Nastya in Charkiv: Naar de frontlinie van Europa

by Jaap Scholten

De Oekraïense verdedigingsoorlog tegen het op een na grootste leger ter wereld wordt gevoerd door burgers – voor de oorlog waren ze boer, computerprogrammeur, verpleegster of taxichauffeur. Een enorm vrijwilligersleger aangevuld met buitenlandse geestverwanten vormt de dijk tussen het extreem gewelddadige Russische regime en een tandeloos Europa.

Sinds de grootschalige invasie bevoorraadt schrijver Jaap Scholten dit leger met alle beschermende middelen die het maar nodig heeft. Tientallen Nederlandse mannen en vrouwen sloten zich bij zijn stichting Protect Ukraine aan. Nastya is één van de buitenlandse vrijwilligers in het Oekraïense leger. Ze is een Bulgaars-Nederlandse studente sociologie uit Den Haag. In 2022 reisde zij naar Oekraïne om te helpen en is nu superior combat medic aan het front in Charkiv. Zij waagt dagelijks haar leven om dat van militairen en burgers te redden.

Jaap Scholten en fotograaf Eddy van Wessel reisden samen door het land in oorlog. Zij raakten bevriend met de verdedigers van Europa die geen andere keuze hebben dan de wapens op te nemen, om hun kinderen, hun families en de vrijheid te beschermen. Over hen gaat dit boek.

Jaap Scholten (1963) woont sinds 2003 in Oost-Europa, in Hongarije. Hij kent de erfenis van de Sovjetoverheersing en de imperiale verlangens van het Kremlin. Hij richtte Protect Ukraine op en heeft twaalf konvooien naar Oekraïne geleid. Van dichtbij heeft hij de oorlog zien veranderen in een oorlog die niet alleen het leven van alle Oekraïners in gevaar brengt, maar ook de veiligheid van heel Europa.

Eddy van Wessel (1965) stapte direct na de grootschalige invasie op de trein naar Kyiv, terwijl ieder verstandige buitenlander het land uitreisde. Hij was van plan zich door het Russische leger te laten insluiten en vervolgens vast te leggen wat er gebeurde. Maar Kyiv werd niet ingenomen en Van Wessel trok door naar het front. Dat is hij de afgelopen jaren blijven doen.

288 pages, Paperback

Published September 26, 2025

About the author

Jaap Scholten (1963, Enschede) woont sinds 2003 in Hongarije, afwisselend in Boedapest en op het platteland omringd door wilde zwijnen en jakhalzen.

Scholten debuteerde in 1995 met de roman Tachtig, die prompt op de longlist voor de AKO Literatuurprijs belandde, evenals Morgenster (2000). De wet van Spengler (2008) werd door Selexyz uitgeroepen tot Boek van het Jaar. Met Kameraad Baron kwam hij op de shortlist voor de Bob den Uyl-prijs en won hij de Libris Geschiedenis Prijs 2011.

Zijn boeken en verhalen zijn vertaald in het Engels, Duits, Frans, Hongaars, Kroatisch en Roemeens. In 2014 publiceerde Scholten Horizon City bij AFdH Uitgevers. Zijn nieuwste roman Suikerbastaard, waarin Frederik Spengler, het hoofdpersonage uit De wet van Spengler, weer zijn opwachting maakt, verscheen in april 2020.

Reviews

[Elisa Goudriaan · Rating 5 out of 5]

Een fascinerend boek. Je wordt vol in een oorlog getrokken die staat te gebeuren terwijl jij tegelijkertijd elke dag gewoon jouw normale dingen doet. Jaap Scholten kan erover vertellen van twee kanten: als buitenstaander die zijn fascinatie en verwondering op jou overbrengt en als persoon die steeds meer meegezogen wordt in de structuren die in het veld spelen en in de wetten die daar gelden. Hij en zijn medevrijwilligers van Protect Ukraine wagen als het ware hun leven - ook al zien sommigen het ook als een avontuur - om te zorgen dat Oekraïense burgers geholpen worden hun strijd te leveren. Met het toenemen van het aantal drones in de lucht gaat deze hulp echter steeds tragischer vormen aannemen. Als lezer beleef je dat deel van de oorlog als het meest absurde en zinloze en het erge is dat juist dat deel nu (in 2025) aan de gang is. Tegelijkertijd levert Protect Ukraine ook juist drones, dus soms kom je met je gedachten in de knoop. Toch weet Jaap Scholten de juiste dynamiek in het boek te houden, zodat je door blijft lezen en niet verzwelgt in de ellende. Dat heeft hij ook heel bewust zo gedaan (dat schrijft hij namelijk). Tegelijkertijd schuwt hij niet om de waarheid te zeggen en laat hij wel degelijk ook - gedoseerd - wreedheid en ellende zien. Het hoopvolle van het boek bestaat uit het doorzettingsvermogen van de strijders en vrijwilligers en de lichtpuntjes die Scholten beschrijft, zoals de projecten voor kinderen en vrouwen die dierbaren verloren en de gevormde vriendschappen. Het boek is prachtig vormgegeven en staat vol foto's van Eddie van Wessel, die een langlopende tentoonstelling in het Nationaal Militair Museum heeft https://www.nmm.nl/nl/war-stories/ , nog t/m 4 januari 2026. Stuk voor stuk kunstwerken deze foto's. De prijs van het boek is - met deze vormgeving en de hoeveelheid prachtige foto's - helemaal niet hoog. Laat veel mensen het kopen en lezen en daarna bijdragen aan Protect Ukraine, zoals ik ook ga doen na deze recensie.

[Anton VDA · Rating 5 out of 5]

Aangrijpend boek van de Nederlandse organisatie Protect Ukraine die het Oekraïnse leger tracht te ondersteunen via het levering van materiaal, met prachtige foto’s van het Oekraïense volk dat nu al bijna 4 jaar vecht… Boek gekregen van Pieter en Ravenna, Nederlanders met plichtbesef!

[Inno van Lieshout · Rating 5 out of 5]

Rauw verslag van schrijver Jaap Scholten (ook oprichter van de stichting 'Protect Oekraïne) van zijn 7e reis naar het front in Oekraïne. Ontroerende, schokkende en liefdevolle verhalen gelardeerd met heel veel schitterende zwart/wit foto's van fotograaf Eddy van Wessel. Een fantastisch boek.

[Paul Brussee · Rating 5 out of 5]

Dit boek maakt je bewust van de gruwelijke oorlog die op dit moment in Oekraïne plaatsvindt.

[Livia Westerhout · Rating 5 out of 5]

Enorme aanrader voor iedereen om de realiteit van de oorlog te beseffen