Nachtgids

by Marjolijn van Heemstra

Mellie werkt al twaalf jaar als succesvol verandercoach, maar wordt overvallen door een leegte. Ook haar relatie loopt vast. Onverwachts vindt ze troost en betekenis in de donkere stilte van de nacht. Ze start een beweging waarmee ze opkomt voor de nachtelijke duisternis die onder druk staat in onze steeds lichter wordende wereld. Ze organiseert nachtwandelingen, schakelt straatverlichting uit en bouwt aan een glimwormreservaat.

De beweging groeit, ze krijgen de gemeente aan hun zijde en journalisten lopen weg met het verhaal. Totdat ze tijdens een door hen georganiseerde nachtwandeling door het bos op een bewusteloze vrouw stuiten. De vraag rijst of Mellie, als vurig pleitbezorger van het donker, hier indirect verantwoordelijk voor is.

Nachtgids is een even bezielde als spannende roman over zingeving, controle en diepgewortelde angsten. En over de magie van glimwormen.

240 pages, Hardcover

First published November 28, 2025

About the author

Marjolijn van Heemstra studeerde godsdienstwetenschappen en is schrijver, dichter, journalist en glimworm-expert. Ze is correspondent Ruimtevaart bij De Correspondent en zet zich sinds 2020 in voor het behoud van de nachtelijke duisternis. De afgelopen jaren maakte ze meer dan vijfhonderd nachtwandelingen met uiteenlopende groepen mensen.

Reviews

[Marit · Rating 3 out of 5]

Na dit boek zul je je vast en zeker bewuster door de avond en nacht bewegen, maar het plot blijft waarschijnlijk minder hangen.

[Marie · Rating 4 out of 5]

Weer zo’n boek dat zich in éen ruk uit laat lezen. Enorm hiervan genoten. Een prachtig klein-groot verhaal waar ik even in kon verdwijnen.

[Merel]

erachter gekomen dat ik continu reflecterende en uitzoomende ik-personen ziek iri vind

[Hanna · Rating 3 out of 5]

'Ik heb juist het gevoel dat ik groei.'
'Maar waarheen dan?'
'Nergens heen. Ik groei op mijn plek, zoiets.'

Dit was fijn! De nacht in met Mellie/Marjolijn hielp beter tegen de winterdip dan mijn daglichtlamp! Maar, toch, als roman vond ik dit boek niet helemaal geslaagd. Daarvoor voelden de personages te veel als vehikels voor standpunten, het plot te veel als kapstok voor feitjes over de nacht. Was er meer ruimte geweest voor diepgang als dit non-fictie was geweest? Hoe dan ook, fijn boek, met plezier gelezen, maar als roman voor mij net niet overtuigend.

[Remi Cosijn · Rating 5 out of 5]

Op de valreep nog het mooiste boek van 2025 gelezen.

[Bo · Rating 5 out of 5]

Wauw, dit was echt zo'n mooi boek. Het zat bizar goed in elkaar, het is zo'n boek die ergens over niet heel veel gaat en tegelijkertijd heel veel betekenis heeft. Dit boek is zeker niet voor iedereen, dat begrijp ik wel, wellicht is het wel specifiek.

Een boek over het donker, de glimworm, ingewikkelde relaties, Luisa, mysterie, en met een einde waar alles niet goed kwam, maar wel samenkwam, deels dan. Het is geen sprookje en ik voelde mee met Mellie, de hoofdpersoon. Ze is iemand met veel passie, wat bewonderbaar is, maar waardoor ze ook discutabele keuzes maakt over haar leven. Ze was wel prettig om te volgen, omdat zij wel bij alles wat ze deed, het deed omdat zij dacht dat dat het beste was.

Wij eisen de nacht. Dat kun je ook toepassen op dit boek denk ik. En hoe mooi is dat. Het mes beschuldig je niet in een steekpartij, dus waarom het donker wel?

In één zit uitgelezen, zo'n goed boek.

