Jump to ratings and reviews
Rate this book

Berlijn: Leven in een gespleten stad

Rate this book
Aan de hand van dagboeken, ooggetuigenverslagen en gesprekken met historici, politici, schrijvers en journalisten beschrijft Piet de Moor in Berlijn de grote breuken in de geschiedenis van de stad sinds het chaotische einde van de de boekverbranding en de jacht op de joden na Hitlers machtsovername in 1933, de naziterreur, de verovering van het in de as gelegde Berlijn door het Rode Leger, de schaamte en de angsten van de stedelingen in de nasleep van de nederlaag, de Sovjetblokkade van West-Berlijn als een hoogtepunt in de Koude Oorlog, de antistalinistische volksopstand van 1953 in Oost-Berlijn, de bouw en de val van de Muur, de Oostpolitiek van Willy Brandt en de hoofdstedelijke eenwording in de haastig verenigde Berliner Republik.

In deze geheel herziene, geactualiseerde en fors uitgebreide editie krijgt de ondertitel van dit boek een nieuwe betekenis. Leven in een gespleten stad verruimt de thematiek. De Moor vraagt zich af of de verzwakte democratische regeringscoalities in Berlijn in staat zijn de vaart van systeemontwrichtende radicale krachten zoals onder meer de AfD (Alternative für Deutschland) te stuiten en zich ondubbelzinnig te positioneren tegenover de agressieve, imperialistische Russische dictatuur op het Europese continent.

Piet de Moor schreef onder meer de essay- en reportageboeken De gelaarsde God (over Stalin), Schemerland (over het naoorlogse Midden-Europa), de aforistisch getinte dag- en leesboeken Grimmig heden en Lettergrepen en een biografische schets over de laatste levensmaanden van Franz Kafka in het essay Met Kafka in Berlijn. Zijn in het Duits vertaalde Salingerroman Gunzenhausen veroorzaakte recent een vinnige controverse in de Duitse literaire kritiek. De Moor, die in 1973-74 in West-Berlijn verbleef, woont en werkt sinds 2010 in de Duitse hoofdstad.

689 pages, Kindle Edition

Published October 22, 2025

Loading...
Loading...

About the author

Piet de Moor

21 books5 followers
Piet de Moor (1950) is schrijver-journalist. Zijn recensies over de Midden-Europese literatuur zijn een begrip in Nederland en Vlaanderen. Hij woonde twee jaar in Berlijn en maakte diverse reizen door Rusland, Midden-Europa en de Balkan. Eerder verschenen van hem Uit de dode hoek. De metamorfose van Midden-Europa (1992), Een masker voor de macht. Over Ismail Kadare, schrijver in de dictatuur (1996, herziene uitgave 2005) en De Gelaarsde God. Stalin en de aura van de macht (2003), dat ook in het Duits verscheen bij Ammann Verlag (2006). In 2005 verscheen Schemerland. Stemmen uit Midden-Europa, een rijke verzameling aan interviews, bespiegelingen citaten en anekdotes uit Midden-Europa, die zeer goed door de pers werd ontvangen.

Piet de Moor in de Nederlandstalige Wikipedia

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
23 (18%)
4 stars
71 (57%)
3 stars
28 (22%)
2 stars
2 (1%)
1 star
0 (0%)
Displaying 1 - 15 of 15 reviews
Profile Image for Luc De Coster.
296 reviews62 followers
September 3, 2019
“Berlijn, leven in een gespleten stad” begint bij de boekverbranding van de Nazi’s op de Opernplatz in 1933 en eindigt zo rond 2015. Piet De Moor kent Berlijn als zijn broekzak, heeft er gewoond en heeft heel erg veel gelezen over de stad en de context waarin ze is geëvolueerd in deze periode.

Echt veel grote nieuwe inzichten heb ik in dit boek niet geleerd tenzij dan misschien op welke manier de nieuwe DDR leiding in 1945 letterlijk vanuit Moskou geïmporteerd werd en hoe diep de kloof met de bevolking van in het begin wel was. Ook nieuw voor mij was dat de bouw van de muur in New York, Londen en Parijs wel verbaal weerwerk kreeg, maar dat ze eigenlijk blij waren dat het gedaan was met die onduidelijke toestand in Berlijn waar ze voortdurend moesten mee bezig zijn.

