boek deed me denken aan "Habla con Ella" van Pedro Almodóvar, ook in dit werkje is de hoofdpersoon vrij eendimensionaal neergezet in zijn overtuigingen en gevoelens. Dat is jammer want het verhaal van Leon heeft is in dit werkje vrij goed neergezet. De beschrijvingen van het verpleeghuis, de school als context zijn slechts een sfeerschets. Het zijn de directe reacties tussen de protagonisten en Leons gevoel die het boek dragen. Aardig in zijn eenvoud een 3,5 zou hier een juiste score zijn. De titel contrasteert met een man die geen tijd kent en anderzijds ook niet omdat hij bang is niet op tijd te komen om zijn rol te kunnen spelen.

[Karin Marcella · Rating 4 out of 5]

Het verhaal is boeiend, omdat je weet dat er vast iets met Elsie gebeurt. Aan t begin van het verhaal verneem je immers waar Leon verblijft.
Tijdens het lezen merk je dat Leon vreemde trekjes heeft. Die karaktertrekjes zijn vaak impliciet beschreven, wat de spanning opvoert.
Bertrand en Liliane plus de bijrol van de vieze directeur geven het verhaal meer jus en vormen zo ook dat Leon tot leven komt.
Mooi, passend einde.

[Imma Muris · Rating 4 out of 5]

Over Leon, die als kind ziet hoe zijn 10 jaar oudere oppas Elsie, op wie hij dol is, door het trapgat valt en zeer zwaar gewond raakt. Die gebeurtenis blijft zijn hele leven een invloedrijke rol spelen, die hij echter niet kan delen met de vrouw die hij liefheeft. Leon lijkt in zichzelf opgesloten, net als Elsie die hij geregeld blijft opzoeken in het verpleeghuis en die hij uiteindelijk alsnog probeert te redden van een uitzichtloos bestaan.

[Ema · Rating 5 out of 5]

Wow, wat een prachtig boekje! Vooral het taalgebruik van Jan Vantoortelboom valt mij enorm op... het is zo mooi gekozen en zo mooi verwoord, dat ik het meteen een tweede keer wil lezen. De eerste keer voor het verhaal, de tweede keer om meer op de taal te letten.
Voor mij echt een ontdekking!

[Marleen · Rating 3 out of 5]

Ik vond de koppelingen tussen verschillende onderdelen uit het verhaal erg mooi. Ik twijfelde tussen 3 en 4 sterren. Het verhaal was niet super aangrijpend of spannend voor mij, maar de 'kleine' onderdelen die gelijk liepen met de tijd lijn voegde zo veel toe.

[Yvan De · Rating 4 out of 5]

Pregnant, indringend en suggestief. Alles wat een goed boek nodig heeft.

[Manon · Rating 5 out of 5]

Een ontroerend verhaal en een mooie schrijfstijl

[Andries Nieuwenhuize · Rating 3 out of 5]

Was mij te gehaast, of ik heb het te snel gelezen.

[sas · Rating 1 out of 5]

voor school

[Myrthe trouw · Rating 1 out of 5]

Voor school gelezen heel vaag

[Agnes · Rating 3 out of 5]

Zo treurig. Zo onontkoombaar het noodlot. Er was geen ontsnappen aan voor mij als lezer.

[Tamara Tros · Rating 5 out of 5]

Prachtig boek, in een adem uitgelezen.

[Mieke Schepens · Rating 5 out of 5]

Wederom een roman van Jan Vantoortelboom, geschreven op een manier waarbij de lezer zich helemaal bij thuis kan voelen. Het is weliswaar geen alledaags thema, maar heel goed verwoord waardoor je het begrijpt wat er gebeurt en er ook vrede mee kan hebben. Depressie is alom tegenwoordig. En wat is erfelijk? Toch is het geen zware roman, maar door de korte hoofdstukken lees je het verhaal van Leon op een ontspannen manier. Het lijkt bijna vanzelfsprekend.
Ook zal na het lezen de titel helemaal duidelijk geworden zijn.