[Lena · Rating 3 out of 5]

“De nacht beschermt wat overdag geen kans krijgt”

Plot bleef me niet mega bij, maar fijn om een boek met zoveel liefde over de nacht te lezen, en ik vond het logboek over de glimworm Dollie erg mooi. “Niet weten waar het heen gaat en ondanks dat, gloeien in het donker. […] We weten niets, maar er is licht en het licht beweegt. Of eigenlijk moet dat meervoud zijn, meervoud en verkleind: er zijn lichtjes en ze leven. En ze wijzen nergens heen. Elk van hen knippert een eigen ritme, zegt: beweeg, beweeg, vergeet de controle, neem een donker pad en zie hoeveel de nacht je toont.”

[Tiemen Hageman · Rating 3 out of 5]

Goed: bespiegelingen over de nacht en hoe de spanning rond het donker in dit verhaal op de spits gedreven wordt. Minder goed: zelfbewuste verteller die je na loop van tijd een beetje aanstellerig gaat vinden.

[Jeske · Rating 4 out of 5]

Ik had de kans (eer) om een ongecorrigeerde versie van het boek te lezen, voor officiële datum van publicatie. Das Mag vroeg om een leeservaring van 1-2 zinnen, dit is wat ik opstuurde:
"Nachtgids heeft me betoverd- ik wilde het niet aan de kant leggen en heb meerdere passages onderstreept, omdat ik de beschrijvingen en verwoordingen zó enorm mooi vond! Het is een boek van confrontatie, maar vooral ook troost en zorg in moeilijke tijden, ik voelde me gezien."

Het was lastig om mijn ervaring met dit boek in twee zinnen samen te vatten, want ik voel heel veel bij dit verhaal. Ik las veel herkenning, sommige passages voelden alsof ze over mij gingen. Dat is confronterend, maar biedt ook troost. Troost die ik nodig heb in de zoektocht naar wie ik nou eigenlijk ben, wat mijn drijfveren zijn. Ik heb veel passages onderstreept, omdat ze me zo raakten. Kan gaan om een mooie zin waar ik fijne kriebels van krijg, kan ook gaan om een iets minder mooie zin die me gewoon raakt.

Ik heb me enorm vermaakt met dit boek, paar kleine dingen waarvan ik dacht: 'Hmm, moet dat echt zo?' Het einde was prima, maar nam een beetje van de wow-factor weg. Alsof de focus van het verhaal ineens werd verplaatst. De ontknoping die je krijgt, sluimert al wel door het hele boek heen, maar voelt niet als een antwoord op het belangrijkste 'probleem' in het verhaal. Dat was voor mij een minpuntje.

Desondanks een prachtig boek en ik hoop dat we de nacht wat meer leren omarmen.

[Lieke van de Braak · Rating 4 out of 5]

'Want waarom niet gewoon alles delen op het moment dat het je overkomt? Waarom niet samen verteren wat zich aandient. Omdat ik een wurm ben. Een solitaire regenworm die verhalen de grond in trekt en ze meesleept in donkere gangen.'

Ondanks dat het geen dik boek is, deed ik er niet snel over. Een boek waarin vertraging zit en je daarom zuinig leest.
Ik vond het boeiend te lezen over de nacht, de inzichten die daarbij komen, de glimwormen en de groep die zich om de nacht bekommerd. Het einde vond ik wat vluchtig en misschien hoopte ik op een bos vol glimmende glimwormen, maar voelde ook wel rond.

[Laura Van Rijnsbergen · Rating 5 out of 5]

Mooi, tenenkrommend, interessant, verdrietig en hoopvol verhaal. Het gaat over glimwormen, en dat, heb ik moeten opzoeken, zijn geen wormen maar kevers. Het gaat over het belang van duisternis, voor de biodiversiteit, hormonen, mentale gestel, en hoe vrouwen de nacht terug moeten pakken. Maar natuurlijk zijn daar tegenstanders. En hun discussies zijn zo tenenkrommend. Je weet hoe de een gelijk heeft, maar niet aan praten toekomt omdat de ander zo gelooft in zijn eigen tegenwerpingen en niet wil luisteren. Het maakt je echt boos. De relatie tussen Mellie en Rem, de twee hoofdpersonen, is ook erg mooi en zielig. Uniek verhaal!

