Groene supermacht: Hoe Europa de wereld kan verduurzamen

by Diederik Samsom, Andreas Jonkers (Editor)

Het is al ochtend als de baanbrekende klimaatmaatregelen van de Green Deal, na eindeloze vergaderingen en maandenlang overleg, worden aangenomen. Als medearchitect van dit ongekend ambitieuze milieupakket is Diederik Samsom daarbij, en hij weet als geen ander: Europa kan de wereld weer op koers brengen, richting een duurzame toekomst.

Als we razendsnelle technologische innovaties combineren met miljardeninvesteringen in schone energie én wetgeving die wereldwijd doorwerkt, laat hij zien, is klimaatverandering nog steeds oplosbaar – en Europa moet daarin de voortrekker zijn.

Met een onthullende blik achter de schermen laat Samsom zien hoe het in Europa werkt, waar het stokt en wat er nodig is om de wereld definitief te verlossen van het gebruik van fossiele brandstoffen.

Genres: Nonfiction, Politics

232 pages, Paperback

First published November 18, 2025

Reviews

[Nirvan Schuuring · Rating 3 out of 5]

Boeken van de correspondent zijn als een avond veel bier drinken; het klinkt altijd zo leuk, maar als het afgelopen is vraag je jezelf toch altijd weer af het het je geld waard was.

[Jasper · Rating 3 out of 5]

In Groene Supermacht krijgt de lezer een inkijkje in de boeiende klimaatdiplomatie in Brussel, waar Diederik Samson een aantal jaren onderdeel van is geweest. Van de Green Deal, waarin Samson en Frans Timmermans een sleutelrol speelden, tot aan verschillende succesvolle en mislukte klimaattoppen. Een bijzonder intrigerende anekdote gaat over een top waar na dagenlange onderhandelingen een select groepje wereldleiders, met Obama als middelpunt, op de laatste dag plotseling een deal sloot in een achterkamertje. Obama zat al in het vliegtuig om het resultaat te vieren, terwijl de kleine landen nog niets hadden kunnen inbrengen. Dat leidde bijna tot het klappen van de afspraken.

Wat ook interessant is, is dat tijdens het opstellen van de Green Deal in 2019 idealen, klimaatambities en het streven naar een betere wereld de belangrijkste drijfveren waren. Economische toekomstbestendigheid, het idee dat een duurzame economie ook een sterke economie is, werd toen vooral gezien als een welkome bijkomstigheid.
Vijf jaar later, in het Draghi-rapport uit 2024, is de toon bijna omgedraaid. Economische toekomstbestendigheid, strategische autonomie en geopolitieke weerbaarheid staan nu centraal. Duurzaamheid en groene innovatie worden vooral gepresenteerd als voorwaarden om competitief te blijven ten opzichte van de Verenigde Staten en China.

Waar ik Samson een beetje kwijtraak in zijn redenering, is in het hoofdstuk over duurzaamheid en economische groei. Hij stelt dat krimp geen realistische optie is: niet met onze huidige voorzieningen, niet binnen de politieke realiteit en niet met een mensbeeld dat volgens hem altijd gericht blijft op vooruitgang. Maar in dat betoog rekent hij vooral af met een idee waar hij zelf ooit in geloofde, zonder echt overtuigend te laten zien dat structurele ontkoppeling tussen groei en milieu-impact wel haalbaar is. Zijn optimisme over elektrische mobiliteit en groene innovatie houdt weinig rekening met de grondstoffenketens, de mijnbouw en de geopolitieke afhankelijkheden die zo’n transitie mogelijk moeten maken. Daardoor voelt zijn kritiek op degrowth steviger onderbouwd dan zijn verdediging van groene groei.

