What do you think?
Rate this book
Verkocht, gestolen en bijna vernietigd: De turbulente geschiedenis van Het Lam Gods
De diefstal van het paneel De Rechtvaardige Rechters, onderdeel van Het Lam Gods van de broers Jan en Hubert van Eyck, blijft ook na meer dan negentig jaar intrigeren.
Minder bekend is dat Het Lam Gods zelf een uiterst woelige geschiedenis achter de rug heeft. Wist u dat dit Gentse meesterwerk – wereldwijd bewonderd – bijna nooit afgewerkt werd? Dat het twee keer aan de totale vernietiging ontsnapte? Dat het gecensureerd werd? Gestolen door de Fransen en de Duitsers? Dat het meermaals beschadigd werd? En dat bepaalde panelen ervan versjacherd werden als betrof het prutswerkjes?
In dit boek nemen de auteurs u mee in de uiterst woelige, zeshonderdjarige geschiedenis van het altaarstuk. Er zijn rollen weggelegd voor Filips de Goede, Napoleon en Hitler, maar evengoed voor een Gentse kaaswinkel, een Duits sprookjeskasteel en een Oostenrijkse zoutmijn.
Minder bekend is dat Het Lam Gods zelf een uiterst woelige geschiedenis achter de rug heeft. Wist u dat dit Gentse meesterwerk – wereldwijd bewonderd – bijna nooit afgewerkt werd? Dat het twee keer aan de totale vernietiging ontsnapte? Dat het gecensureerd werd? Gestolen door de Fransen en de Duitsers? Dat het meermaals beschadigd werd? En dat bepaalde panelen ervan versjacherd werden als betrof het prutswerkjes?
In dit boek nemen de auteurs u mee in de uiterst woelige, zeshonderdjarige geschiedenis van het altaarstuk. Er zijn rollen weggelegd voor Filips de Goede, Napoleon en Hitler, maar evengoed voor een Gentse kaaswinkel, een Duits sprookjeskasteel en een Oostenrijkse zoutmijn.
232 pages, Paperback
Published December 1, 2025
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 3 of 3 reviews
May 6, 2026
http://looneybooks79.blog/2026/05/06/...
'De Aanbidding van het Lam Gods' of beter gekend als 'het Lam Gods' van de gebroeders Van Eyck is een van de bekendste schilderijen, triptieken, in de wereld. Van heinde en verre komt men het bewonderen in de Sint-Baafskathedraal in de mooie stad Gent. Het schittert door zijn pracht en door de vibrerende en schitterende kleuren en details die zelfs zes eeuwen na onthulling nog steeds geweldig mooi zijn. Maar het schilderij heeft in die zes eeuwen heel wat waters doorzwommen. Gelukkig niet echt of er schoot niet veel van over. Maar figuurlijk heeft deze triptiek bijna gans Europa gezien, toch delen ervan, en werd het begeerd, gewild en verbergt het tot op de dag van vandaag nog steeds een onopgelost mysterie. Een kleine bloemlezing zonder het boek helemaal uit de doeken te doen.
In opdracht van kanunnik Joost Vijd en zijn vrouw Elizabeth Borluut geven de opdracht aan Hubert Van Eyck om een triptiek te schilderen om op te kunnen hangen in hun eigen kapel in de Sint-Janskerk (de huidige Sint-Baafskathedraal ook wel Sint-Bavo genaamd). Hubert sterft echter kort nadat hij de opdracht kreeg en het schilderij was begonnen en zijn broer Jan Van Eyck nam het van hem over, dus het grootste deel van de triptiek zou wel degelijk van de hand van Jan komen. Hij werkte het af in 1432 en dit werd onthuld, in bijzijn van de Bourgondische hertog Filips de Goede. Een grote eer. Het werk werd toen ook al gelauwerd voor het realisme en voor de prachtige technieken die Van Eyck toepaste (zoals lichtinval, weerspiegelingen en de fijne, kleine details die perfect uitgewerkt zijn).