[Sarah Poesen · Rating 3 out of 5]

(meer dan drie en bijna vier sterren)

Het nachtelijke dwalen van hoofdpersonage Mellie fascineerde me mateloos, ik kroop mee in haar wazige tunnel van gedachten tijdens het lezen. Het boek deed me nadenken over mijn eigen grote angst voor donkere bossen, moedigt me misschien zelfs aan om hier toch wat vaker tegen in te gaan.
Maar ik had erg hoge verwachtingen na haar vorige fantastische roman 'En we noemen hem', en die werden niet helemaal ingelost. Dus ik schipper wat tussen 3 en 4 sterren. Om toch af te sluiten met: aanrader! graag gelezen!

[Ilse Vermote · Rating 4 out of 5]

Heel fijn boek, boeiende gedachtenspinsels over duisternis, licht, nacht en het leven van de glimworm. Metaforisch. Grappig ook, die subtiel verwoorde spot met onze hedendaagse worstelingen. Leest heel vlot, zeker ook door een paar mooi verweven spanningsbogen die zin geven om in een ruk door te lezen.

[Sophie Deen · Rating 4 out of 5]

Hoop is een glimworm.

Prettige schrijfstijl, bijzonder en divers onderwerp. Dit boek heeft meer lagen en diepgang dan dat je in de eerste instantie verwacht.
Ollie lijkt mij zo een leuk jochie!
In de hedendaagse literatuur zie je steeds meer verhalen over mens versus natuur, interessant, keep them coming ik hou ervan!

[Marlies · Rating 3 out of 5]

Vond het iets teveel een essay-idee dat een roman moest worden. Verhaal wat te gezocht en ik vond de hoofdpersoon te somber, te gefrustreerd, te moedeloos?

Wél in een korte tijd uitgelezen, dus de stijl pakte me wel en liet me niet meer los.

[Wytse de Jong · Rating 4 out of 5]

to know the dank, go dark!

[Renée VsGréve · Rating 4 out of 5]

Spannend, breekbaar, herkenbaar en leerzaam zonder belerend te zijn. Heeft me aan het denken gezet.

[Isabel]

💚💡🐛💚💡🐛💚

[Merel De · Rating 4 out of 5]

in een ruk uitgelezen

[Alicia · Rating 3 out of 5]

Ik moest het even laten bezinken en weet nog steeds niet zeker welk cijfer ik aan dit boek zou willen geven. Als boek over onze relatie met het donker vind ik het geslaagd, als roman misschien wat minder. Het voelt erg alsof de personages en gebeurtenissen slechts een middel zijn om een verhaal over het donker te vertellen, waardoor het soms wat geforceerd of onaf voelt.

Het is deels autobiografisch, de auteur houdt zich bezig met nachtwandelingen en glimwormen. Nou hou ik niet zo van autofictie, ik vind het vaak een hoop egocentrische navelstaarderij, maar de auteur komt er in dit geval mee weg omdat het zo duidelijk is dat het boek over het donker gaat en niet over haar. Ook zijzelf is alleen een instrument om het donker geliefder te maken.

De hoofdpersoon is een Amsterdamse cliché-Xennial met een zweverige bullshitbaan, waarvan ze eerst niet doorhad dat het een bullshitbaan was. Vervolgens krijgt ze een identiteitscrisis die zich ook uit in onzekerheid over haar relatie en om zichzelf te ontvluchten loopt ze het bos in. Ze realiseert zich dat boswandelingen in het donker iets positiefs met haar doen en ze gaat zich inzetten voor bewustwording over lichtvervuiling en start een project om glimwormen terug te brengen naar het Amsterdamse bos. Vervolgens wordt er iemand bewusteloos gevonden en ontstaat er verzet tegen het 'gevaarlijke' donkere stuk bos.

Het incident en het gesprek met de tante van het slachtoffer worden gebruikt om de geschiedenis van het donker, onderdrukking van arbeiders, vrouwen enz. onder de aandacht te brengen. Dat stukje vond ik erg interessant. Ik vond de frustratie van de hoofdpersoon over vooroordelen en onderbuikdenken herkenbaar en voelbaar.

