'Achteraf weet ik dat we het over de stilte hadden moeten hebben; hoe die precies verdeeld werd over de leden van dit gezin, over de familie, mensen die we niet eens kennen, die generaties eerder al keuzes maakten. Nooit hebben we het over de macht van de zwijger; praten over stilte is alsof je een zaklamp op een donker hoekje richt om de schaduw aan te wijzen.'
Aan voormalig gevangenisbewaarder Ela dringt zich, na jaren van vertellen over andermans leven achter tralies, een persoonlijker verhaal op. Over een vader en twee broers, de werkelijke omvang van een familiegeheim en haar neiging de werkelijkheid te vervormen. Het blijkt al snel ondoenlijk om het daarbij niet over daderschap te hebben - en wat mag ze eigenlijk 'persoonlijk' noemen? 'Niet alles is van jou,' zoals haar oudste broer zegt. 'Dit gaat mij ook aan.'
She has performed on several foreign stages and her poems have been translated and published in English, French, German, Slovenian, and Spanish. In 2010 her poem 'State secret' was translated in all languages of the European Union.
She worked in a prison service to help fund her studies of creative writing in Amsterdam. Her début "Napkins at half mast" (2007) was awarded the Liegen konijn Prize, and followed by a second collection, "On behalf of the other" (2009), whoch was awarded the J.C Bloem Prize. For both collections she also received the prestigious Van der Hoogt Prize. 2012 saw the striking thrid collection "Cell inspections", which gained the VSB Poetry Prize in 2013.
Ik wil alles meteen weer herlezen, napluizen, de stukjes aan elkaar leggen, al weet ik niet of de puzzel klopt en of dat erg is.
Wat een bijzondere, poëtische roman: op iedere pagina zinnen die ik wilde onderstrepen, passages die me de rillingen bezorgden en hoofdstukken die zo slim geschreven zijn dat het me haast duizelde.
Van de poëzie van Ester was ik al fan, maar deze roman bevestigt nog maar eens: dit is een grote schrijver van uitzonderlijke klasse. En daar moeten we zuinig op zijn, en heel trots.
'Wat ik nooit opschreef: dat empathie niet alleen maar gaat over het vermogen je in een ander te verplaatsen, maar ook over het vermogen je een ander toe te eigenen. Je hebt mensen die leren buikspreken om een stem te geven aan wie geen stem heeft én je hebt mensen die een pop op schoot houden om te verbloemen dat ze zelf aan het woord zijn.'
Voorin prijkt een disclaimer: “Alles is fictie, elke gelijkenis berust op louter toeval.” Maar voor mij leest dit boek als een autobiografische zoektocht. Ela is cipier in een gevangenis, hoogzwanger van haar derde kind en bezig met een boek over ontsnappingen. Eerst dringt een ander boek zich op, over haar jeugd. Een vader met het ‘klokkensyndroom’, een moeder die haar kinderen de straat op stuurt om ongestoord te kunnen lezen, een broer die het noorden kwijtraakt. Een plot of spanningsboog is er niet, wel losse anekdotes die knap in elkaar klikken, zonder uitleg. Perquin is dichter en dat hoor je: precieze zinnen, soms gruwelijk en soms bloedmooi. Het enige negatieve? Soms bewegen de korte stukjes en flashbacks voor mij te snel. Ik word niet meegezogen en blijf een bewonderende toeschouwer. Op de laatste bladzijde wilde ik wel meteen opnieuw beginnen. Dit is een romandebuut om jaloers op te zijn.
Het duurde voor mij even voor het verhaal op gang kwam maar toen de motor eenmaal liep, kon ik het boek niet meer wegleggen. Ik kan eigenlijk niet goed uitleggen waarom want de roman heeft geen helder plot of spanningsboog - het is eerder een verzameling. Maar die verzameling is zo knap geconstrueerd dat je niet wil stoppen met lezen tot je alle puzzelstukjes gelegd hebt. Waar ik in het begin nog dacht ‘zijn al deze elementen nodig, had er niet geschrapt kunnen worden,’ voelt na de laatste pagina niks als te veel en voor het eerst (sinds de Hungergames in de brugklas) heb ik het verlangen om een boek opnieuw van voor af aan te lezen. Het voelt zo waarachtig omdat het gemankeerd is, omdat het veel mag zijn en brokkelig. Zo voelde dit verhaal niet als het best kloppende verhaal maar als een werkelijkheid.