Dat het schilderij beschermd diende te worden tegen vleermuizen in de kathedraal, dat het maar een aantal keer volledig werd opengemaakt (dus de bezoekers zagen meestal de buitenste schilderijen op de luiken waarop de portretten van de opdrachtgevers, Johannes de Doper, Johannes de evangelist en bovenaan de engel Gabriël en Maria, die de boodschap krijgt dat ze de zoon van God zal baren met helemaal bovenaan profeten en profetessen. Pas op speciale momenten kregen de gelukkige bezoekers het volledige beeld te zien destijds waarop een prachtig schouwspel te zien was met in het middenste paneel de aanbidding van het lam, wiens bloed in een kelk vloeit. Links en rechts daarvan zagen ze (zien we nog steeds) hoogwaardigheidsbekleders, pelgrims en kluizenaars die allemaal komen kijken naar het lam. En helemaal daarboven zien we Adam en Eva (in hun blootje), God op zijn troon in het midden en een schare zingende en musicerende engelen die God omringen. Een oogverblindend schouwspel met andere woorden.
Het mag dan ook niet verbazen dat doorheen de geschiedenis de triptiek beheerd werd door meerdere partijen die het ofwel wilden kopen (met een nul op het rekest) of het gewoon stalen, in stukken verscheepten en het een beetje overal belandde. De panelen die in Duitsland in een museum terechtkwamen moesten na het Verdrag van Versailles teruggegeven worden aan Gent, als boete, waardoor het geheel terug in Gent terechtkwam. (Lees zelf in het boek waar welke panelen allemaal hebben gehangen of verbleven en wat er ook allemaal werd gedaan met de verschillende onderdelen, het tart bijna elke verbeelding).
Wat uiteindelijk het meest over de lippen gaat bij de mensen nu nog als we het hebben over 'Het Lam Gods' is vooral de diefstal uit 1934, waar boeken en tv-programma's in overvloed aan zijn gewijd, van de panelen 'De Rechtvaardige Rechters (links beneden) en Johannes de Doper. De dief (dieven?) begon te onderhandelen en gaf uiteindelijk, als bewijs dat hij de dief was/zij de dieven waren, het paneel met Johannes de Doper terug. Enkele spilfiguren in deze diefstal waren onder andere Arsène Goedertier en een mysterieuze briefschrijver (ook Arsène?) die ondertekende met D.U.A. Negentig jaar na de diefstal weet men nog steeds niet waar het ontbrekende paneel zich bevindt, of het zelf nog bestaat, en menig zoektocht en menig huiszoeking later tast men nog steeds in het duister over wie, wat, waar en hoe. Zal het ooit opgelost worden, dat is de grote vraag. Ook hier raad ik aan om het boek te lezen als je meer wilt te weten komen. (het paneel van De Rechtvaardige Rechters dat je nu nog kan zien in de Sint-Baafskathedraal is een kopie dat werd gemaakt in 1955)
In 2020 begon in het Museum voor Schone Kunsten in Gent een tentoonstelling over Van Eyck, Een optische revolutie, waar alle panelen (die intussen werden gerestaureerd) ook te zien waren. Ik was, samen met mijn schoonfamilie, één van de gelukkigen die de tentoonstelling nog heeft mogen aanschouwen voor corona een stokje stak voor alle culturele en andere evenementen (de wereld letterlijk lamlegde, met andere woorden) en ik prijs me dolgelukkig dat ik de tentoonstelling heb mogen zien. Intussen is men bezig de laatste hand te leggen aan de restauratie, die reeds in 2012 van start ging en in drie fases doorging (en te aanschouwen was in het Museum voor Schone Kunsten trouwens, weliswaar achter glas) en daar zijn ook een aantal heel bijzondere vondsten bij gedaan. Eentje kan en wil ik weggeven... het lam dat op het centraal paneel staat kreeg plots een ander gezicht, hét oorspronkelijke gezicht zoals Van Eyck het eigenlijk had geschilderd en dat op een bepaald moment was overschilderd.
