Ostatni ludzie Czarnobyla to poruszająca opowieść o samosiołach - ludziach, którzy do dziś żyją w opuszczonych i radioaktywnie skażonych wioskach strefy zamkniętej. Samotni, zapomniani, odcięci od świata - ostatni z ostatnich. To, co dla nas jest miejscem największej katastrofy w historii, dla nich jest domem. Ich historie przedstawia Krystian Machnik - Polak, który łącznie spędził w Czarnobylu ponad rok. Poznając samosioły, stawał się ich przybranym wnukiem i obserwował, jak odchodzą...
Napromieniowani
Działająca od 2013 roku grupa zajmująca się rzetelnym dokumentowaniem i popularyzowaniem historii czarnobylskiej katastrofy oraz jej następstw. Zespół wielokrotnie odwiedzał strefę wykluczenia, tworząc liczne unikalne reportaże, a także organizował wyprawy i pomoce humanitarne dla samosiołów – również w czasie trwającej w Ukrainie wojny.
Niesamowicie wzruszająca opowieść o czarnobylskich babuszkach i dziaduszkach, ale też o przemianie autora książki, który w pomocy samosiołom odnalazł sens i, można by rzec, samego siebie. Z urbeksiarza zajaranego Prypecią stał się przybranym wnuczkiem, organizatorem pomocy humanitarnej, świadkiem życia (i odchodzenia...) ludzi zapomnianych przez świat, władze, a często i własne rodziny. "Ostatni ludzie Czarnobyla" to świadectwo życia tych, którzy nie dali się wykorzenić z własnych domostw po katastrofie 1986 roku i pozostali w Strefie Wykluczenia, płacąc za to zdrowiem, biedą, i skrajną samotnością. Krystian i ekipa Napromieniowanych zrobiła (i robi nadal) kawał świetnej roboty, i za to czapki z głów.
Jedynym zastrzeżeniem do samej książki jest w moim odczuciu to, co czyni ją zarazem bardzo prawdziwą — czyta się ją tak, jakby siedziało się przy ognisku i samogonie z Krystianem opowiadającym o swoich przygodach. I w tej gawędzie, jak to w gawędach bywa, coś się czasem zamiesza, gdzieś pogubi się chronologia, jakaś informacja zostanie powtórzona ze trzy razy, a ta sama fraza z pięć. Może przydałaby się lepsza redakcja, a może to jest właśnie siła tej książki — mocno słychać w niej Krystiana.
„Ostatni ludzie Czarnobyla” Krystiana Machnika to reportaż z pogranicza dokumentu i pamiętnika. Autor, twórca strony napromieniowani.pl, od ponad dekady przemierza strefę wykluczenia wokół Czarnobyla, nie jako turysta czy poszukiwacz sensacji, lecz jako człowiek, który zrozumiał, że prawdziwa opowieść o katastrofie zaczyna się dopiero tam, gdzie większość już dawno przestała patrzeć — w życiu tych, którzy nigdy nie opuścili skażonej ziemi.
Machnik opisuje świat samosiołów — ludzi, którzy po ewakuacji wrócili do swoich wiosek wbrew zakazom. Stali się strażnikami umierających osad, ostatnimi świadkami katastrofy, ale też symbolami ludzkiej potrzeby zakorzenienia. Autor nie traktuje ich jak bohaterów reportażu, lecz jak rodzinę: przywozi im jedzenie, lekarstwa, słucha i towarzyszy aż do ich ostatnich dni. W ten sposób jego opowieść staje się nie tylko kroniką, ale i hołdem – cichym i pełnym empatii.
To książka o świecie, który znika, lecz także o człowieku, który z uporem próbuje ocalić pamięć o nim. Machnikowi udaje się uchwycić paradoks: Czarnobyl – symbol ludzkiego błędu – staje się jednocześnie miejscem niezwykłej wierności, lojalności i miłości do domu. Dzięki osobistej perspektywie autora reportaż nabiera emocjonalnej głębi, rzadko spotykanej w literaturze faktu.
„Ostatni ludzie Czarnobyla” to fenomenalny reportaż o zanikającym świecie, o starości, samotności i trwaniu wbrew wszystkiemu. To książka, która nie tylko dokumentuje, ale również porusza sumienie – pokazując, że nawet w cieniu katastrofy można odnaleźć człowieczeństwo.