Wat een schitterend boek, zo mooi secuur en toch soepel geschreven, zinnen met een prettige cadans, heel precies situaties en gevoelens beschrijvend. Mooi opgebouwd ook, een volwassenwording, een groei, moeder worden, een duiding van een jeugd, van een werkplek en ontsnapping uit een vastzittend leven. En de gevangenis als veilige plek waar regels gelden die rust geven.
Verhaal over een rommelige vrouw, je weet al snel dat er van alles gebeurd is waarom ze zo verkreukeld is geraakt, en stukje bij beetje vallen de ontbrekende stukjes op hun plaats. Prachtige taal, smerige verhalen (schokkend soms), blij dat ik het gelezen heb
Hoe valt zo’n verlangen, een vormeloze klont van hunkering, anders te interpreteren dan als gelijke delen regressie en overmoed? Er zit een vorm van optimisme in die ik niet eens kan onderbouwen, een vorm van naïviteit die ik me zelden permitteer. In feite is het één groot ‘we zien wel’ dat ik in vrijwel alle andere situaties als dom of gevaarlijk zou beschouwen. Een willen dat voortkomt uit volstrekte duisternis, drijvend op een instinct dat ik uit schaamte maar gewoon als overtuiging beschouw. Een argument.
Het zit steengoed in elkaar, ik snap dat het erg goed geschreven is, maar het raakte me nergens écht, en dat vind ik, blijkbaar, voorwaarde voor een boek dat ik ‘geweldig’ noem
Om het even waar je het boek openslaat en begint te lezen, word je gegrepen door de prachtige, poëtische taal in 'Tot alles in beweging komt' - elke zin in deze roman is een versregel en dat werkt zowel positief als minder positief in een zeer gelaagde roman met tal van thema's.
Soms kwam ik er echt niet door en bij andere passages was ik heel erg onder de indruk van de zeer accurate beschrijvingen waarmee Ester Naomi Perquin erin slaagt zo’n precies beeld voor mij te scheppen - ik weet én voel exact wat ze bedoelt. Zoals in deze beschrijving van Gideon, haar partner: 'Het gemak waarmee Gideon dingen doet is geen gevolg van routine maar van onverstoorbaarheid, weet ik nu. (...) Hij wordt niet gehinderd door het tikken van de klok, oordelen over netheid of verspilling, door denken aan, rekening houden met, bewaren voor. Daarom zien de dingen er gemakkelijk uit als hij ze doet: hij doet alleen die dingen. Alleen de praktische, daadwerkelijke versie van een bepaalde handeling, zonder het onzichtbare, ongrijpbare werk dat overal deel van uitmaakt, zonder te twijfelen, te vrezen, te ordenen. Een band plakken, gitaarspelen, een foto bewerken, een muur schilderen. Zo kan ik het ook, denk ik soms. Als je zo veel buiten beschouwing kunt laten.'
En toch is het precies deze stijl van wikken en wegen van woorden die ik af en toe ook minder geslaagd vond want Ester Naomi Perquin wil wel degelijk een verhaal vertellen maar dat verhaal wordt bedolven onder de rijkdom van de beelden en soms wou ik echt gewoon doorlezen, meer te weten komen maar de taal remt die drang voortdurend af.
In een recensie van Ruth Joos lees ik: 'Wat vond ik het verfrissend om een boek te lezen waarin niet alles is voorgekauwd, maar waarin je zelf je tanden mag zetten. Het is zoekend en tastend, zoals de beste poëzie. Een sluitend antwoord is oninteressant. Het gaat om het benaderen.' Dat literatuur niet voorgekauwd mag zijn, is ook voor mij één van de voorwaarden om een roman al dan niet graag te lezen maar voor mij werkte het zoeken en tasten, zoals de beste poëzie, niet helemaal.
Ik moest toch iets te veel mijn tanden zetten in dit boek. En toch ben ik ontzettend in dubio of ik deze roman nu echt slechts drie sterren geef. Hoe Perquin bijvoorbeeld haar zwangerschap omschrijft is een literair pareltje! Maar uiteindelijk mis ik toch samenhang tussen al die verschillende verhalen en daar waar Ruth Joos 'een sluitend antwoord oninteressant' vind, heb ik dan toch nood aan een soort van antwoord. De roman blijft vooral een open vraag en nét dat zal sommige lezers heel sterk bekoren en andere lezers net iets minder.