Er zit nog een verhaallijn in met een vrouw die dakloos is en slechte ervaringen met hulpverlening heeft, die betrokken is bij het project en verdwijnt na het incident. Ik vind haar als personage niet overtuigend en ik mis ook wat motivatie van de hoofdpersoon die haar probeert te helpen (ongevraagd en grotendeels ongewenst). Ik heb het gevoel dat ze er aan de haren bij gesleept is om een thriller element toe te voegen en het verhaal aan op te hangen, terwijl het verhaal overduidelijk over iets anders gaat.

De andere personages zijn op de achtergrond aanwezig. Zelfs de andere nachtwandelaars, vrienden en familie hangen er maar wat bij. Ze bestaan, maar ze zijn niet uitgewerkt, de relaties zijn niet uitgewerkt. Zelfs het gezin is achtergronddecoratie, die zelfs op vakantie wordt gestuurd zodat de hoodfpersoon achter kan blijven met het bos. De onzekerheid van de hoofdpersoon over haar relatie is ook niet uitgewerkt en had daarom wat mij betreft beter achterwege kunnen blijven.

Alles bij elkaar alsnog wel vermakelijk, interessant en qua taalgebruik en structuur prettig geschreven, maar er zijn te veel open eindjes om het een afgerond geheel te laten voelen. Het had meer kunnen zijn.

[Manon · Rating 4 out of 5]

Nachtgids is een prachtig geschreven roman die je meeneemt in het leven van Mellie. Al twaalf jaar is ze een succesvolle verandercoach, maar wanneer zowel haar werk als haar relatie leeg beginnen te voelen, vindt ze onverwacht nieuwe betekenis in de stilte en duisternis van de nacht. Wat begint als een persoonlijke zoektocht naar zingeving, groeit uit tot een beweging voor het creëeren van een glimwormenreservaat het behoud van echte duisternis in een wereld die steeds feller wordt verlicht.

Wat ik erg mooi vond, is dat het boek zowel gaat over persoonlijke ontwikkeling als over activisme. Mellie's fascinatie voor de nacht en de glimwormen wordt steeds groter, bijna allesoverheersend, en je voelt hoe ze zichzelf erin dreigt te verliezen. Wanneer Mellie en haar groep tijdens een nachtwandeling een bewusteloze vrouw vinden, groeit de angst en twijfel.
Ik vroeg mezelf tijdens het lezen af hoe ver je kan gaan in je overtuiging voordat je onbedoeld risico’s creëert voor anderen. De roman roept vragen op over verantwoordelijkheid, veiligheid en hoe de zingeving van de één kan botsen met die van de ander.

Het einde van het biek liet me met gemengde gevoelens achter. Het is heel open, waardoor er best wat losse eindjes zijn. Ik vond dat jammer, maar hoe langer ik erover nadenk, des te beter vind ik deze openheid bij het verhaal passen. De nacht geeft ook niet al haar geheimen prijs.

Nachtgids komt uit op 28 november. Bedankt voor het recensie exemplaar Das Mag!

[Sandy · Rating 4 out of 5]

Een boek geschreven door een zelfverklaarde glimworm-expert, het is eens iets anders. Ik had nooit gedacht dat ik zo into een verhaal zou zijn dat zo ver afstaat van mijn eigen ervaringen. En toch voelde ik ergens diep vanbinnen: ik ben ook een beetje Mellie. Een idealist die vastzit in de stroom, die eruit wil breken en verder wil gaan dan alleen mensen bewust maken van het feit dat verandering nodig is. Mellie gaat door, koste wat het kost, met alle gevolgen van dien.

Een huwelijk dat aan een zijden draadje hangt, een berg schulden die lonkt als het project misloopt, een hoop negatieve bagger die haar levenswerk onderuit dreigt te halen. Ze wil vechten, maar ze is op. Alles en iedereen lijkt tegen haar en niemand begrijpt haar. Dat gevoel wordt zo extreem uitvergroot dat je soms denkt: komaan Mellie, laat je toch helpen, luister naar de mensen die het goed met je voor hebben, wees niet zo koppig. Maar ik herken haar. Ik snap haar. En ja, ik werd ook even geconfronteerd met mijn eigen koppigheid en hoe banaal veel van dat gedoe eigenlijk is. Nachtgids raakte me vooral door die herkenbaarheid. Want verder heb ik niets gemeen met het hoofdpersonage.