Verkocht, gestolen en bijna vernietigd (tot drie keer toe zelfs) is een geweldig portret van een kunstwerk dat bijna zeshonderd jaar reeds bestaat en dat de geschiedenis heeft doorstaan, met de nodige moeilijkheden en dat nu reeds negentig jaar niet meer 100% compleet is met de oorspronkelijke panelen. Maar ik raad iedereen aan om het te gaan aanschouwen in Gent want het is een wonderlijk kunstwerk dat je zelf helemaal moet ervaren en bij wegdromen. En intussen zeker eens dit boek lezen!
'De Aanbidding van het Lam Gods' of beter gekend als 'het Lam Gods' van de gebroeders Van Eyck is een van de bekendste schilderijen, triptieken, in de wereld. Van heinde en verre komt men het bewonderen in de Sint-Baafskathedraal in de mooie stad Gent. Het schittert door zijn pracht en door de vibrerende en schitterende kleuren en details die zelfs zes eeuwen na onthulling nog steeds geweldig mooi zijn. Maar het schilderij heeft in die zes eeuwen heel wat waters doorzwommen. Gelukkig niet echt of er schoot niet veel van over. Maar figuurlijk heeft deze triptiek bijna gans Europa gezien, toch delen ervan, en werd het begeerd, gewild en verbergt het tot op de dag van vandaag nog steeds een onopgelost mysterie. Een kleine bloemlezing zonder het boek helemaal uit de doeken te doen.
In opdracht van kanunnik Joost Vijd en zijn vrouw Elizabeth Borluut geven de opdracht aan Hubert Van Eyck om een triptiek te schilderen om op te kunnen hangen in hun eigen kapel in de Sint-Janskerk (de huidige Sint-Baafskathedraal ook wel Sint-Bavo genaamd). Hubert sterft echter kort nadat hij de opdracht kreeg en het schilderij was begonnen en zijn broer Jan Van Eyck nam het van hem over, dus het grootste deel van de triptiek zou wel degelijk van de hand van Jan komen. Hij werkte het af in 1432 en dit werd onthuld, in bijzijn van de Bourgondische hertog Filips de Goede. Een grote eer. Het werk werd toen ook al gelauwerd voor het realisme en voor de prachtige technieken die Van Eyck toepaste (zoals lichtinval, weerspiegelingen en de fijne, kleine details die perfect uitgewerkt zijn).
Dat het schilderij beschermd diende te worden tegen vleermuizen in de kathedraal, dat het maar een aantal keer volledig werd opengemaakt (dus de bezoekers zagen meestal de buitenste schilderijen op de luiken waarop de portretten van de opdrachtgevers, Johannes de Doper, Johannes de evangelist en bovenaan de engel Gabriël en Maria, die de boodschap krijgt dat ze de zoon van God zal baren met helemaal bovenaan profeten en profetessen. Pas op speciale momenten kregen de gelukkige bezoekers het volledige beeld te zien destijds waarop een prachtig schouwspel te zien was met in het middenste paneel de aanbidding van het lam, wiens bloed in een kelk vloeit. Links en rechts daarvan zagen ze (zien we nog steeds) hoogwaardigheidsbekleders, pelgrims en kluizenaars die allemaal komen kijken naar het lam. En helemaal daarboven zien we Adam en Eva (in hun blootje), God op zijn troon in het midden en een schare zingende en musicerende engelen die God omringen. Een oogverblindend schouwspel met andere woorden.
Het mag dan ook niet verbazen dat doorheen de geschiedenis de triptiek beheerd werd door meerdere partijen die het ofwel wilden kopen (met een nul op het rekest) of het gewoon stalen, in stukken verscheepten en het een beetje overal belandde. De panelen die in Duitsland in een museum terechtkwamen moesten na het Verdrag van Versailles teruggegeven worden aan Gent, als boete, waardoor het geheel terug in Gent terechtkwam. (Lees zelf in het boek waar welke panelen allemaal hebben gehangen of verbleven en wat er ook allemaal werd gedaan met de verschillende onderdelen, het tart bijna elke verbeelding).
