What do you think?
Rate this book
De Kriterionmeisjes: Amsterdamse studentes in het verzet
De Kriterionmeisjes volgt de onbekende geschiedenissen van twaalf studentes die deelnamen aan het verzet tegen de Duitse bezetter. Na de oorlog richtten zij de Amsterdamse studentenbioscoop Kriterion op. Al deze jonge vrouwen zijn verzetshelden met een eigen verhaal. Toch zijn zij vrijwel nergens meer terug te vinden. Door de verzetsmannen aangeduid als 'de meisjes' zijn zij naamloos de geschiedenis ingegaan. Wie waren deze meisjes? Wat was hun rol in het verzet? Anna Eva Boogaard, die zelf ook in Kriterion werkte, gaat in het boek op zoek naar de verhalen van haar voorgangers.
Dit e-book bevat wel de tekst, maar niet de afbeeldingen uit het boek.
Dit e-book bevat wel de tekst, maar niet de afbeeldingen uit het boek.
464 pages, ebook
First published October 28, 2025
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 14 of 14 reviews
June 4, 2026
4,7 ⭐️
Een belangrijk boek! Vrouwelijke verzetsstrijders zijn behoorlijk onderbelicht gebleven in de geschiedschrijving over de Tweede Wereldoorlog - in lijn met de sowieso onderbelichte rol van vrouwen in de gehele geschiedschrijving. Goed dat Boogaard hier verandering in brengt. Haar boek draagt bij aan een vollediger beeld van ‘het verzet’, waarin - zo blijkt nu - juist een belangrijke rol was weggelegd voor vrouwen/vrouwelijke studenten. Dat was soms juist vanwege hun vrouw-zijn, soms ondanks, maar hoe je ook naar de rol van hun gender kijkt, deze belangrijke vrouwen hebben op talloze manieren verzet gepleegd en daarmee gepoogd erger te voorkomen en levens te redden. Mooi om hun verhalen, door het archief-, onderzoeks- en interviewwerk van Boogaard, nu te kunnen lezen.
Een belangrijk boek! Vrouwelijke verzetsstrijders zijn behoorlijk onderbelicht gebleven in de geschiedschrijving over de Tweede Wereldoorlog - in lijn met de sowieso onderbelichte rol van vrouwen in de gehele geschiedschrijving. Goed dat Boogaard hier verandering in brengt. Haar boek draagt bij aan een vollediger beeld van ‘het verzet’, waarin - zo blijkt nu - juist een belangrijke rol was weggelegd voor vrouwen/vrouwelijke studenten. Dat was soms juist vanwege hun vrouw-zijn, soms ondanks, maar hoe je ook naar de rol van hun gender kijkt, deze belangrijke vrouwen hebben op talloze manieren verzet gepleegd en daarmee gepoogd erger te voorkomen en levens te redden. Mooi om hun verhalen, door het archief-, onderzoeks- en interviewwerk van Boogaard, nu te kunnen lezen.
July 1, 2026
De Kriterionmeisjes heeft een mega potentieel. Vergeten geschiedenis, oorlogs- en verzetsverhalen, en de gedrevenheid van de Nederlandse studentes. En tegelijk komt het allemaal net niet helemaal uit de verf.
De Kriterionmeisjes zou over de vrouwen achter Kriterion en het studenten verzet gaan, en dat verhaal vertelt het ook. Maar elke keer met vermelding van hun relaties, van wat hun mannelijke medestudenten op hetzelfde moment deden, onder wiens leiding ze stonden, en giechelige dagboek en brievenanecdotes. Vele keren vermeld Anna Eva Boogaard hoe de vrouwelijke stereotypes werden gebruikt in het voordeel van de studentes, maar tegelijk wordt er niet ingegaan op hoe dit hen ook kon belemmeren in de maatschappij. En die brief-fragmenten benadrukken elke keer weer die stereotypes. Het helpt niet dat alle verzetsstrijdsters in het boek al enige tijd zijn overleden, en geen van hen zo uitgebreid werd geïnterviewd als hun mannelijke tegenhangers voor hun dood. Dat geeft beperkte mogelijkheden voor het leren kennen van de dames, dat moet erkend worden, maar tegelijk wordt dat nu steeds opgevuld met referenties naar de mannen waar Boogaard juist van zegt dat ze er geen aandacht aan wil geven. Wat ze dus toch steeds weer doet.