In het boek slaat de hoofdpersoon zichzelf ook vanaf een afstand gade toen hij nog een twaalf jaar oud was en denkt op dat moment: 'die grote jongen met donkerblonde haren; een huid gegroefd en gebruind en verweerd door de wind, met een gezicht van steen.'
Dat lijkt dan alsof hij naar een volwassene kijkt die al heel wat op zijn schouders meetorst. Zo voelt het ook.

Tijd is enorm belangrijk voor hem, maar dat begrijpt niemand. Het is niet alleen belangrijk voor hem als kind, wanneer hij naar de klok kijkt die aan zal geven wanneer Elsie weer bij hem weg zal gaan, maar ook als volwassene. Hij wil de tijd naar zijn hand zetten. Dat willen we allemaal soms.
We willen soms een heleboel tijd overslaan om tot een bepaald resultaat te kunnen komen, maar zo werkt het natuurlijk niet in het echte leven. We vragen ons soms af; is het wel nodig dat we dit allemaal doen en ondergaan?

Schuldgevoel, eenzaamheid en het gevoel om machteloos te staan tegenover de gebeurtenissen drijven hem een bepaalde richting in. Zijn verantwoordelijkheidsgevoel doet de rest.
Het lijkt zo vanzelfsprekend, maar andere personages in het verhaal denken daar anders over. Ook personen zoals Liliane, de vrouw met wie hij zal gaan samenwonen en zijn vader, vol onbegrip over zijn handelen komen niet in de buurt van zijn eenzaamheid.

Het was wederom genieten geblazen van de manier van schrijven van deze auteur! Een verhaal dat zich afspeelt in Zeeuws-Vlaanderen, een stuk Nederland waar mijn hart ligt.
Ik heb werkelijk genoten van dit werk van Jan Vantoortelboom en waardeer dit boek met 5/5 sterren.

[Tanja Bremer · Rating 3 out of 5]

Dit boek gaat over Leon (niet Ezra!), die door 2 traumatische gebeurtenissen in zijn jeugd niet durft te leven. Hij heeft een bijzondere verhouding tot het verstrijken van de tijd. Als hij jong is zou hij de tijd willen stil zetten op de momenten dat hij geniet. Na de traumatische gebeurtenissen leeft hij erg in het moment , geen plannen maken, geen tijd verspillen aan zaken waarvan je niet weet of ze op de lange duur wel zinvol zijn…..en zo vergeet hij te leven of, zoals hij het zelf zegt, kiest hij bewust voor het moment.
Op de eerste bladzijde wordt hij geïntroduceerd: ‘Al zolang hij zich kon herinneren, voelde Leon meer dan hij liet zien. Daardoor dachten de mensen dat hij een sterke man was; dat hij een innerlijke kracht bezat die verdriet en pijn op een manier sneller dan de tijd kon verwerken’. Het mooie van deze zin is dat zijn ondoorgrondelijkheid en het thema tijd meteen al worden neergezet: twee van de belangrijkste ingrediënten van het boek. Wat ik wel jammer vond is dat Leon voor ons ook zo ondoorgrondelijk blijft. We worden niet echt in zijn gedachten toegelaten, zo weten we bijvoorbeeld niet waarom hij de boot bouwt en moeten wij ook maar raden naar zijn reactie op de dood van zijn moeder. We krijgen voornamelijk inzicht in de gedachten die hij uitspreekt tegen Elsie. Door zijn moeizame manier van reageren op mensen, heeft hij weinig contacten. De relatie met Liliane was voor mij dan ook niet heel geloofwaardig. Uit wat ik las leek het wel waarschijnlijk dat zij voor hem viel, maar niet dat ze zo lang bij hem bleef en bij hem introk.
Het boek is zeer boeiend geschreven, al wordt het ritme af en toe verstoord door onnodig ingewikkelde of gekunstelde zinnen, met name in het begin. De thema’s tijd en schuld zijn mooi uitgewerkt. Al met al heb ik het boek met plezier gelezen, ondanks dat het wel erg anders was dan ik op basis van de samenvatting/achterflap had verwacht: hij kiest niet bewust voor het maken van een boot, hij weet niet waar zijn moeder aan is overleden: het is allemaal meer onderhuids.