Wat uiteindelijk het meest over de lippen gaat bij de mensen nu nog als we het hebben over 'Het Lam Gods' is vooral de diefstal uit 1934, waar boeken en tv-programma's in overvloed aan zijn gewijd, van de panelen 'De Rechtvaardige Rechters (links beneden) en Johannes de Doper. De dief (dieven?) begon te onderhandelen en gaf uiteindelijk, als bewijs dat hij de dief was/zij de dieven waren, het paneel met Johannes de Doper terug. Enkele spilfiguren in deze diefstal waren onder andere Arsène Goedertier en een mysterieuze briefschrijver (ook Arsène?) die ondertekende met D.U.A. Negentig jaar na de diefstal weet men nog steeds niet waar het ontbrekende paneel zich bevindt, of het zelf nog bestaat, en menig zoektocht en menig huiszoeking later tast men nog steeds in het duister over wie, wat, waar en hoe. Zal het ooit opgelost worden, dat is de grote vraag. Ook hier raad ik aan om het boek te lezen als je meer wilt te weten komen. (het paneel van De Rechtvaardige Rechters dat je nu nog kan zien in de Sint-Baafskathedraal is een kopie dat werd gemaakt in 1955)
In 2020 begon in het Museum voor Schone Kunsten in Gent een tentoonstelling over Van Eyck, Een optische revolutie, waar alle panelen (die intussen werden gerestaureerd) ook te zien waren. Ik was, samen met mijn schoonfamilie, één van de gelukkigen die de tentoonstelling nog heeft mogen aanschouwen voor corona een stokje stak voor alle culturele en andere evenementen (de wereld letterlijk lamlegde, met andere woorden) en ik prijs me dolgelukkig dat ik de tentoonstelling heb mogen zien. Intussen is men bezig de laatste hand te leggen aan de restauratie, die reeds in 2012 van start ging en in drie fases doorging (en te aanschouwen was in het Museum voor Schone Kunsten trouwens, weliswaar achter glas) en daar zijn ook een aantal heel bijzondere vondsten bij gedaan. Eentje kan en wil ik weggeven... het lam dat op het centraal paneel staat kreeg plots een ander gezicht, hét oorspronkelijke gezicht zoals Van Eyck het eigenlijk had geschilderd en dat op een bepaald moment was overschilderd.
Verkocht, gestolen en bijna vernietigd (tot drie keer toe zelfs) is een geweldig portret van een kunstwerk dat bijna zeshonderd jaar reeds bestaat en dat de geschiedenis heeft doorstaan, met de nodige moeilijkheden en dat nu reeds negentig jaar niet meer 100% compleet is met de oorspronkelijke panelen. Maar ik raad iedereen aan om het te gaan aanschouwen in Gent want het is een wonderlijk kunstwerk dat je zelf helemaal moet ervaren en bij wegdromen. En intussen zeker eens dit boek lezen!
March 23, 2026
Een paar maanden geleden heb ik de reeks Mysteriejagers op de VRT gezien, maar die reeks ging vooral over de diefstal van het paneel van De Rechtvaardige Rechters en de daaropvolgende speurtochten. Ik bleef er wat op mijn honger zitten wat de rest van de geschiedenis van het Lam Gods aanging: er werd wel wat over gezegd, maar niet echt chronologisch en met grote gaten ertussen ook. Gelukkig is er dus dit boek, dat een aanvulling vormt op de tv-reeks (het is geschreven door enkele van de bedenkers van het programma).
Iets minder dan de helft van het boek - een kleine honderd bladzijdes - gaat over de voorbije negentig jaar, dus over de diefstal en al wat erop volgde, maar daarvoor had het meesterwerk van de gebroeders Van Eyck er dus ook al een hele weg op zitten. Eigenlijk mag het een mirakel heten dat dat ding nog bestaat, als je het zo leest, want het heeft meermaals de dood in de ogen gekeken.