De Kriterionmeisjes toont daardoor wel een nieuw, maar toch ook weer zeer beperkt beeld van een groep bikkelharde vrouwen die veel meer lof verdienen.
De Kriterionmeisjes zou over de vrouwen achter Kriterion en het studenten verzet gaan, en dat verhaal vertelt het ook. Maar elke keer met vermelding van hun relaties, van wat hun mannelijke medestudenten op hetzelfde moment deden, onder wiens leiding ze stonden, en giechelige dagboek en brievenanecdotes. Vele keren vermeld Anna Eva Boogaard hoe de vrouwelijke stereotypes werden gebruikt in het voordeel van de studentes, maar tegelijk wordt er niet ingegaan op hoe dit hen ook kon belemmeren in de maatschappij. En die brief-fragmenten benadrukken elke keer weer die stereotypes. Het helpt niet dat alle verzetsstrijdsters in het boek al enige tijd zijn overleden, en geen van hen zo uitgebreid werd geïnterviewd als hun mannelijke tegenhangers voor hun dood. Dat geeft beperkte mogelijkheden voor het leren kennen van de dames, dat moet erkend worden, maar tegelijk wordt dat nu steeds opgevuld met referenties naar de mannen waar Boogaard juist van zegt dat ze er geen aandacht aan wil geven. Wat ze dus toch steeds weer doet.
De Kriterionmeisjes toont daardoor wel een nieuw, maar toch ook weer zeer beperkt beeld van een groep bikkelharde vrouwen die veel meer lof verdienen.
December 13, 2025
Goed geschreven geschiedenis van 12 vrouwen in het studentenverzet met veel aandacht voor de onderbelichte rol van vrouwen in het verzet in het algemeen.
April 17, 2026
Hele interessante inhoud, niet super goed geschreven.
December 21, 2025
[RECENSIE] De Kriterionmeisjes van Anna Eva Boogaard
TWAALF DOODGEZWEGEN VROUWELIJKE HELDEN SUCCESVOL TOT LEVEN GEBRACHT
++ ‘Tot haar geluk bleek haar vader niet bij het transport te hebben gezeten, maar de gebeurtenis zou Isa nooit loslaten. De diepe wanhoop die ze bij de mensen in de trein had gezien, maakte haar motivatie voor verzet groter dan ooit’ ++
Oorspronkelijke titel: De Kriterionmeisjes
ISBN: 978 90 295 4966 0
Uitgegeven door: Uitgeverij De Arbeiderspers, Singel Uitgeverijen
Pagina’s: 443
Vertaling:
Beoordeling: ⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️
De auteur Anna Eva Boogaard is als docent werkzaam op de Universiteit van Amsterdam. Zij doceert moderne geschiedenis met als specialiteit de geschiedenis van verzet in de Tweede Wereldoorlog en dan met bijzondere aandacht op de rol van vrouwen. Begin 2019 werd ze door het Amsterdams Comité 4 en 5 mei gevraagd een lezing te verzorgen over de oorlogsgeschiedenis van de door studenten gerunde Amsterdamse bioscoop Kriterion. Tijdens haar studie geschiedenis heeft ze met veel enthousiasme in de bioscoop gewerkt. Met de wetenschap dat er niet veel mensen meer leefden, zocht ze contact met de oprichter van Kriterion Piet Meerburg en langzaam, zeer langzaam ontvouwde zich een indrukwekkend verhaal dat op 28 november 2025 in boekwerk is verschenen onder de naam De Kriterionmeisjes.