Op het einde komt niet alles goed, maar van Heemstra maakt de cirkel wél rond. De rook om je hoofd trekt weg, alles valt stukje bij beetje weer in de plooi en plots zie je toch weer het bos door de bomen.

Een aanrader voor iedereen die altijd het ergste denkt, die iemand anders ook wil zien klooien in het leven en die hoopt op een beter einde, of toch in de mate van het mogelijke.

Dankjewel Das Mag en De Wolken voor dit recensie-exemplaar

[Sigune · Rating 3 out of 5]

Laatst zei ik tegen een vriendin die vertelde dat ze begonnen was een boek te schrijven, dat van schrijfsters misdaadromans aangevuld met seks verwacht worden. Ik stond versteld dat van Heemstra de ‘wie is de dader’ formule als pakpapier gebruikt voor wat zij over het behoud van nachtelijk duister en glimwormen te vertellen heeft.
Ik las ‘Nachtgids’ omdat ik al geruime tijd geïnteresseerd ben in haar activiteiten en inzet. Ik was nieuwsgierig naar belevenissen en opvattingen van haar en van deelnemers van de nachtwandelingen.
Heeft van Heemstra geen vertrouwen meer in de zeggingskracht van haar betoog? Het mysterieuze en ongewone van de nacht en van de mensen die zich ertoe aangetrokken voelen verdwijnt hier helaas in de banaliteit om niet te zeggen kleinburgerlijkheid van een soort misdaadroman.

[Maud Stamsnijder · Rating 4 out of 5]

Mooi boek, helemaal enthousiast over het duister nu. De storyline met de student was wel een beetje overbodig. Ben nog razend benieuwd.

“Ik struikel over dat woord, duister. Alsof een van nature lichte plek met opzet donker is gemaakt.”

“Al die kennis die verdwijnt in een zwart gat van tijdsgebrek en desinteresse.”

[Anne Bergsma · Rating 4 out of 5]

Een mooi en spannend pleidooi voor de nacht, de nacht als plaats en niet als tijd. Spannend omdat de hoofdpersoon, Mellie, steeds verder lijkt te ontsporen in haar liefde voor het duister, voor de nacht. Haar huwelijk staat op het spel, haar vriendschappen met gelijkgezinden, misschien ook met zichzelf. Zal glimworm Dollie het verhaal overleven?

[Wieb Devilee · Rating 5 out of 5]

Ik kon dit boek niet meer wegleggen. Het boek had een zelfde aanzuigende werking op mij, als het donker op Mellie. Het boek heeft me doen verlangen naar de ruimte die het donker Mellie biedt en me geprikkeld om na te denken over mijn eigen verhouding tot het donker.

[Margriet · Rating 2 out of 5]

De ideeën waarop dit boek is gebaseerd zijn zeker interessant en vernieuwend, maar daar waren 10 pagina’s ook genoeg voor geweest - in romanvorm voelde gekunsteld. Ik moest me ertoe zetten het uit te lezen. Het plot trok me totaal niet mee, ondanks meerdere mooie passages.

[Emma · Rating 4 out of 5]

Geruststellend om te weten dat meer mensen van het donker houden.

Mooi verhaal over Mellie, die wilt dat de wereld donkerder wordt, maar niet wordt begrepen door mensen die denken dat dat achteruitgang is.

[Hilde · Rating 4 out of 5]

Ik wil ook zo stoer zijn als Mellie en in het holst van de nacht door de bossen wandelen.

[Emma Winevalley · Rating 4 out of 5]

Ongecorrigeerde proef voor publicatie mogen lezen. Meeslepend verhaal. Zet aan het denken over de grenzen van activisme en zingeving vinden in je werk, relaties, leven... Heel graag en vlot gelezen!