Het boek is geen droge opsomming van feiten die met het schilderij te maken hebben, maar er wordt heel levendig en uitbundig verteld over het ontstaan van het Lam Gods, over alle mensen die ermee te maken hebben gehad en een rol in de geschiedenis ervan hebben gespeeld, en er worden op gezette tijden ook zijsprongetjes gemaakt naar andere dingen om bepaalde vergelijkingen te maken en alles in perspectief te zetten. En ja, natuurlijk wordt er ook een beschrijving van het werk gegeven - de cover bevat ook een afbeelding, trouwens. De tekst zelf is duidelijk, helder en aangenaam geschreven. Het is volgens mij ook de eerste keer dat ik de uitdrukking 'van krommenaas gebaren' in een boek heb zien staan. Heel plezant!
Wat de roof en al wat erop volgde aangaat: je kunt het je nauwelijks voorstellen hoe amateuristisch het er aan toe ging. Er zijn zoveel fouten begaan, er is zoveel gewoonweg niet gedaan, er zijn zoveel kansen blijven liggen, het is bijna ongelooflijk. En er doen tegenwoordig ook zoveel verschillende theorieën de ronde dat je niet weet waar je moet kijken. Ik zal eerlijk zijn: een aantal ervan klinken me soms best plausibel in de oren, want sommige dingen zijn wel heel erg opvallend toeval.
Wie had gedacht dat je over één schilderij een boek van tweehonderd bladzijdes kon vullen? En wie weet hoe dit ooit gaat eindigen? We zullen zien of we ooit de kans krijgen om de Sint-Baafs binnen stappen en daar het hele originele doek te zien hangen...
9/10
Iets minder dan de helft van het boek - een kleine honderd bladzijdes - gaat over de voorbije negentig jaar, dus over de diefstal en al wat erop volgde, maar daarvoor had het meesterwerk van de gebroeders Van Eyck er dus ook al een hele weg op zitten. Eigenlijk mag het een mirakel heten dat dat ding nog bestaat, als je het zo leest, want het heeft meermaals de dood in de ogen gekeken.
Het boek is geen droge opsomming van feiten die met het schilderij te maken hebben, maar er wordt heel levendig en uitbundig verteld over het ontstaan van het Lam Gods, over alle mensen die ermee te maken hebben gehad en een rol in de geschiedenis ervan hebben gespeeld, en er worden op gezette tijden ook zijsprongetjes gemaakt naar andere dingen om bepaalde vergelijkingen te maken en alles in perspectief te zetten. En ja, natuurlijk wordt er ook een beschrijving van het werk gegeven - de cover bevat ook een afbeelding, trouwens. De tekst zelf is duidelijk, helder en aangenaam geschreven. Het is volgens mij ook de eerste keer dat ik de uitdrukking 'van krommenaas gebaren' in een boek heb zien staan. Heel plezant!
Wat de roof en al wat erop volgde aangaat: je kunt het je nauwelijks voorstellen hoe amateuristisch het er aan toe ging. Er zijn zoveel fouten begaan, er is zoveel gewoonweg niet gedaan, er zijn zoveel kansen blijven liggen, het is bijna ongelooflijk. En er doen tegenwoordig ook zoveel verschillende theorieën de ronde dat je niet weet waar je moet kijken. Ik zal eerlijk zijn: een aantal ervan klinken me soms best plausibel in de oren, want sommige dingen zijn wel heel erg opvallend toeval.
Wie had gedacht dat je over één schilderij een boek van tweehonderd bladzijdes kon vullen? En wie weet hoe dit ooit gaat eindigen? We zullen zien of we ooit de kans krijgen om de Sint-Baafs binnen stappen en daar het hele originele doek te zien hangen...
9/10
December 6, 2025
Fantastisch boek voor degene die geïnteresseerd zijn in Gentse geschiedenis. een aanrader.
Displaying 1 - 3 of 3 reviews