حاجی قادری کۆیی - بەرگی یەکەم

by مەسعوود محەمەد

لە بەرگی یەکەمەوە...



لام وایە کەم کەس هەبێ بەرهەڵستیم بکا لەوەدا کە بڵێم کورد بە درێژایی کاتێکی چەند هەزار ساڵەیی لێی دەوەشێتەوە میللەتی نموونەیی بووبێ لە هەژاری و کەم گوزەرانیدا. ئەوەی ڕاستی بێ لە کۆنێکی کۆنەوە، لەوەتەی مادەکان لێیان تێک چوە، کورد بۆی ڕێک نەکەوتوە وەک پوورەهەنگ وەیا شارەمێروو لە دەوری خۆی بئاڵێ و هەنگوین لە شانەی خۆی پەیدا کا یاخود دانەوێلەی دەرەوەی تێدا کۆ کاتەوە. مادەکانیش کە لە دەسەڵاتدار بوون ڕووپێوێکی کەمیان لە کوردستانی گەورە گرتبۆوە، بەڵام دەشیا ببن بە بنکە بۆ پێکهێنانی کیانێکی گەورەتری کورد... ئەمە ڕێک نەکەوت و لەوساوە بە جۆرێکی پچڕپچڕ و ناوناوە نەبێ کورد حوکمڕانی نەدیوە، وەک مەڕی بێ شوان و پەرژین بوە هەر لێی خوراوە.



سرنج بۆم دەردەخا، لەتۆشەوە دیارە، بە درێژایی چەند هەزار ساڵێک کوردستان کەوتۆتە نێوان سێ هێزی زلەوە. فەرمانڕەوایی ئێران و دەسەڵاتی بابل و ئاشوور و، بۆ ماوەیێک لەگەڵ ئەواندا ئینجا بە دوا ئەواندا دەسەڵاتی ڕۆمەکان. ئەم سێ ناوچە زلەی دەسەڵات کە کوردستانیان گرتۆتە نێوان خۆیانەوە، هەر یەکەیان بەرووبووم و داهاتی کەرتێک لە کوردستانی گەورەیان بۆ خۆیان ڕاکێشاوە و مەودایان نەداوە ئەو داهاتە لەکوردستان بمێنێتەوە و ببێ بە ماکی بنیادنانی دەسەڵات و حوکمڕانی. هەروەک ئاوڕێژی شاخەکانی کوردستان هەندێکی دەڕێژێتەوە ڕۆژهەڵات و بەرەو ئێران هەندێک ڕۆژئاوا بەرەو ئەنەدۆڵ، هەندێکیشی دەڕوا بەرەو دەشتی بابل و ئاشوور، هەروەها زوربەی بەرهەمی ئابووریی کوردستان بە درێژایی مێژوو ڕژاوەتە ئێران و ئەنادۆڵ و بابل و هیچی ئەوتۆی لە خاکی کوردستاندا بەجێ نەماوە. سێ مقناتیسی گەورە پیت و داهاتی کوردستانی بۆ خۆی کێشاوە، تا ئێستاش هەر دەیکێشێ. لە کوردستان سەرمایە پێک نەهات.

Paperback

First published January 1, 1973

About the author

بیریاری هێژا مامۆستا مەسعوود محەمەد زادەی ساڵی 1919 ی کۆیەی باشووری کوردستانە و ڕۆژی 1 ی نیسانی ساڵی 2002 لە شاری هەولێر، دونیای جێ هێشت.

مامۆستا مرۆڤێکی حەقپەرستی، مرۆڤدۆستی کوردستانپەروەر، لە بواری فیکر، مێژوو، زمان، ئەدەب و جڤاتناسیدا به کوردی و عارەبی بەرهەمی شاکاری هەیە. بەرهەمەکانی مەسعوود محەمەد هەم لە ڕووی ناوەڕۆک و هەم لە ڕووی ڕووخسارەوە سەنگ و پلەیان تایبەتە. سەرچاوەی فەرهەنگ و زانیارن. مامۆستا لە بەرهەمەکانیدا داکۆکی لە ئازادیی بیر دەکات، هزر و بۆچوونی باو دەکاتە بابەتی تۆژینەوە، ڕەخنە لە دیدی ماددی دەگرێ و داکۆکی لە مرۆڤ دەکات. بە بۆچوونی مەسعوود محەمەد مرۆڤ تاکە خالیقە. دین و ئایدیۆلۆژی دیاردەی جڤاکین