Natuurlijk heb ik ook wel genoten van de vele details en citaten die De Moor kwistig rondstrooit om de sfeer te tekenen. Maar verder krijgen we dus de machtsconcentratie van de Nazi’s in Berlijn, de Jodenvervolging, het bouwen van Speer, en dan de oorlog met de bombardementen, de verovering door de Russen, de verkrachtingen en de opdeling van de stad in de vier sectoren. Gevolgd door de blokkade met de luchtbrug, de bouw van de muur en de verdere gescheiden ontwikkelingen on Oost en West, politiek, cultureel en qua stadsontwikkeling tot de val van de muur in 1989.

Het was ook grappig om nog eens in detail te lezen hoe een kleine dubbelzinnigheid op een persconferentie van de DDR leiding tot een misverstand leidde dat de Oost-Berlijners het idee gaf dat ze wel onmiddellijk de toestemming kregen om de grens over te steken. Wat ze ook onmiddellijk massaal deden. En de grenswachten die de halve verspreking ook hadden gehoord stonden erbij en keken ernaar.

Nadien kon de stad beginnen om de verdeling in de fysieke ruimte en in de geesten te helen. Wie Unter den Linden met de Brandenburger Tor of de Potzdammerplatz voor en na de val van de muur heeft gezien weet dat dat een formidabele opdracht was die nog steeds niet voltooid is. We zien hoe halve “hell holes” als Kreuzberg door hippe anarchisten wordt omgetoverd met in hun zog nog hippere en kapitaalkrachtigere bewoners. De oude luchthaven Tempelhof gaat dicht en creëert initieel een grote onbestemde vlek in het stadsplan. Alles beweegt en verandert.

Dan legt De Moor ook terecht het verband met de aankomst- en vertrekstad die Berlijn altijd is geweest met Joden, Polen, Russen en Turken. Of wat Hugenoten in de zestiende eeuw.
Er is natuurlijk meer over Berlijn verteld en geschreven dan men in een mensenleven de baas kan, dus elk boek erover is een selectie. Ik heb de keuzes van De Moor gesmaakt en hij heeft voor de afgebakende tijdspanne binnen het boek mij een coherent beeld gegeven van de stad en de stukken en brokken die al in mijn hoofd zaten tot een geheel samengesmeed. Ideaal als opfrisser voor een bezoek.