De titel van het boek vindt zijn oorsprong in de oorlogsjaren ’40-‘45 toen een verzetsgroep die voornamelijk uit vrouwelijke studenten bestond, zich inzette om honderden levens te redden van het geweld tijdens de bezetting van Nederland door de Nazi’s. Hun studie werd voor de periode even on hold gezet tot die verschrikkelijke oorlog in 1945 ten einde kwam. Piet Meerburg richtte een maand later de verzetsvrienden Kriterion op waaruit de bioscoop met dezelfde naam is voortgekomen. Het gaf de studenten die in het verzet hadden gezeten de gelegenheid en kans om daar hun geld te verdienen om hun onderbroken studie weer voort te kunnen zetten. Velen maakten daar gebruik van.
De groep studenten waarover het boek vertelt zijn twaalf jonge vrouwen, ieder met hun eigen persoonlijke specialiteit, die zich op een onvoorstelbare wijze met gevaar voor eigen leven, inzette om daardoor zoveel mogelijk levens te redden. Zo werden door hen honderden Joodse kinderen bij hun ondergedoken ouders weggehaald om elders in het land op veilige adressen te worden ondergebracht. Het vervalsen van persoonsbewijzen werd bijna dagelijks werk. Hierdoor konden joden als niet-joden zich op een veiliger manier op straat vertonen. Ook werden tijdens de hongerwinter voedselbonnen en voedsel verzameld en verdeeld. Verboden kranten gedrukt en verspreid enz. enz., alles met het doel om levens te redden en de Duitse bezetter zoveel mogelijk te dwarsbomen.
++ ‘We maakten de tochten op een fiets met houten banden. Dat was er zo omheen gemaakt dat die velg niet direct stuk ging. Die fietstochten duurden soms een paar dagen, waardoor ze moesten overnachten bij mensen onderweg’ ++
De auteur heeft na zes jaar onderzoek besloten de verkregen informatie te verwerken aan het papier toe te vertrouwen. Daarmee is een waardevol werk ontstaan dat recht doet aan het levensgevaarlijke werk van de twaalf meisjes en de mensen die dichtbij stonden en als één team talloze levens hebben gered. Naast het vinden van de informatie moet het ordenen en rangschikken van de gevonden informatie een monsterklus zijn geweest. Maar het resultaat mag er dan ook zijn.
De Kriterionmeisjes is een waarheidsgetrouw verhaal waarvan de informatie uit getuigenissen komt, direct uit dagboeken en andere informatiedragers die bij familieleden en talloze andere adressen is verkregen. Hiermee is door Boogaard een stukje geschiedenis vastgelegd dat zeer waardevol is om gelezen te worden. Het is in deze tijd haast onvoorstelbaar om zich een beeld te vormen wat deze twaalf jonge vrouwen heeft gedreven om alle beschreven verzetsdaden met liefde te verrichten, ondanks dat er grote gevaren aan kleefden. Dat er ontdekkingen en arrestaties het gevolg van waren, kon natuurlijk niet uitblijven, evenals deportaties naar een van de vele kampen en/of het Oranjehotel in Scheveningen.
De auteur legt achter in het boek verantwoording af over de in het boek getoonde afbeeldingen en portretfoto’s met persoonlijke toelichting van de vrouwen. Tevens wordt door middel van honderden noten verklaringen gegeven over de oorsprong van de vermelde feiten. Tenslotte wordt in het hoofdstuk “Hoe het verderging met de vrouwen” uitgebreid ingegaan hoe het leven van ieder van de twaalf vrouwen zich na de beëindiging van WO-II, zich verder heeft ontwikkeld.
Samengevat maakt dit De Kriterionmeisjes tot een waardevol stukje geschiedschrijving waar niet alleen de auteur trots op mag zijn maar de hele Nederlandse bevolking dat dit boven tafel is gebracht. Het doet het verhaal rond de soldaat van Oranje zelfs een stuk verbleken!
