Usturlap ve Ayna

by Kübra Acar Pehlivan

Usturlap ve Ayna, tarihî kurgu ile fikrî sorgulamayı dramatik anlatının çok katmanlı imkânlarıyla birleştiren zengin bir roman. İslam rönesansının ilk yıllarında, Kindî’nin ekibinde Aristo çevirileri yapan Ahmet’in Ferganalı dedesi Ulaş'ı tarihe kaydetmek için çıktığı yolda, çoğu kez kendi kaleminden, bazen de yerini devrettiği başka adamların ve kadınların dilinden, bizim için -miş’li bir zamanın farklı rivayetlerine tanıklık edeceğiz. Abbasi hilafetinin gölgesinde yükselen bir başkentte iktidarla vicdan, akılla iman, gelenekle devrim çatışırken bir dedenin geçmişine bakan torun, sadece kendi zamanının aynasına düşen hayali aramakla kalmıyor, bize de ayna tutuyor.

İki takvimin aynı anda işlediği bir çağın, tarih kitaplarına yazılmamış kısımlarına ışık tutmaya çalışan anlatısı içinde, kimi zaman yazarın da kalemi elden bıraktığı boz pusarık havayı kadim köngül bilgisi görünür kılacak.

Bütün soruların cevaba kavuştuğu yerde bu defa kendi devrimizin en mühim açmazına varacağız. Tarihimizin ayrılmaz parçası olmuş bu hikâye nasıl devam edecek? Şimdiden söylemiş olalım; Yıla, Togay, Gümüş, Ulaş, Fakih, Ferganî, Harizmî, Büyük Boğa, Hakan Artuk, Şuca, Ahmet ve Çiçek. Bu kitapta, yalnızca onlardan haber var. Peki ya bin iki yüz yıl sonra bizi nasıl bilsinler isterdiniz? Yaşamış olmak için...

240 pages, Paperback

Published October 1, 2025

Reviews

[Ezgi Akan · Rating 3 out of 5]

Kitap pek akıcı sayılmazdı ancak yine de dilini pek zorlayıcı bulmadım ve hızla okundu. Eleştirmek istediğim ilk nokta fazlasıyla Türk güzellemesi yapmasını milletini seven bir Türk olarak bile yersiz seviyede bulmam oldu. Bunun dışında, kitabı anladığım kadarıyla 8. yy’da yaşamış akademisyen genç-orta yaşlı bir erkeğin ağzından anlatmak hedeflenmiş ve bu hedefte ilk sayfalara eski Türkçe, farsça ve arapça yığınla kelime serpiştirilmiş, ağdalı bir dil kullanılmış. Fakat birkaç sayfa içinde bu durum değişiyor ve 21. Yy’da yaşayan bir kadının diline dönüşüyor. Yazar karaktere girmeyi pek başaramamış. Tarihi konulardan bahsederken ipin ucu kaçıyor. Karakterler güzel tanıtılmıyor, kimden bahsedildiği editör başarısızlığı sonucunda epey belirsizleşiyor, kitap vadettiği gibi dedenin hikayesini anlatmak yerine hayatından birkaç kesit sunuyor. Birkaç kesit torunun hayatından, bir iki de zamanın olayları derken, ana olay örgüsü ne hiçbir fikrim yok. Kitabın bana tek katkısı, olayları merak ettirme başarısı ve sonucunda bol bol google search ile abbasiler hakkında detaylı bilgiye ulaşmam oldu. 2 puan da verebilirdim ancak 200 küsur sayfalık hem de tarihle alakalı bir kitap yazıp ortaya çıkarmak kolay bir iş olmadığından içimden gelmedi.

[Cansın Güngörmüş · Rating 5 out of 5]

Abbasilerin hilafet yönetiminin olduğu Bağdat ve çevresinde geçen; akıl, inanç, bilim ve aşk dörtgeninin içinde kurgulanmış bir roman. Okumadan önce gördüğüm yorumlar sebebiyle tereddütte kaldığım ancak okuduktan sonra büyük keyif aldığım ve keşke daha önce okusaydım dediğim bir kitap oldu. Yazar belli ki romanın yazımı sırasında epey derinlemesine araştırmalar yapmış. Okurken pek çok kez bazı şeyleri araştırıp öğrenmem de gerekti. Bu sebeple gerek tarzı, gerek öğrettikleri, gerekse merak ettirdikleriyle benim için kitaplığımda bulunan çok değerli bir kitap oldu.

[Neşe Gök · Rating 1 out of 5]

Nadiren bir kitabı yarım bırakırım. O kadar baydı ki, ne kadar ittirdiysem gitmedi ve pes ettim.
Haksızlık etmek istemem, müthiş bir tarihi araştırma ile yazılmış, ama hiç bir isim, mekan ve yere hakim değilim. Bana çok karmaşık ve anlamsız geldi.

[Aybike Boyacıoğlu · Rating 1 out of 5]

iskender pala kitabı gibi öyle kötü