What do you think?
Rate this book
Pieter Zeeman
Pieter Zeeman (1865-1943), hoogleraar experimentele natuurkunde aan de Universiteit van Amsterdam, was een internationale sleutelfiguur in de twintigste-eeuwse fysica. Over Zeeman is nooit eerder een biografie verschenen omdat er nauwelijks bronnenmateriaal beschikbaar was. Lange tijd ging het verhaal dat zijn kinderen, in ruzie, zijn complete archief hadden vernietigd. In 1989 deed Anne Kox, hoogleraar geschiedenis van de moderne natuurkunde aan de Universiteit van Amsterdam, een uitzonderlijke ontdekking. Hij vond Zeemans complete wetenschappelijke en persoonlijke archief, nog volledig intact, bewaard in het huis van diens recent overleden zoon. Deze ontdekking bleek de droom van elke wetenschapshistoricus. De omvangrijke collectie stelde de beide auteurs in staat om diepgaand onderzoek te doen naar Zeemans wetenschappelijke carrière en zijn persoonlijke leven, geplaatst in de institutionele en maatschappelijke context van Zeemans tijd.
Anne J. Kox studeerde theoretische natuurkunde aan de Universiteit van Amsterdam en schreef een biografie van de nestor van de moderne Nederlandse fysica, Hendrik Antoon Lorentz, in het Engels verschenen als A Living Work of Art. Hij was veertig jaar lang editor van de dertigdelige Collected Papers of Albert Einstein. Tot zijn emeritaat in 2013 was hij hoogleraar Geschiedenis van de Moderne Natuurkunde aan de Universiteit van Amsterdam.
Henriëtte F.Schatz is actief als tolk, vertaler en tekstredacteur sinds de vroege jaren zestig. Zij studeerde vertaalkunde aan de Universiteit van Amsterdam en promoveerde aan de Georgetown Universiteit in Washington DC. Zij werkte in de Verenigde Staten en in Nederland, onder meer bij de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. Vervolgens ontwikkelde zij zich tot organisatieadviseur. Ze leidde meerdere transformatieprojecten, in het bijzonder op het gebied van rechtspraakhervorming en corruptiebestrijding in Oost-Europese landen.
Over A Living Work of
'Een bewonderenswaardige en zeer goed leesbare biografie van een groot wetenschapper (...). De kracht is dat het Lorentz afschildert als een centrale figuur in de Nederlandse en internationale wetenschappelijke gemeenschap.'
Michael Eckert, Physics Today
Anne J. Kox studeerde theoretische natuurkunde aan de Universiteit van Amsterdam en schreef een biografie van de nestor van de moderne Nederlandse fysica, Hendrik Antoon Lorentz, in het Engels verschenen als A Living Work of Art. Hij was veertig jaar lang editor van de dertigdelige Collected Papers of Albert Einstein. Tot zijn emeritaat in 2013 was hij hoogleraar Geschiedenis van de Moderne Natuurkunde aan de Universiteit van Amsterdam.
Henriëtte F.Schatz is actief als tolk, vertaler en tekstredacteur sinds de vroege jaren zestig. Zij studeerde vertaalkunde aan de Universiteit van Amsterdam en promoveerde aan de Georgetown Universiteit in Washington DC. Zij werkte in de Verenigde Staten en in Nederland, onder meer bij de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. Vervolgens ontwikkelde zij zich tot organisatieadviseur. Ze leidde meerdere transformatieprojecten, in het bijzonder op het gebied van rechtspraakhervorming en corruptiebestrijding in Oost-Europese landen.
Over A Living Work of
'Een bewonderenswaardige en zeer goed leesbare biografie van een groot wetenschapper (...). De kracht is dat het Lorentz afschildert als een centrale figuur in de Nederlandse en internationale wetenschappelijke gemeenschap.'
Michael Eckert, Physics Today
686 pages, Kindle Edition
Published November 5, 2025
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 2 of 2 reviews
June 28, 2026
In 1989 werden de auteurs betrokken bij een ontruiming van een oud herenpand in Amsterdam. De overleden bewoner Jan Zeeman was een zonderlinge paradijsvogel die het huis in enorme wanorde had achtergelaten. Jan Zeeman was de zoon van de beroemde, in 1943 overleden, fysicus en nobelprijswinnaar Pieter Zeeman en woonde nog steeds in het ouderlijke huis. De studeerkamer van Pieter Zeeman bleek volledig onaangeroerd en zijn volledige professionele en persoonlijke archief bleek nog aanwezig. Mede dankzij de enige erfgenaam, jongste dochter Anne, werd de stichting Pieter Zeeman Fonds, opgericht en daardoor is het mogelijk geworden om dit archief te inventariseren en deze biografie te schrijven.