Ironisch genoeg komt zijn visie uiteindelijk dicht in de buurt van de donuteconomie: groeien kan volgens hem, maar alleen binnen ecologische grenzen. Tegelijkertijd schuift hij diezelfde donut eerder in het boek vrij gemakkelijk terzijde. Daarmee blijft voor mij de centrale vraag van Groene Supermacht openstaan: kan Europa de wereld echt verduurzamen met vooral technologische oplossingen en economische concurrentiekracht? Samson gelooft duidelijk van wel, maar ik ben nog niet helemaal overtuigd.

[Manon · Rating 3 out of 5]

Leuk inkijkje in de Europese politiek! Ik weet niet of ik zo hoopvol ben als Diederik, maar het is wel een kleine geruststelling dat er zulke bevlogen groene mensen zijn.

[Jesse · Rating 4 out of 5]

Een betoog maar ook vooral een memoir over Samson's werk aan de Green Deal. Het werk dat daarin door Timmermans, Samson, en hun grote team is verzet vind ik zeer bewonderenswaardig en het is interessant om te lezen hoe het er intern aan toe ging en zo'n groot en ambitieus wetgevingspakket tot stand komt. Ik heb het idee dat Samson's achtergrond als beta wetenschapper hier veel helpt, en het mogelijk maakt om beknopt maar met cijfers en technische argumenten overtuigend te betogen voor de gekozen oplossingen.

De stukken die niet over de Green Deal gaan wisselen zich wat mij betreft te snel af en zijn te oppervlakkig (al bevatten ze ook goede observaties, zoals vertrouwen als medicijn tegen op hol geslagen administratie).

Het voorbeeld wat mij hier het meeste bijblijft is de kritiek op degrowth en donut economics (prima), dat leunt op een alternatief dat in zo'n twee pagina's is onderbouwd. Dit leek mij gegeven het doel van het boek een van de meest belangrijke onderwerpen en verdiend daarom een diepgaande en technische uiteenzetting die elders wel is toegepast. Misschien een goed onderwerp voor een volgend boek, of misschien kan iemand de auteur en zijn voormalige team financieren om dit punt (alternatief duurzaam economisch model) in de komende paar jaar te onderzoeken.

Als laatste suggereert de auteur dat de afwezigheid van grote hoeveelheden journalisten in Brussel een zegen is voor het kunnen opstellen van doordachte belangrijke wetten, maar stelt hij later dat het belangrijk is dat er meer wordt verslagen van wat er in Brussel gebeurt om dichter bij de Europese bevolking te komen te staan. Ik ben geneigd te zeggen: laat het zo.

Bedankt voor al je werk aan de Green Deal, Diederik. Een geweldige prestatie!

[Daphne Maijer · Rating 4 out of 5]

Dit inkijkje in de Europese politiek vond ik zeer interessant. Toch had ik daarom ook het idee dat dit boek iets meer ging over ‘hoe werkt Europese politiek’ dan over ‘hoe lossen we het klimaatprobleem op’. Terwijl ik meer op het tweede hoopt.

Diederik Samsom is nog hoopvol, dat komt ook sterk terug in het boek. Dat vind ik fijn, laat mij ook hoopvol zijn voor betere toekomst.
.
This insight in European politics was very interesting. However, because of that I had the idea this book was more about ‘how does European politics work’ and not so much about ‘how do we solve the climate crisis’. I had hoped for the latter.

Diederik Samom is still hopeful, the books shows us that. I like that, let me be hopeful too, for a better future.

[Max Schwering · Rating 4 out of 5]

Helder en doeltreffend geschreven boek. Aanrader voor wie geïnteresseerd is in hoe Europees klimaat-, energie- en industriebeleid zich heeft ontwikkeld de afgelopen jaren. Reconstructies in het boek maken wederom duidelijk dat het nastreven van belangrijke lange termijn doelen voor toekomstige generaties en een leefbare planeet met name lef, keuzes en diplomatiek en technologisch vernuft vragen. Ook is een een sterk politiek bestel noodzakelijk waarin naar een stip op de horizon wordt gewerkt in plaats van enkel naar de volgende verkiezingen.

