Wie betaalt, mag vervuilen: Kunnen we ons uit de klimaatcrisis kopen?

by Ties Gijzel, Mira Sys, Willemijn Lindhout (Editor)

Ga je vliegen? Compenseer je schuldgevoel voor een paar euro! Stoot je fabriek veel broeikasgassen uit? Plant een bos! Heeft je bouwproject het leefgebied van koala's vernietigd? Creëer elders een fijne, nieuwe leefplek voor flamingo's!

Welkom in de wereld van klimaatcompensatie. Door geld te steken in natuurprojecten, kunnen overheden, bedrijven en consumenten hun uitstoot 'wegstrepen', alsof die nooit heeft bestaan. Zo is er een lucratieve markt ontstaan waarop bomen en dieren worden verhandeld als financiële producten. Via de Zuidas en Wall Street gaan er honderden miljoenen euro's om in deze handel.

Maar wie wordt hier nu echt beter van?

Onderzoeksjournalisten Ties Gijzel en Mira Sys geven een onthullende inkijk in de compensatie-industrie. Ze spraken met financiële handelaren, ondernemers, milieu-onderzoekers en Inheemse gemeenschappen in wier leefgebied controversiële natuurprojecten plaatsvinden.

Nu de Europese Unie en de Verenigde Naties het compensatie-idee steeds steviger omarmen en techbedrijven er de oplossing in zien voor hun energieslurpende AI, dringt de vraag zich kunnen we ons werkelijk uit de klimaatcrisis kopen?

Genres: Climate Change

233 pages, Kindle Edition

Published November 11, 2025

Reviews

[Martijn · Rating 4 out of 5]

Interessant overzicht van de huidige carboncompensatie markt, brengt bestaande problemen aan het licht en zet de spotlight op de juiste plekken.

[Tomek Germis · Rating 4 out of 5]

Denk je nu echt dat je je uitstoot kunt compenseren door Carboncredits te kopen telkens je het vliegtuig neemt? Dit verhaaltje blijkt toch niet zo mooi te zijn als het werkelijk is en rammelt langs alle kanten met een hoop corruptie tot gevolg. Dit boek is een goede gids in deze relatief onbekende materie

[Buster Danger Franken · Rating 5 out of 5]

Ik had geen idee dat het er zo erg aan toe was met de koolstofkredieten markt. Een boek geschreven als een spannend verhaal dat veel doortastende openbaringen doet en genuanceerd elk punt voor en tegen de markt, én elke manier waarop deze faalt uiteenzet. Must read!

[Roma · Rating 4 out of 5]

Boeiende analyse van het carbon credit afkoopsysteem als moderne aflaat. Je hoeft niet minder te verbruiken, als je je geweten maar afkoopt. Het boek draait expliciet om carbon credits, ik zou het graag breder gezien hebben. Het kopen van biologische dierlijke producten is natuurlijk precies hetzelfde: je hoeft je consumptiegedrag niet te veranderen, als je maar wat meer betaalt voor het dierenleed.
Het boek raakt wel aan de impact van onze behoefte tot carbon compensatie op het mondiale zuiden, en beschrijft daarmee de neokoloniale aard ervan. Echter is het boek geen filosofische beschouwing hierover. Ben benieuwd naar hoe Shivant Jaghoe's boek Voorbij Duurzaamheid hieraan linkt.

[Stephan Brusche · Rating 4 out of 5]

Deep dive in de wereld van Carbon credits, die structureel tekort blijken te schieten. De schrijvers lijken nog de deur open te houden voor verbetering op het einde. Wat mij vooral is bijgebleven is hoe mank het idee van Carbon credits zelf al is.

[Saman · Rating 5 out of 5]

Messcherpe analyse over de bizarre mislukte wereld van Co2-compensatie om de klimaatcrisis aan te pakken.

Het laat zien hoe de politiek hopeloos achter het bedrijfsleven aanhobbelt en dit gedrocht blíjft aanmoedigen. Daarnaast maken beide partijen zich schuldig aan een stevig potje neo-kolonialisme. Om je dood te schamen, bah!

Het boek leest vlot weg en je krijgt een goed kijkje in deze wereld, die vooral door financiële prikkels in stand wordt gehouden.