De Moor schrijft helder beeldend en zonder te veel franjes. Sommige stukken verschenen als aparte reportages in tijdschriften, dat merk je wel door een stijlbreuk hier en daar.
Profile Image for Ann.
92 reviews16 followers
May 28, 2017
Stevig gedocumenteerd boek over de 20ste-eeuwse geschiedenis van Berlijn en Duitsland (en Europa bij uitrbreiding). Het boek was alvast voor mij erg verhelderend over dit stuk Europese geschiedenis. En ... nu zou je echt wel deze stad willen bezoeken!
Profile Image for Jurgen Maerschand.
115 reviews4 followers
June 21, 2017
Zeer interessant boek voor Berlijn liefhebbers. Je krijgt zowaar heimwee om terug te gaan of zin om te vertrekken, al naargelang. Soms te anekdotisch en fragmentarisch geschreven. Niettemin een aanrader met een indrukwekkende literatuurlijst die vraagt naar verdere lezing.
Profile Image for Edgar Van.
56 reviews1 follower
April 13, 2026
De gespleten stad Berlijn wordt uit de doeken gedaan op treffende wijze door Piet De Moor. Hij start met de opkomst van Hitler in het interbellum en eindigt na de val van de muur. Anekdotes wisselen zich af met grote lijnen in de historiek van de stad. De bewogen geschiedenis is goed gedocumenteerd en grondig onderzocht, zoveel is duidelijk. Een boek dat je bij mondjesmaat leest maar o zo goed verteert. Ontzettend leerrijk. Heel sterk vond ik het!!
56 reviews
February 12, 2026
Berlijn fascineerde mij sinds ik er voor het eerst kwam, 10 jaar geleden, op een roadtrip. Sedert keer ik er elke zomer terug, als een bedevaartsoort. Onder het voorneme deze stad het toneel te maken van ons verdere leven hebben ik en mijn vrouw afgelopen jaar een grote stap gezet. En nu was het tijd om de koe bij de hoorns te vatten en achterstallig onderhoud door te voeren op het gebied van de geschiedschrijving van die stad.
De afgelopen weken heeft De Moor mij door een krappe eeuw geweld, verdeeldheid en mislukte pogingen tot verzoening geleid. Dat ik de stad al kende in zijn huidige vorm blies het geheel een bepaalde sprankeling in. De pogrons van de jaren 30, de 'pop-up' martelkamers van de SS, de studentenprotesten en de daarbij gepaarde boekenverbranding van 10 mei, 1933, het was vreselijk om te lezen, maar niets was zo heftig als het hoofdstuk 'Frau, komm!', dat de massale verkrachtingen door de Russiche bevrijders beschrijft aan het adres van de Berlijnse vrouwen. De analyse is dat het volk na deze walging gebroken is. Terwijl de geallieerde zich vestigen en een greep doen naar de machtsovername over heel Berlijn, leeft dat gebroken volk in klote huizen tussen het puin, met knollen uit de Tiergarten als eten en een gierende inflatie.
Daarna wordt het Wirtschaftswunder beschreven, de intreges rondom de bouw van de muur (stiekem duizende kilo's prikkeldraad verdelen over de grens kazernes), de daarop volgende infrastructurele uitdagingen van het bevoorraden van het inmiddels afgesloten westelijke deel van Berlijn via een luchtbrug en de ongeremde carriere van Willy Brandt en Egon Bahr. Daarna volgt een gedetailleerde, al dan niet ietwat negatieve, beschrijving van het oostelijke deel van Berlijn. Hierover word zelfs in Nederland op de scholen onderwezen, en in de tijden dat ik in Berlijn was heb ik vele mensen met 'ostalgie' mogen spreken, dus het was mij niet nieuw. Wat wel nieuw was, was de realisatie dat dat inderdaad plaatsvond. De DDR is zo een ongelovelijke verschijning. Miljoenen volwassen mensen worden als kinderen de les gelezen, en het systeem houdt stand. Ongelovelijk. Dat ongeloof kenmerkt mij waarschijnlijk ook als een hochnäsige besserwessi die laagdunkend over het oosten praat, de kern van de hedendaagse verdeeldheid. Want Duitsland en zijn hoofdstad zijn immer noch verdeeld, wat je kan zien aan om het even welke sociodemografische kaart (verkiesingsuitslag, beschikbaar totaal inkomen etc.).
Hoe dan ook bewapend dit boek mij met kennis waardoor het leven in Berlijn meer diepte krijgt. Ik zie de verhalen achter de Potsdammerplatz, de Leipzigerplatz, de Gendarmenmarkt (hässliche Stadtglatze) en de lenné driehoek. Dank voor deze rondleiding, dank voor het herstellen van de ruimte als tegendeel van de tijd, zoals Karl Schlögel dat ook deed.
Profile Image for Casper.
256 reviews21 followers
January 16, 2021
Piet de Moor woonde in de jaren ’70 een tijd in Berlijn en woont er inmiddels ook al weer een flink aantal jaren. In Berlijn - Leven in een gespleten stad doet hij op persoonlijke, erudiete wijze verslag van Berlijns turbulente geschiedenis tussen de opkomst van Hitler tot na de val van de Muur. Aan de hand van veel ooggetuigenverslagen en getuigenissen van schrijvers, politici en stadshistorici probeert De Moor het verhaal te vertellen van deze wonderlijke stad en z’n eigenzinnige inwoners. Van Hitlers totale oorlog tot de oprichting van de DDR, van de Koude Oorlog – culminerend in de bouw van de Muur in 1961 – tot de levendige muziekscene in de jaren ’70 en ’80. De Muur die uiteindelijk ook weer viel 28 jaar later en de hereniging van de twee Duitslanden die daarop volgde. Bizar haast wat de Berlijners allemaal voor hun kiezen hebben gekregen in wat strikt genomen toch een vrij korte periode mag heten.

