De digitale samenleving lijkt een onstuitbare sneltrein. Maar wie heeft het spoor getrokken, wie bepaalt de snelheid en waar gaat de reis naartoe? Paola Verhaert laat zien dat deze trein niet blindelings rijdt: achter de schermen sturen macht en belangen de koers.
In dit scherpe essay ontrafelt Verhaert de verborgen structuren die digitaal onrecht voeden. Van de Nederlandse toeslagenaffaire tot het Cambridge Analytica-schandaal en het Hongaarse beleid tegen de Pride-demonstraties: telkens blijkt technologie geen neutraal instrument, maar een pasmunt van macht.
Met inzichten uit filosofie en sociologie pleit Verhaert voor digitaal burgerschap: een actieve, democratische betrokkenheid bij hoe technologie wordt ontworpen, ingezet en gereguleerd. Ze biedt een krachtig denk- en handelingskader voor wie de digitale toekomst niet wil ondergaan, maar mee wil helpen vormgeven.
Dit essay nodigt uit de digitale samenleving te zien voor wat ze werkelijk is: een onvoldongen feit.
Paola Verhaert is expert digitale rechten, onderzoeker en schrijver. Ze werkt al tien jaar op het snijvlak van technologie en sociale rechtvaardigheid.
In 2024 werd ze door deBuren en het Hannah Arendt Instituut uitgeroepen tot Scherpsteller, met als opdracht om gedurende twee jaar scherp te stellen op maatschappelijke ontwikkelingen.
Proficiat Paola! Broodnodig pleidooi voor digitale rechtvaardigheid. Ik miste enkel nog wat concrete actietools voor de lezer. Ik denk aan: download en steun Signal, boycot Meta, bekijk je privacy en zoek instellingen aandachtig bij Google en Youtube, deel geen persoonlijke stories meer op Instagram, deel enkel publieke info op profit sociale media , gebruik dingen zoals Pixelfed, gebruik VPN, accepteer geen cookies, verwijder Whatsapp, steun digitale non-profit organisaties, steun Bandcamp ipv Spotify, koop kunst bij artiesten zelf, … op naar een digitaal rechtvaardige wereld!
Het verhaal van Mona is bedoeld als metafoor, maar als geschreven vertelling vond ik het eerlijk gezegd nogal stroef en het einde tenenkrommend. De voortdurende terugverwijzingen naar eerdere passages en het aankondigen van wat er nog zou komen, gaven me soms het gevoel dat ik een profielwerkstuk aan het lezen was in plaats van een essay.
Waarom dan toch vier sterren? Ja, daar heb ik echt over getwijfeld. De kracht van dit boek zit voor mij niet in de vorm, maar in de ideeën. Haar analyses zijn scherp, haar duidingen van schrijvers, vooral vrouwen, die haar voorgingen zijn verhelderend, en de thema’s die ze aansnijdt zijn simpelweg te belangrijk om te negeren. In een wereld waarin techgiganten bijna wetteloos invloed uitoefenen op ons sociale leven, is haar visie waardevol. Ik deel haar mening dat het anders kan en moet. De voorbeelden die ze daarbij aanhaalt en haar vijf elementen van digitaal burgerschap zetten niet alleen aan tot denken maar openen ook deuren tot actie. Niet alleen als individu, maar juist als digitale burgers, voorbij grenzen van landen, geloof en levenshouding.
Een zorgvuldig opgebouwd essay dat slim balanceert tussen waakzaamheid en (broodnodig) weloverwogen en voorzichtig optimisme, rijkelijk gestoffeerd met theoretische inzichten en praktijkvoorbeelden. Een aanrader!