[Gijs · Rating 3 out of 5]

Prima boekje over de Green Deal met een poging tot soelaas voor de collectieve desillusie rond mondiaal klimaatbeleid, die we allemaal met vlagen ervaren. Is op z’n sterkst wanneer Samsom anekdotes vertelt over z’n tijd bij de Commissie (en daarmee als uitleg van de totstandkoming van EU-beleid voor niet ingewijden), maar op z’n zwakst bij de dwalende geopolitieke duidingen die vooral lezen als een rechtvaardiging voor waarom Samsom zijn ideologie heeft ingeruild voor groeidenken.

[Lauri van Oosterom · Rating 4 out of 5]

Eindelijk eens een hoopvol boek over klimaatverandering! Precies waar we (althans, ik wel) behoefte aan hebben. Interessant om een kijkje achter de schermen te krijgen en meer te horen over hoe Green Deal tot stand is gekomen. En om te merken hoe ontzettend complex al deze processen zijn.

Diederik Samson legt zijn verhaal duidelijk uit, waardoor alles goed te volgen is. Zelf heb ik het boek geluisterd en dat zou ik ook zeker aanraden.

[Lotte Jansen · Rating 4 out of 5]

De review moet nog even op zich laten wachten tot de boekenclub meeting🤓

[Brecht Rogissart · Rating 2 out of 5]

Dit boek legt niet uit hoe Europa de wereld kan verduurzamen. I repeat. Dit boek legt *niet* uit hoe Europa de wereld kan verduurzamen.

Aangezien ik tegenwoordig tewerkgesteld ben voor een ngo die hopeloos de klimaatagenda terug in de bovenste schuif wil leggen, ben ik op zoek naar argumenten en inzichten om op de nieuwe tijdsgeest van politici en het publiek debat in te spelen. Dan grijpt men al eens naar een policy wonk als Samsom voor inspiratie.

Dat Samsom dit boek schreef is meteen ook de sterkte van het boek: Je krijgt een mooie kijk achter de schermen van één van de topmannen achter de Green New Deal, die hij op de kaart zetten als kabinetschef van Timmermans aan de Europese Commissie. Hij brengt grote lijnen van het Europees energiebeleid gevat samen die de zaken voor mij ophelderden.

Hij heeft een tendens om Europa als de eerlijke, progressieve, groene voorloper te zijn in de wereld. Daar is iets van in huis waarschijnlijk, maar hij kan het soms wel wat overdrijven. Voor hem is het hoogtepunt de European Green Deal van december 2019. Hij had er zelf zijn schouders onder gezet, nadat het Frans Timmermans werd toebedeeld om, in de context van de klimaatstakingen, daar werk van te maken. Timmermans had eerder die zomer in 2019 naast het voorzitterschap van de Europese Commissie greep, omdat de Europese top niet kon kiezen tussen hem en Manfred Weber. Von Der Leyen werd als relatief wit konijn uit de hoed getoverd.

De European Green Deal was op zich een grote belofte, maar nog redelijk weinig concreet. Er waren wat investeringsfondsen, maar op zich ging men er toen nog vanuit dat de overheden zelf voor het geld gingen zorgen. Volgens Samsom geeft de coronacrisis van een aantal maanden erna een opportuniteit om dat programma verder te zetten: als men moet heropbouwen, doe je dat best op een nieuwe, klimaatneutrale manier. Met het Fit For 55 (de legaslitieve arm die 55% minder uitstoot wil tegen 2030) en de NextGenerationEU investeringspakket van 2021 geven de slagkracht aan de de beloftes van de European Green Deal. Via een ommetoer in de Europese wetgeving kan de Europese Commissie veel geld gaan lenen op de markt (750 miljard!) zonder dat ze geblokkeerd worden door Duitsland (de politieke weg dat ervoor zorgde dat Duitsland geen bezwaar zou maken, werd gelegd door Merkel). Met een Sociaal Klimaatfonds moet de transitie ook nog eens rechtvaardig zijn.