Eindoordeel: 5 sterren
TWAALF DOODGEZWEGEN VROUWELIJKE HELDEN SUCCESVOL TOT LEVEN GEBRACHT
++ ‘Tot haar geluk bleek haar vader niet bij het transport te hebben gezeten, maar de gebeurtenis zou Isa nooit loslaten. De diepe wanhoop die ze bij de mensen in de trein had gezien, maakte haar motivatie voor verzet groter dan ooit’ ++
Oorspronkelijke titel: De Kriterionmeisjes
ISBN: 978 90 295 4966 0
Uitgegeven door: Uitgeverij De Arbeiderspers, Singel Uitgeverijen
Pagina’s: 443
Vertaling:
Beoordeling: ⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️
De auteur Anna Eva Boogaard is als docent werkzaam op de Universiteit van Amsterdam. Zij doceert moderne geschiedenis met als specialiteit de geschiedenis van verzet in de Tweede Wereldoorlog en dan met bijzondere aandacht op de rol van vrouwen. Begin 2019 werd ze door het Amsterdams Comité 4 en 5 mei gevraagd een lezing te verzorgen over de oorlogsgeschiedenis van de door studenten gerunde Amsterdamse bioscoop Kriterion. Tijdens haar studie geschiedenis heeft ze met veel enthousiasme in de bioscoop gewerkt. Met de wetenschap dat er niet veel mensen meer leefden, zocht ze contact met de oprichter van Kriterion Piet Meerburg en langzaam, zeer langzaam ontvouwde zich een indrukwekkend verhaal dat op 28 november 2025 in boekwerk is verschenen onder de naam De Kriterionmeisjes.
De titel van het boek vindt zijn oorsprong in de oorlogsjaren ’40-‘45 toen een verzetsgroep die voornamelijk uit vrouwelijke studenten bestond, zich inzette om honderden levens te redden van het geweld tijdens de bezetting van Nederland door de Nazi’s. Hun studie werd voor de periode even on hold gezet tot die verschrikkelijke oorlog in 1945 ten einde kwam. Piet Meerburg richtte een maand later de verzetsvrienden Kriterion op waaruit de bioscoop met dezelfde naam is voortgekomen. Het gaf de studenten die in het verzet hadden gezeten de gelegenheid en kans om daar hun geld te verdienen om hun onderbroken studie weer voort te kunnen zetten. Velen maakten daar gebruik van.
De groep studenten waarover het boek vertelt zijn twaalf jonge vrouwen, ieder met hun eigen persoonlijke specialiteit, die zich op een onvoorstelbare wijze met gevaar voor eigen leven, inzette om daardoor zoveel mogelijk levens te redden. Zo werden door hen honderden Joodse kinderen bij hun ondergedoken ouders weggehaald om elders in het land op veilige adressen te worden ondergebracht. Het vervalsen van persoonsbewijzen werd bijna dagelijks werk. Hierdoor konden joden als niet-joden zich op een veiliger manier op straat vertonen. Ook werden tijdens de hongerwinter voedselbonnen en voedsel verzameld en verdeeld. Verboden kranten gedrukt en verspreid enz. enz., alles met het doel om levens te redden en de Duitse bezetter zoveel mogelijk te dwarsbomen.
++ ‘We maakten de tochten op een fiets met houten banden. Dat was er zo omheen gemaakt dat die velg niet direct stuk ging. Die fietstochten duurden soms een paar dagen, waardoor ze moesten overnachten bij mensen onderweg’ ++
De auteur heeft na zes jaar onderzoek besloten de verkregen informatie te verwerken aan het papier toe te vertrouwen. Daarmee is een waardevol werk ontstaan dat recht doet aan het levensgevaarlijke werk van de twaalf meisjes en de mensen die dichtbij stonden en als één team talloze levens hebben gered. Naast het vinden van de informatie moet het ordenen en rangschikken van de gevonden informatie een monsterklus zijn geweest. Maar het resultaat mag er dan ook zijn.
