De geschiedenis van de Kelten, en meer bepaald van Gallia Belgica waar ze 'Galliërs' genoemd worden, is razend interessant.
Omdat de Galliërs nauwelijks geschreven bronnen nalieten, en we hun wedervaren en leefwijze dus moeten afleiden uit Latijnse bronnen en archeologie.
Omdat ze door assimilatie met de Romeinen en Germanen 'verdwenen' uit de geschiedenis.
Omdat we door de romantisering van de negentiende eeuw en door een strip als Asterix vandaag een totaal verkeerd beeld van hen hebben.
Historica en journaliste Sien Demuynck verdiepte zich maandenlang in alles wat we kunnen weten over onze verre voorouders. Het resultaat is een brok ongemeen boeiende geschiedenis.
Gezien het beperkte bronnenmateriaal uit deze periode en regio had ik slechts bescheiden verwachtingen van dit boek. Toch slaagt de auteur erin de schaarse gegevens op een gestructureerde en toegankelijke manier te kaderen en tot een samenhangend geheel te verwerken. Zo ontstaat een verhelderend beeld van Gallia Belgica, zonder te vervallen in oude mythes. Daarmee vormt dit boek een duidelijke stap vooruit ten opzichte van De oude Belgen van Ugo Janssens. Een aanrader voor wie meer wil weten over onze streken in de late oudheid.
In dit boek geeft Sien Demuynck een overzicht van (het leven van) de Galliërs in, breed genomen, 'onze streken' - van Zuid-Nederland tot Centraal-Frankrijk, ruwweg genomen.
Het klonk op zich interessant, maar ik geef toe dat ik niet laaiend enthousiast ben.
Als ik lees dat het een boek over 'Galliërs' is, dan denk ik daarbij aan de Kelten vóór de komst van de Romeinen, en niet aan Gallo-Romeinen. Nu goed, misschien is dat mijn fout, want god mag weten dat er genoeg onduidelijkheid is tussen alle verschillende termen die gehanteerd worden (daar wordt in dit boek genoeg aandacht aan besteed), maar ik begon dit dus wel met heel andere verwachtingen te lezen. Misschien had ik ook beter aandacht moeten besteden aan de ondertitel, waarin 'Gallia Belgica' staat en wat dus naar de Romeinen verwijst, maar daar had ik niet bij stilgestaan. Feit blijft alleen dat het boek zich dus toch ergens anders op concentreerde.
Er wordt in elk geval wel een duidelijk beeld gegeven van de geschiedenis van onze contreien voor, tijdens en een stukje na de Romeinse overheersing. Alle verschillende volkeren en stammen en dergelijke komen ruim aan bod en wordt uitvoerig samen en apart besproken. Er gaat vooral veel aandacht uit naar de geschiedenis zelf - dus: wanneer gebeurde wat? Verder zijn er een stuk of veertig bladzijdes voorbehouden voor het leven van de Galliërs - economie, sociale structuren, voeding, kunst en dergelijke. Dat was het stuk dat mij het meeste interesseerde en ik had dus ook liever gehad dat daar meer over te lezen was. Veertig bladzijdes op 280 is niet zo heel veel. Soms werd het ook te gedetailleerd, vond ik, of werd er uitgeweid over die zaken die er niet echt toe deden. De oorspronkelijke bewoning van Europa wordt uit de doeken gedaan, maar dat had niks te maken met de Kelten. Wanneer de Romeinen juist Brittannia (Engeland dus) onderwierpen, heeft in het kader van dit verhaal ook geen belang. En als er ergens vijf of tien nieuwe steden worden gesticht, kun je er daar gerust een paar van opsommen, maar een volledige lijst is niet nodig. Hetzelfde geldt voor de vermelding van alle stammen die zich ergens in een gebied ophielden, soms is die info overbodig. Met andere woorden: er had soms wel een betere keuze gemaakt kunnen worden over welke info wel en niet aanwezig was. Daar staat tegenover dat het voorlaatste hoofdstuk, over de voornaamste, opvallendste archeologische vondsten in onze streken, wel erg interessant was. Kort en krachtig en indrukwekkend. Bovendien staan er overal foto's bij - ook in de rest van het boek, trouwens - en dat is altijd goed, natuurlijk.