[Kirill Blokker · Rating 3 out of 5]

Geen slecht boek en het leest lekker weg als een verhaal, maar het belicht alleen negatief uitgepakte projecten. Journalistiek gezien prima en belangrijk, maar veel wordt buiten schot gelaten - er lijkt zelfs niet te zijn gezocht. Met name dus ook of het bij tal van andere compensatiepartijen/systemen beter gaat? Of het sinds de ontdekking van deze schandalen nu wel beter gaat? Wat is het toekomstperspectief? Al die vragen blijven compleet onbehandeld. Ook wordt overigens de filosofische vraag achter de titel niet besproken: de discussie of je je zonden op deze manier kunt ‘afkopen’. Je kunt alleen maar invullen hoe deze journalisten daarover denken (het is wat cynisch), maar een eigen beschouwing zit niet in het boek.

[Bart Derksen · Rating 4 out of 5]

Wie betaalt mag vervuilen van Follow the Money is zo’n boek dat je blik blijvend verandert. Het laat zien hoe milieubeleid in Nederland en Europa vaak minder groen is dan het lijkt. Achter grote klimaatambities schuilt een systeem waarin grote vervuilers via subsidies, slimme constructies en lobbywerk opvallend vaak worden ontzien.
Dit boek laat zien hoe dat systeem werkt. Geen vage beschuldigingen, maar cijfers, voorbeelden en scherpe analyses. Het draait om macht, belangen en een ongelijk speelveld: wie betaalt, mag (letterlijk) vervuilen.

Sinds ik dit boek heb gelezen, kijk ik anders naar natuurprojecten. Bij bosbouw, grondafgravingen in de Achterhoek waar de ‘oorspronkelijke’ natuur moet terugkeren, of vernattingsprojecten denk ik nu ook meteen aan de ‘credits’ die ermee verdiend worden. Aan stikstof, of CO2 ruimte die elders weer ingezet kan worden.
Dat maakt het ongemakkelijk, maar ook verhelderend.
Het boek laat zien dat de klimaattransitie niet alleen om goede bedoelingen draait, maar vooral om geld en macht. Of ben ik nu te wantrouwig geworden?

[Ed Res · Rating 4 out of 5]

Goed dat dit zo uitvoerig is opgeschreven. Al vele artikelen hierover gelezen op FollowTheMoney; er is geen makkelijke weg in de energietransitie. Dat blijkt ook hier wel weer.

Greenwashing all over the place. Intrigerend hoe er miljoenen zijn gestopt in beloftes, die toen ze bewezen niet van waarde bleken voor eigenlijk niemand echt negatieve impact hadden.

Compensatie is niet de weg om te gaan, zoveel is duidelijk. Dat moet aan politici waarschijnlijk elke keer weer opnieuw worden verteld, want het blijft natuurlijk een erg makkelijk 'geitenpaadje'.

[Floris · Rating 4 out of 5]

Een stuk vermakelijker dan ik had verwacht. Ik begon hiermee te lezen omdat ik benieuwd was of ik wat had aan vliegtickets te compenseren. Uiteindelijk raakte ik verwikkeld in dit boek die op een verhaalende, interessante manier van de oorsprong tot nu gaat over de compensatiemarkt. Ondanks het boek te hebben gelezen weet ik nog steeds niet of en hoe ik vliegen moet compenseren, blijf een moeilijke vraag. Zegt het boek zelf ook. Ben wel erg blij dat ik dit boek heb gelezen en ga zeker nog meer boeken van FTM lezen.

[Bas · Rating 2 out of 5]

Slecht geschreven boek met een belangrijke boodschap die is samen te vatten als:
co2 compensatie gaat vaak niet goed.
Wat ik echt mis is een bredere analyse wat binnen co2-compensatie wel werkt. Een onafhankelijke ratings partij zoals BeZero wordt nergens genoemd. De Oxford Offsetting Principles evenmin.
De auteurs weten veel van wat er mis gaat, maar lijken van de andere betere kant van het systeem nagenoeg niets te weten...

[Wietse Van den bos · Rating 4 out of 5]

Ruime 4 sterren. Ik was al behoorlijk kritisch op carbon-credits, maar duidelijk nog niet kritisch genoeg. Een helder en lekker lezend boek over de geschiedenis van carbon credits en vooral heel veel voorbeelden van manieren waarop het misgaat. Heel veel nonsens natuurlijk, maar ook echt actief schadelijke projecten. Niet heel opbeurend, wel interessant.

[Agnès · Rating 4 out of 5]

Niet verrast, toch verbijsterd.

[Kelvin Jong · Rating 5 out of 5]

De wereld is verrot

[Evelijn Haster · Rating 5 out of 5]

Interessant boek, verbazingwekkende informatie waar ik nog niet eerder over heb gehoord. Aanrader voor iedereen die zich wil verdiepen in een duurzamere wereld