Mijn interesse heeft vooral te maken met mijn eigen natuurkunde opleiding. Een belangrijk vak was Bouw en Structuur van de Materie en dat ging vooral over de opbouw van atomen. Het professionele leven van Zeeman speelde ruwweg af tussen 1885 en 1940. Toen hij begon zag men het atoom nog als een ondeelbaar kleinste deeltje van de materie. Het atoommodel zoals ik dat geleerd heb was ongeveer in 1930 compleet. Wat ik intrigerend vind is hoe heel veel ingewikkelde, moeilijke experimenten waarin o.a. Zeeman een belangrijke rol speelde, en inspanningen van veel internationale natuurkundigen uiteindelijk na vele jaren geleid hebben tot een model dat nu nog standhoudt. Dat proces en die worsteling komt in dit boek goed tot uiting. Daarnaast krijg je een aardig inkijkje in de universitaire wereld en de eeuwige worsteling om geld, laboratoriumruimte en wetenschappelijke vrijheid te verwerven. Dankzij het persoonlijke archief krijg je ook een goed beeld van de wereld (nu zou je zeggen de bubbel) waarin welgestelde families (Johanna Lebret, de vrouw van Zeeman was zeer vermogend) eind 19e en begin 20e eeuw leefden.
Ik vond het boek hier en daar wel heel erg gedetailleerd en heb sommige delen “diagonaal” gelezen, maar over het algemeen vond ik het interessant. Ofschoon de auteurs geprobeerd hebben de natuurkunde en experimenten voor leken toegankelijk te maken vrees ik dat dit niet helemaal gelukt is. Hier zouden wat meer illustraties en hier en daar een grafiekje wel geholpen hebben.
Mijn interesse heeft vooral te maken met mijn eigen natuurkunde opleiding. Een belangrijk vak was Bouw en Structuur van de Materie en dat ging vooral over de opbouw van atomen. Het professionele leven van Zeeman speelde ruwweg af tussen 1885 en 1940. Toen hij begon zag men het atoom nog als een ondeelbaar kleinste deeltje van de materie. Het atoommodel zoals ik dat geleerd heb was ongeveer in 1930 compleet. Wat ik intrigerend vind is hoe heel veel ingewikkelde, moeilijke experimenten waarin o.a. Zeeman een belangrijke rol speelde, en inspanningen van veel internationale natuurkundigen uiteindelijk na vele jaren geleid hebben tot een model dat nu nog standhoudt. Dat proces en die worsteling komt in dit boek goed tot uiting. Daarnaast krijg je een aardig inkijkje in de universitaire wereld en de eeuwige worsteling om geld, laboratoriumruimte en wetenschappelijke vrijheid te verwerven. Dankzij het persoonlijke archief krijg je ook een goed beeld van de wereld (nu zou je zeggen de bubbel) waarin welgestelde families (Johanna Lebret, de vrouw van Zeeman was zeer vermogend) eind 19e en begin 20e eeuw leefden.
Ik vond het boek hier en daar wel heel erg gedetailleerd en heb sommige delen “diagonaal” gelezen, maar over het algemeen vond ik het interessant. Ofschoon de auteurs geprobeerd hebben de natuurkunde en experimenten voor leken toegankelijk te maken vrees ik dat dit niet helemaal gelukt is. Hier zouden wat meer illustraties en hier en daar een grafiekje wel geholpen hebben.
February 16, 2026
Een interessant boek, maar niet op de manier die ik had verwacht. Van een biografie van een beroemde natuurkundige verwacht ik meer wetenschap dan in dit boek het geval is. Wel is het een boeiend boek, omdat het een goede kijk geeft op het leven van de z.g. welgestelden eind 19de begin 20ste eeuw.
De beschrijving van het gezinsleven van prof. Zeeman neemt een groot deel van dit boek in beslag. Misschien ook wel nodig, wan het was best bijzonder. maar er was wel heel weinig over zijn wetenschappelijk werk. Na pas "de bandagist" gelezen te hebben, met al die rijke mensen in verstofte en rommelige oude huizen, sluit dit er goed op aan. Het archief van Pieter Zeeman is ternauwernood uit zo'n huis gered.
Toch heel leesbaar en best interessant.
De beschrijving van het gezinsleven van prof. Zeeman neemt een groot deel van dit boek in beslag. Misschien ook wel nodig, wan het was best bijzonder. maar er was wel heel weinig over zijn wetenschappelijk werk. Na pas "de bandagist" gelezen te hebben, met al die rijke mensen in verstofte en rommelige oude huizen, sluit dit er goed op aan. Het archief van Pieter Zeeman is ternauwernood uit zo'n huis gered.
Toch heel leesbaar en best interessant.
Displaying 1 - 2 of 2 reviews