De Kriterionmeisjes is een waarheidsgetrouw verhaal waarvan de informatie uit getuigenissen komt, direct uit dagboeken en andere informatiedragers die bij familieleden en talloze andere adressen is verkregen. Hiermee is door Boogaard een stukje geschiedenis vastgelegd dat zeer waardevol is om gelezen te worden. Het is in deze tijd haast onvoorstelbaar om zich een beeld te vormen wat deze twaalf jonge vrouwen heeft gedreven om alle beschreven verzetsdaden met liefde te verrichten, ondanks dat er grote gevaren aan kleefden. Dat er ontdekkingen en arrestaties het gevolg van waren, kon natuurlijk niet uitblijven, evenals deportaties naar een van de vele kampen en/of het Oranjehotel in Scheveningen.
De auteur legt achter in het boek verantwoording af over de in het boek getoonde afbeeldingen en portretfoto’s met persoonlijke toelichting van de vrouwen. Tevens wordt door middel van honderden noten verklaringen gegeven over de oorsprong van de vermelde feiten. Tenslotte wordt in het hoofdstuk “Hoe het verderging met de vrouwen” uitgebreid ingegaan hoe het leven van ieder van de twaalf vrouwen zich na de beëindiging van WO-II, zich verder heeft ontwikkeld.
Samengevat maakt dit De Kriterionmeisjes tot een waardevol stukje geschiedschrijving waar niet alleen de auteur trots op mag zijn maar de hele Nederlandse bevolking dat dit boven tafel is gebracht. Het doet het verhaal rond de soldaat van Oranje zelfs een stuk verbleken!
Eindoordeel: 5 sterren
July 16, 2026
Hoewel het boek een geweldig doel dient, namelijk het licht schijnen op de lang grotendeels onbenoemde en ondergewaardeerde werkzaamheden van verzetsvrouwen, laat het op literair vlak hier en daar te wensen over. De schrijfster valt vaak in herhaling, wat enerzijds prettig is gezien het grote aantal personages dat voorbij komt, maar anderzijds de vaart uit de verhalen haalt. Het keer op keer benoemen waarom de verzetsdaden zo bijzonder zijn (kort gezegd: anders dan die van de mannen maar niet minder waard) begint op den duur te vervelen. Het is immers reeds uitgebreid besproken. Daarnaast bevat de versie die ik heb (inmiddels al de vierde druk) nog een aantal typefouten.
Wel is de presentatie van de feiten en de beschrijving van de achtergrond van de verzetsvrouwen zeer helder, waardoor ook hun motivatie erg invoelbaar wordt voor de lezer. Dit geeft leven aan de vrouwen die gedurende hun leven weinig hebben verteld over hun verzetswerk, deels door trauma en deels omdat ze de volledige eer aan hun gesneuvelde (mannelijke) vrienden en geliefden wilden laten toekomen.
Al met al heeft de schrijfster een waardevol boek geschreven aangezien het werkelijk een goed overzicht biedt van het verzetswerk van vrouwen. Dat ze zo veel in herhaling valt laat misschien juist zien hoe belangrijk ze het vindt om zorgvuldig verslag te doen, iets wat eerdere historici veelal hebben nagelaten.
Wel is de presentatie van de feiten en de beschrijving van de achtergrond van de verzetsvrouwen zeer helder, waardoor ook hun motivatie erg invoelbaar wordt voor de lezer. Dit geeft leven aan de vrouwen die gedurende hun leven weinig hebben verteld over hun verzetswerk, deels door trauma en deels omdat ze de volledige eer aan hun gesneuvelde (mannelijke) vrienden en geliefden wilden laten toekomen.
Al met al heeft de schrijfster een waardevol boek geschreven aangezien het werkelijk een goed overzicht biedt van het verzetswerk van vrouwen. Dat ze zo veel in herhaling valt laat misschien juist zien hoe belangrijk ze het vindt om zorgvuldig verslag te doen, iets wat eerdere historici veelal hebben nagelaten.