De Moor vertelt het verhaal van de Berlijners met verve, van de ‘grote verhalen’ over bijvoorbeeld Willy Brandt en David Bowie tot de kleine. Vorig jaar om deze tijd las ik van dezelfde schrijver Hotel Europa, over de gespannen wereld van de Oostbloklanden toen en nu. Net als bij dat boek maakt ook Berlijn – Leven in een gespleten stad met name weer benieuwd naar andere boeken. De Moor is als een enthousiaste, belezen gids die allerlei interessante luikjes in de geschiedenis voor je opent en daarmee stimuleert om zelf verder op onderzoek uit te gaan. In het geval van Berlijn werkt het bij mij vrij eenvoudig: lees over Berlijn en je wilt er steeds weer verder over lezen. Of spring natuurlijk bij de eerste gelegenheid in de trein naar het oosten.

Boeken voor op mijn leeslijst:
- Friedrich Christian Delius – De zondag waarop ik wereldkampioen werd
- Alfred Döblin – Berlin Alexanderplatz
- Sebastian Haffner – Het verhaal van een Duitser
- Kai Hermann & Horst Rieck – Christiane F.
- Marta Hillers – Anoniem – Een vrouw in Berlijn
- Christopher Isherwood – The Berlin stories
- Uwe Johnson – Een jaar uit het leven van Gesine Cresspahl
- Victor Klemperer – Tot het bittere einde – Dagboek 1933-1941 en 1942-1945
- Alexander Kluge – Lente met witte vlaggen (verschijnt april 2021 in Nederlandse vertaling)
- Vladimir Nabokov – Laughter in the dark
- J. van Oudshoorn – Het onuitsprekelijke – Brieven
- Joseph Roth & Stefan Zweig – Elke vriendschap met mij is verderfelijk – Brieven 1927-1938
- Karl Schlögel – Steden lezen
- Uwe Tellkamp – De toren
- Uwe Timm – Mijn broer bijvoorbeeld

Deze bespreking is onderdeel van een dubbelbespreking met de graphic novel Berlin van Jason Lutes. Lees de gehele bespreking op mijn boekblog Jacob de Zoet
52 reviews
April 19, 2025
Piet de Moor heeft niet de meest gepassioneerde schrijfstijl. alhoewel hij over een onderwerp spreekt dat mij zeer hard kan bezig houden vond ik het toch moeilijk om de droge kost 300 pagina's lang uit te zitten. Zou het niet aanraden.
Profile Image for Harm.
43 reviews1 follower
January 2, 2026
Het perfecte boek vóór of na een bezoek aan Berlijn.
Niet ieder hoofdstuk is even boeiend en de schrijfstijl is wat stijf, maar het verheldert en doorgrondt de stad op heel veel verschillende terreinen.
En heel fijn dat er nu net (in 2025) een herwerkte, geactualiseerde editie is uitgebracht.
17 reviews
Read
July 30, 2019
Fantastisch boek. Spijtig dat ik het niet gelezen heb voor onze Berlijntrip. Volgende keer gebruiken we dat zeker meer.
Profile Image for GJ.
102 reviews2 followers
August 2, 2024
Voor de Berlijnliefhebbers.
Sommige hoofdstukken al boeiender dan andere.
Profile Image for Mario Van Assche.
41 reviews2 followers
April 20, 2026
Na een tweede lezing, dit keer van de herziene editie, krijgt dit boek nog steeds 4,5 ster, mede door zijn verbluffende compleetheid en de inspirerende literatuurlijst!
Profile Image for Anke.
473 reviews
April 7, 2017
Net op citytrip naar Berlijn geweest. Toen ik dit boek zag in de winkel, sprak de titel me erg aan. het is inderdaad een stad met zo veel facetten. had op voorhand al veel gelezen over Berlijn, maar dit boek vertelde ook veel nieuws. interessante conclusies, veel intrigerende details. lezen!!!
Profile Image for Bram Dingerdis.
37 reviews
February 22, 2026
Dit boek voelt als een dagenlange wandeling door Berlijn met een gids die er al jaren woont en elke straat kent. Geen toeristische highlights, maar verhalen, context en lagen die je anders mist. Tijdens het lezen heb ik voortdurend op de kaart gekeken om te zien waar we precies waren (Kreuzberg, Prenzlauer Berg, langs de voormalige Muur).

Vorig jaar ben ik naar Berlijn gefietst en precies dat herken ik: geen eenduidige stad, maar een verzameling kleine substadjes met elk hun eigen sfeer en centrum. Oost en West zijn geen abstracte begrippen, maar voelbare verschillen in straten, pleinen en architectuur.

Met veel plezier gelezen!
Displaying 1 - 15 of 15 reviews