De tweede schok een jaar later, de Russische inval, was initieel een extra impetus voor de European Green Deal. Opeens konden we erg snel van Russisch gas gaan afkicken. Met REPowerEU, gelanceerd 2 weken na de inval, belooft de EU in 3 jaar te ontkoppelen van Russisch gas.

Echter, vanaf dan begint de klimaatagenda te keren. De eerste barsten komen, voorspelbaar, van de Duitse autolobby, die in februari 2023 Duitse FDP-vicepremier Lindner kunnen overtuigen om frontaal in te gaan op een EU wet die zou verbieden dat auto's een nulemmissie moeten hebben tegen 2035. Een jaar later beginnen de boerenprotesten die zich verzetten tegen de biodiversiteitsagenda, eerder dan de klimaatagenda. We spreken februari 2024. Terzelfdertijd beginnen de Europese bedrijven te klagen met de Antwerp Declaration en voelen de Europese centrumpartijen de hete adem van de rechts-populisme. Terwijl Timmermans terugkeert naar Nederland om er de coalitie GroenLinks-PVDA te leiden, wordt Hoekstra de nieuwe EU commissaris. De verkiezingen van juni 2024 worden een echte ommekeer met de opkomst van extreem-rechts.

Dan komen we in september 2024 met de lancering van Draghi's rapport. Dit is meteen ook Samsom's enigste echte argument over Europese toekomst voor verduurzaming: Draghi zegt dat competitiviteit, grote investeringen, en groene toekomst de enige way forward is voor Europese economieën. Jammer wel dat hij enkel focust op uitstoot (niet biodiversiteit) en industrie. Maar toch, Samsom spant Draghi voor zijn kar. En terecht, naar mijn mening, Draghi's rapport moet meer gelezen worden vanuit die bril. Maar het is ook niet meteen een erg overtuigend of waterdicht plan. En belangrijker: niets nieuws onder de zon.

Dit is het boek van een Europees technocraat die zijn keppekindje een laatste verdediging wilde geven.

[Alexander · Rating 4 out of 5]

Dit boek voelt een beetje als een vervolg op 'Hoe gaan we dit uitleggen' van Jelmer Mommers; ook dat was een boek van de Correspondent over klimaat en hoe we echt nog een kans maken om de boel te fiksen, maar dat boek is inmiddels volgens mij zes jaar oud dus een vervolg was welkom. Samsom neemt het op zich om dat vervolg te schrijven en dat maakt dat ik me toch weer hoopvol stem nu ik het boek uit heb; het is doorspekt met duidelijke bewijzen dat we op de goede weg zijn, alleen is er gewoon méér nodig.
Tegelijkertijd moet ik wel toegeven dat Mommers een zekere gave heeft om het moeilijke in heldere, duidelijke termen uit te leggen en dat Samsom die gave niet helemaal heeft. Samsom focust zich meer op beleid en politiek en dat maakt dat er heel wat spelers zijn, heel wat verdragen, en dat zorgt ervoor dat ik soms de draad een beetje kwijt was over wie nou wie was of welk verdrag er nou waar was afgesloten. Daarnaast geldt, waar Mommers zich richtte op de toekomst richt Samsom zich nét wat meer op het verleden door te praten over wat de EU tot nu toe heeft gedaan en wat daarin zijn bijdrage is geweest. Nog steeds interessant, maar toch geldt dat ik bij een subtitel als 'hoe Europa de wereld kan verduurzamen' ik iets meer verwacht over de toekomst en iets minder over hoe Europa de wereld al heeft verduurzaamd.
Toch is het nog steeds een goed en belangrijk boek en iedereen die zich zorgen maakt over klimaatverandering kan ik dit boek van harte aanraden.