Demuynck heeft een heldere, duidelijke schrijfstijl. Ze legt alle concepten en achterliggende ideeën goed uit en het verhaal is goed te volgen. Het was alleen iets te sec geschreven naar mijn goesting. Zo af en toe een beetje meer leven erin had het iets onderhoudender en aangenamer gemaakt om te lezen. Volgende keer ook graag veel meer lidwoorden toevoegen die aan de namen van de Gallische stammen voorafgaan. Nu waren die grotendeels weggelaten. En ik snap waarom, ik snap dat je het niet over 'de Atrebates' en dergelijke wil hebben omdat dat lijkt alsof je ze te hard omlijnt of omdat je alle leden ervan bedoelt, maar dat is maar een gevoel, dat lidwoord kan daar gewoon staan zonder dat het die betekenissen eraan geeft. Nu waren er heel vaak dus geen lidwoorden en dat stoorde me echt. Ter compensatie kunnen dan die toevoegingen van provincies, departementen en landen weggelaten worden. We zijn hier niet in Amerika, waar ze overal moeten bij zetten waar welke plaats ligt. Ik weet zo ook wel dat Nijmegen in Nederland gesitueerd is en Reims in Frankrijk, en in welke provincie of welk departement boeit me echt niks en dat doet er ook niet toe. Mensen weten wél waar steden liggen. Ik kan op een blinde kaart van Frankrijk wel min of meer Rouen aanduiden. Maar vraag me niet om een kruisje te zetten op de plaats waar het departement Seine Maritime ligt. Ik weet dat het bestaat, en da's volgens mij al heel wat. Je bent niks met die info. En dat werd dan ook nog eens ettelijke keren herhaald.
Volgens mij krijg je wel een duidelijk beeld van de Gallo-Romeinen van pakweg de 2e eeuw v.C. tot de 4e eeuw n.C. In dat opzicht is dit boek zeker een aanrader. Maar als je op zoek bent naar een boek over de echte Kelten, van voor ze echt met de Romeinen in contact kwamen, dan zou ik toch naar iets anders op zoek gaan.
Vlotgeschreven, laagdrempelig en zeker de moeite waard wie iets meer wil weten (en nog niet veel weet) over de Galliers.
Het grootste euvel van het boek wordt ook door de auteur aangehaald. Er zijn geen/nauwelijks bronnen van de Galliers zodat er steeds beroep moet worden gedaan op bronnen van "buitenstaanders", in dit geval grotendeels de Romeinen.
Dat brengt 2 problemen met zich mee:
- De auteur valt regelmatig in herhaling, zelfs in een boek van nog geen 300 pagina's. De manier waarop het boek verdeeld is in hoofdstukken helpt daar ook niet bij. Er is nu eenmaal (nog?) niet zoveel te vertellen over de Galliers.
- Hoewel de auteur zelf genoeg kanttekeningen plaatst bij de Romeinse bronnen ( vooral De Bello Gallico), zie je het grootste deel van boek toch weer door een Romeinse bril en gaat het boek meer over de Romeinse provincie Gallia dan echt over het volk de Galliers.
Fabulous. Sien Demuynck writes history the way it should be done. She gets rid of all the stereotypes created by propaganda history, like De Bello Gallico, or by romanticized paintings. She brings together topological place names with archeological finds and the evolution of language to paint a much more nuanced picture of centuries of life, social structures and economy in ‘northern Gaul’. Impressive. Calls for translation, for a video version, for a big museum bringing the bits and pieces together, and for Sien to write more about the rest of Gaul and the so-called Germanic and Frankish groups.
Verplicht leesvoer voor wie alles wil weten over de Galliërs. Een volk waar nog altijd weinig over geweten is. Zeer vlot geschreven en had een paar leuke "allez jong" momentjes voor mij.