April 9, 2026
Heel goed! Heel mooi!
Echt goed dat er op deze manier een ander licht word geschenen op de rol van de vrouw tijdens de tweede werledoorlog. Zou een stuk vaker het geval (geweest) moeten zijn.
M’n enige minpunt is eigenlijk dat er heel erg veel namen in dit boek passeren, wat het hier en daar best verwarrend kon maken. Dat in combinatie dat het geen constante, maar meer een relatief chronologisch verhaal is en er heel veel data voorbij komen.
Je merkt wel heel erg dat ze hier zelf ook bewust van was; zo las je erg vaak “Wil, die op 2 mei … had gedaan”.
Desondanks was het echt heel goed, heb ik echt meer tranen laten vallen dan ik verwacht had en heb je ook weer eens wat nieuws geleerd. Natuurlijk ook leuk om te lezen hoe en waarom en door wie kriterion op is gericht.
1000% aanrader
Echt goed dat er op deze manier een ander licht word geschenen op de rol van de vrouw tijdens de tweede werledoorlog. Zou een stuk vaker het geval (geweest) moeten zijn.
M’n enige minpunt is eigenlijk dat er heel erg veel namen in dit boek passeren, wat het hier en daar best verwarrend kon maken. Dat in combinatie dat het geen constante, maar meer een relatief chronologisch verhaal is en er heel veel data voorbij komen.
Je merkt wel heel erg dat ze hier zelf ook bewust van was; zo las je erg vaak “Wil, die op 2 mei … had gedaan”.
Desondanks was het echt heel goed, heb ik echt meer tranen laten vallen dan ik verwacht had en heb je ook weer eens wat nieuws geleerd. Natuurlijk ook leuk om te lezen hoe en waarom en door wie kriterion op is gericht.
1000% aanrader
May 31, 2026
Spannend! Over 12 Amsterdamse meisjesstudentes, die in de oorlog in het verzet hadden gezeten en daarom in aan erking kwamen om te wonen en te werken bij de bioscoop Kriterion. Daaronder onze tante Noor! Hoe moedig ze waren. En hoe ze vertrouwen hielden in een goede afloop! En ook wat een verdriet over omgekomen vrienden.
November 18, 2025
Belangrijk boek zet vrouwen meer in het licht als verzetstrijders ( -sters) gedurende WOII
March 5, 2026
Vijf jaar werkte Anna Boogaard aan dit verhaal over 12 vrouwelijke studentes in het Amsterdamse verzet.
Door deze verhalen heen is de volledige oorlogsgeschiedenis verweven. Ditmaal verteld door de ervaringen van vrouwen aan elkaar te verbinden. Het resultaat is een bijna niet te volgen groot netwerk door heel Nederland.
Dit netwerk schittert door wat we nu ondersteunende of zorgtaken noemen. Taken en acties die eigenlijk het gehele verzet mogelijk maakten. Dan heb ik het nog niet over de grote risico’s die “de meisjes” liepen, de heldhaftigheid en moed die zij toonden op cruciale momenten en de geweldige schrijfstijl.
Door deze verhalen heen is de volledige oorlogsgeschiedenis verweven. Ditmaal verteld door de ervaringen van vrouwen aan elkaar te verbinden. Het resultaat is een bijna niet te volgen groot netwerk door heel Nederland.
Dit netwerk schittert door wat we nu ondersteunende of zorgtaken noemen. Taken en acties die eigenlijk het gehele verzet mogelijk maakten. Dan heb ik het nog niet over de grote risico’s die “de meisjes” liepen, de heldhaftigheid en moed die zij toonden op cruciale momenten en de geweldige schrijfstijl.
April 26, 2026
Interessant! Een nieuwe invalshoek om het Amsterdams verzet te bestuderen.
April 29, 2026
Echt een aanrader voor als je in Amsterdam hebt gestudeerd!
July 15, 2026
Indrukwekkend
Displaying 1 - 14 of 14 reviews