[Hans Snel · Rating 4 out of 5]

Twee hoopvolle boeken in twee maanden tijd over de kansen van Europa in een wereld vol conflicten en uitdagingen. Nadat Paul Schenderling Europa vooral met een nieuw-economische bril bekijkt, doet Diederik Samsom dat met zijn politieke ervaring en technologische kennis. De overeenkomsten in visie zijn groot: beiden pleiten voor een sterk klimaat- en duurzaamheidsbeleid, beiden pleiten voor een eerlijke transitie waarin iedereen kan meekomen en beiden zien kansen voor Europa in onderscheidende technologie. En de boeken vullen elkaar mooi aan. Het één kan niet zonder het ander. Het grootste verschil is dat Samsom niet gelooft in degrowth omdat hij nog geen overtuigend bewijs heeft gevonden hoe degrowth kan samengaan met toenemend welzijn. Klaarblijkelijk heeft hij het vorige boek van Paul Schenderling, ‘Er is leven na de groei’ nog niet gelezen. Totdat ik dat had gelezen, had ik dezelfde twijfels.

Beide schrijvers zijn optimistisch. Het boek van Paul geeft mij wel meer reden tot optimisme dan dat van Diederik, dat toch grotendeels gebaseerd is op het geloof dat het uiteindelijk wel goed komt.

Er is nog een tweede reden waarom dit boek het lezen meer dan waard is en dat is dat Diederik ons een blik achter de schermen van de Europese Unie geeft, zoals ik dat in ieder geval nog nergens ben tegengekomen.

[Carl Lens · Rating 3 out of 5]

Meer dan de helft van dit boek is een beschrijving van alle goede plannen die er in de EU mede door Samson zijn gemaakt. Ik interpreteer het als een verantwoording van waarom er nog niet genoeg is gebeurd maar dat er nog steeds een kans is om iets aan het klimaatprobleem te doen. Ik ben wel overtuigd van de kwaliteit van de plannen en de positie die Europa in de wereld inneemt. Ik ben na dit boek positiever over Europa en over de vooruitgang die we nog kunnen boeken.
Samson neemt relatief veel tijd om de onmogelijkheden van degrowth te bespreken. Wat mij betreft onvoldoende onderbouwd. Bovendien. Misschien is degrowth als beleid niet wat hij nastreeft maar is er eigenlijk al helemaal geen keuze meer en is groei helemaal niet mogelijk. Informatief boek, het gaf me te weinig energie voor vier sterren.

[Jeroen · Rating 4 out of 5]

Mooi en eerlijk inkijkje in de politiek achter de Green Deal. Veel sterke anekdotes ook. Met veel plezier gelezen. Minder sterk wat betreft het pleidooi voor groene groei en kritiek op post-growth/ donuteconomie: Samson hanteert hier een aantal stromannen (bijv groeiagnosticisme gelijkstellen aan stilstand) en gaat maar beperkt op de inhoudelijke argumenten van post-groeidenkers in. In feite komt zijn pleidooi voor groei binnen planetaire grenzen, een sterkere publieke sector (waarin publieke waarde centraal staat) en de noodzaak tot gedragsverandering verdacht veel in de buurt van het post-groeidenken van GDP-kritische economen als Raworth en Mazzucato.

[Conrad · Rating 4 out of 5]

Een mooi, helder pleidooi - en inkijk - van de 'architect' van de Green deal. Hoewel ik het boek, de inhoud en de boodschap waardeer en veel heb geleerd, voelt het hier en daar wel net wat onsamenhangend: een ode aan de COP wordt afgewisseld met Diederik z'n visie op Degrowth, waarna hij het Draghi rapport voorziet van een appreciatie. Hoewel de EU duidelijk de leidraad vormt, voelt het alsof er hier en daar hoofdstukken ontbreken. Daardoor leest het meer als een compilatie van Diederiks' best hits, dan als een memoir. Niet erg: voor Diederiks' best hits kom ik m'n bed wel voor uit.

[Leon Bremer · Rating 4 out of 5]

Nice insight in EU climate politics.