[Kaj Peters · Rating 3 out of 5]

De roman die haast had

Twee traumatische gebeurtenissen vormen een onschuldige jongen tot een apathische figuur, die een bijzondere verhouding ontwikkelt met het verstrijken van de tijd. Voor zijn omgeving is deze Leon een gebalanceerde persoonlijkheid: liefdevol in zijn persoonlijke contact met comateus geraakte Elsie; stipt en punctueel in zijn baan als schoolconciërge; makkelijk in de omgang met zijn beste vriend Bertrand. Onder die solide ogende façade van meegaandheid en sociaal wenselijk gedrag, daar schuilt de lethargie van iemand die met alle winden mee waait om geen verantwoordelijkheid te hoeven dragen voor de eigen levensloop. Over de eenzaamheid van het eigen levenslot dragen in een wereld waarin de buitenwereld geen weet heeft van hoe het beladen verleden door blijft echoën in het heden.

Vantoortelboom toont zich prijzenswaardig divers door na twee sfeervolle streekromans een andere stijl en sfeer aan te slaan: loepzuiver, zakelijk proza, met weinig meer tierelantijntjes dan spaarzame dialogen en een ragfijn spel met subjectief gekleurd tijdsverloop. Tegelijkertijd leidt dezelfde nadruk op functionaliteit tot vlakke, oninteressante beschrijvingen van de dynamiek tussen het hoofdpersonage met de belangrijke bijfiguren. Teveel blijft in het ongewisse. Vooral omdat het het vraagstuk aansnijdt of Leon gevormd wordt door de tijd of dat hij zelf de tijd vormgeeft. Dat aspect wordt vervolgens zo overdreven weergegeven, met opzichtige metaforiek rond thema's als tijd, vergankelijkheid en schuld, dat het willen zijn van een betekenisvol werk de overhand krijgt op het uitdiepen van intermenselijke relaties. Het leidt tot een roman met een onafgewerkt hoofdpersonage in een overgeconstrueerde persoonlijke queeste.

[Laura C · Rating 2 out of 5]

*** bij goodreads = 'it was ok'
Interessante premisse
Vlot geschreven boek, hoofdkarakter eerder feitelijk/beschrijvend weergegeven dan echt uitgediept qua karakter. Toch graag gelezen, hoewel ik inkijk in de innerlijke wereld van het personage wat miste. Al bij al had het verhaal en het boek in zijn geheel weinig om het lijf. Het was wel sfeerscheppend en inzicht brengend als 'streekroman'. Niet tegen mijn zin uitgelezen, hoewel ik mij een # maanden na het lezen van het boek mij niet zoveel meer herinner naast de plot en dat het heel sober geschreven werd.

[Sandra Van den Bosch · Rating 3 out of 5]

Mooi boekje dat je wel even doet stilstaan bij het feit hoe groot pijn en verdriet kan zijn en wat het met een mens kan doen... Nothing is wat it seems...

"Al zolang hij zich kon herinneren, voelde Leon meer dan hij liet zien. Daardoor dachten de mensen dat hij een sterke man was; dat hij een innerlijke kracht bezat die verdriet en pijn op een manier sneller dan de tijd kon verwerken."

[Tille De Weerdt · Rating 1 out of 5]

Ik vond het boek erg saai. Misschien omdat het niet mijn genre was, maar ik vond het verhaal op zich echt niet zo goed. Ik kon niet wachten tot ik het boek uit had gelezen omdat ik het echt geen tof boek vond, maar ik moest het uitlezen. Ik vond het geen tof boek omdat er niets positief in gebeurde en het waren ook allemaal saaie gebeurtenissen. Ik kon me ook moeilijk inleven in de personages.