[Jim · Rating 4 out of 5]

Interessante inkijkje in Europeze klimaatpolitiek

[Bram Van Den Bunder · Rating 5 out of 5]

Mooi inkijk in de werking van de Europese Unie. Leest op bepaalde momenten als een thriller :) het einde is eerder zwak want er is niet echt een voorgestelde oplossing behalve wachten op een nieuw momentum voor een nieuwe klimaatversnelling

[Pauline Smout · Rating 4 out of 5]

interessant inkijkje in de Brusselse politiek en gang van zaken rondom de green deal

[Maxim · Rating 4 out of 5]

Verrassend optimistische, maar rationele blik op de staat van het klimaat en de politiek eromheen. Behapbaar en informatief.

[Jelle Joustra · Rating 4 out of 5]

interessante kijk achter de schermen van de Europese beleidsmakers. daarbij weet Samsom duidelijk te betogen hoe verweven natuur, klimaat, energie en andere onderwerpen zijn, en wat een kunststuk het is om groen beleid met alle partijen, departementen en bestuurslagen vorm te geven. er is hoop en wanhoop, een hoe klein de stapjes ook zijn, er gebeurt wel iets.

[Janne Weus · Rating 5 out of 5]

Geeft een zeer interessant beeld achter de schermen van de opkomst (en ondergang?) van de Green Deal. Bovendien werkt de positiviteit van Samson aanstekelijk. Je zou kunnen beargumenteren dat het boek een te rooskleurig beeld schetst, maar dan ga je voorbij aan de geest van het boek en diens auteur.

[Gert-Jan · Rating 4 out of 5]

Groene supermacht is een belangrijk en actueel boek dat laat zien hoe complex de politieke werkelijkheid rondom vergroening werkelijk is. Diederik Samsom beschrijft niet alleen de noodzaak van de energietransitie, maar vooral ook de weerbarstige praktijk: internationale belangen, economische afhankelijkheden en politieke compromissen die verduurzaming vertragen of juist mogelijk maken.

Wat dit boek sterk maakt, is dat het verder gaat dan idealisme. Samsom geeft concrete politieke ideeën en strategieën voor hoe vergroening wél aangepakt kan worden, zonder de realiteit uit het oog te verliezen. Hij laat zien dat duurzaamheid geen technisch probleem is, maar in essentie een politiek vraagstuk.

Soms is de toon wat beleidsmatig en veronderstelt het boek enige voorkennis, maar dat past ook bij het onderwerp. Juist daardoor voelt het realistisch en geloofwaardig.

Ik geef dit boek 4 sterren omdat het inzicht biedt, nuance aanbrengt en laat zien dat vergroening mogelijk is — mits we begrijpen hoe ingewikkeld het politieke spel eromheen is. Een aanrader voor iedereen die verder wil kijken dan simpele oplossingen voor een complex probleem.

[Robin · Rating 5 out of 5]

erg genoten van dit boek. ik zou mezelf niet omschrijven als een klimaatsoldaat, maar geloof er wel in en ben er mee bezig.
je krijgt vanuit Samson mee hoe het ging en gaat en een stukje over de toekomst. beiden heel interessant, hoe gaat dat in Europa? waar loop je tegen aan etc. en nu over bijv het rapport van Draghi. en over de toekomst ik hou heel erg van de wat kan er wel en hoop mentaliteit. dat is waarop je kan bouwen en groeien. het enige nadeel is dat de grens tussen realisme en fantasie dan ook troebel worden. maargoed dat hoort erbij.
als Europa kunnen we veel meer dan dat we denken (en doen), maarja je bent wat je doet. ik hoop dat een op spanning gezette EU mooie sprongen vooruit maakt.

[Ruben Fuchs · Rating 4 out of 5]

Fluently written personal history of the development of the Green Deal, told from within the offices of the European Commission. At the same time a compelling plea for achieving climate goals through European leadership, cooperation with neighboring regions (especially North Africa), and a healthy dose of tech-optimism. Central to this book is the concept of the ‘business case’ as the key to make sustainability work. One striking element in Samson’s account is the reluctant role of the Netherlands within the EU over the past decades. Compact, accessible, and topical in its geopolitical relevance, the book does not shy away from moments of self-criticism, with Samson regularly turning a critical eye inward. RF

[Chris Jansen · Rating 3 out of 5]

3.2 ⭐️

Groene supermacht van Diederik Samsom is een interessant boek dat een vrij uniek inkijkje geeft in hoe de klimaatlobby en beleidsvorming in Brussel er in de praktijk aan toegaan. Het laat goed zien hoe onderhandelingen achter de schermen verlopen, hoe belangen van industrie en politiek samenkomen en hoe de Europese klimaatambities worden omgezet in concreet beleid.

Tegelijkertijd heeft het boek duidelijk een normatieve toon: Samsom schrijft sterk vanuit zijn eigen rol en overtuiging, waardoor het soms wat eenzijdig aanvoelt en kritische tegenstemmen beperkt blijven. Daardoor krijgt het af en toe een “wij van WC-Eend adviseren WC-Eend”-gehalte: inhoudelijk leerzaam en waardevol, maar niet helemaal los te zien van de agenda van de auteur zelf.

[sophie · Rating 4 out of 5]

Niet een ijzersterk betoog, maar wel de moeite waard om te lezen.

Ik vond het betoog van Samson wat te wensen overlaten. Zo heeft hij het er over dat de donut economie geen ding kan zijn, terwijl hij aan het einde van het boek duidelijk van mening is dat groei wel kan plaatsvinden, mits binnen ecologische grenzen (komt die donut economie toch een beetje terug).

Ik denk dan ook niet dat dit een boek is dat je moet lezen om het betoog, maar meer over de anekdotes over de Green Deal en verhalen over achterkamertjespolitiek. Dat deel vond ik namelijk wél heel sterk en vermakelijk.

[Ramses Struijker Boudier]

Interessant inkijkje in de klimaatdiplomatie uit Brussel. Toont de idealen en klimaatambities als belangrijkste drijfveren achter de Green Deal. Groeien kan, maar alleen in een duidelijk kader en met afgesproken grenzen. De bravoure en hoop van Samsom komen duidelijk naar voren in het boek. Zoomde m.i. wat te veel in op het reilen en zeilen van de Europese politiek en niet zozeer op de routes die Europa heeft op het pad naar groene groei, waar Samsom zo voor pleit. Desalniettemin inzichtelijk en hoopvol, en vooral een mooi inzicht waarom de coordinatiekracht van de EU zo waardevol is!

[Gerard Meijer · Rating 4 out of 5]

Mooie inkijk in het politieke krachtenveld en de beleidsmatige en politieke besluitvorming binnen de EU. Laten we hopen dat de EU de weg blijft zoeken en wijzen naar een duurzame wereld die past binnen de planetaire ecologische grenzen en mens en natuur uitzicht biedt op een goed bestaan. Samsom is in zijn denken uitgegroeid tot een vooruitgangsoptimist die (nog steeds) kansen ziet naast de nodige bedreigingen. Het is een smal pad met technologie, wetenschap en verstandig en voldoende gedragen beleid als wegwijzers en de EU als geopolitiek baken waarop we onze hoop op moeten vestigen.

[Bart Timmers · Rating 4 out of 5]

Hoopvol boek, dat echter ook de politieke struggles en de ongelooflijk complexe besluitvorming laat zien rondom dit thema. Daardoor vind ik het hier en daar wel eens wat taai worden (maar dat ligt ook aan mezelf). Het geeft wel een heel fascinerend kijkje in waar we als Europa staan in het zeer noodzakelijke proces om de wereld schoner, welvarender en eerlijker te krijgen. En wie wil dat nou niet?