Deze prachtige beschrijving wil ik wel nog delen:
‘Die eerste zwangerschap was het alsof ik me maandenlang voorbereidde op een verre vakantie - inclusief het opstellen van lijsten, het aanschaffen van merkwaardige producten en het lezen over de lokale gebruiken - om er pas na aankomst, toen Boaz geboren werd, achter te komen dat het om een emigratie ging. Ik voelde me lichtelijk misleid. Ik kon me niets voorstellen bij het leven in een land dat ik nooit eerder had gezien en waar ik niet heen was gegaan met het idee voor eeuwig te blijven. Maar emigratie was ook niet de juiste term; dat suggereerde dat er stapels documenten in waren gevuld, dat er een grenscontrole had plaatsgevonden, dat het landschap onder mijn ogen was veranderd. En dat was niet zo; ik ontwaakte gewoon op een plek waar ik niet in slaap was gevallen. Het nieuwe grondgebied had me ongemerkt genaderd en omsloten en toen ik mijn ogen opende bleek ik inwoner te zijn.’
Vanmorgen vroeg zat ik tegenover een naakte man die me, gehurkt achter het dikke veiligheidsraam van de isoleercel, alles wilde uitleggen over de koningspython. 'Want dat zijn prachtige dieren, waar je nooit iets over hoort.' Hij vroeg met twinkelende ogen of ik zijn eigen exemplaar wilde zien, 'als je het niet verder vertelt' en ik verwachtte uiteraard dat hij zijn pik tegen de ruit zou drukken, maar hij draaide zich om, liep naar de hoek waar zijn matras lag, tilde het op en haalde zowaar iets tevoorschijn wat op een piepklein slangetje leek. Toen hij weer tegenover me neerhurkte liet hij de babypython met subtiele, levensechte bewegingen tussen zijn vingers door glijden- het duurde vrij lang voordat ik kon zien wat het was: een dun reepje bruin geworden bananenschil. 'Prachtige dieren', zij hij. 'Als je er tenminste mee om kunt gaan.'
Op de valreep lees ik een van de beste boeken van het jaar. Ik las de eerste 100 pagina’s een maand eerder waardoor ik soms in de war was, de rest las ik namelijk in twee dagen ongeveer achter elkaar door, maar dat maakte wel dat ik af en toe stukken kon en moest herlezen uit het begin, wat geen straf was. er miste iets van structuur en vaart in die eerste 100 pagina’s en wat ik wel gewild had was aan het einde nog wat over het schrijverschap wat zo erg in het begin zat. verder 100 punten.
dit boek is echt een knaller, er zit ZO veel in, de thema’s hebben zo ontzettend veel met elkaar te maken maar dat blijft allemaal precies impliciet genoeg. gruwelijk, poëtisch, bloedmooi. Perquin is vanaf nu niet alleen dichter, maar ook een ware romancier.
Weer zo van genoten!! Ik moest ooit in een college poëzie voor het eerst iets van Ester Naomi Perquin lezen en sindsdien fascineert ze me. Ik weet niet of ik alle verbanden enz heb begrepen maar het was mooi om te lezen, ik pakte het op wanneer ik kon. Had van alle afzonderlijke onderwerpen wel een heel apart boek kunnen lezen maar zo werkt het niet, dat snap ik ook wel. Zulke rake observaties, zulke mooie taal.
'Een echte lezer wil geen venster op de wereld,' zei ze. 'Die wil een schutting tussen zichzelf en de medemens.'
Hoera! Op de valreep mijn leesdoel gehaald met 'Tot alles in beweging komt', het recente debuut van de Rotterdamse dichteres Ester Naomi Perquin. Het boek raakt veel thema's aan, maar door haar praaachtige omschrijvingen valt alles moeiteloos samen. Aanrader!
Als een dichter een boek schrijft, raak je al gauw verwonderd om de zinnen, daarna verdwaald tot aan het eind van het boek en bedenk je je dan dat het precies daarover ging.
Het romandebuut van Ester Naomi Perquin viel me niet tegen. Perquin weeft verschillende verhalen door elkaar. De geschiedenis van een jeugd: twee broers en zij die op jeugdige leeftijd hun vader verliezen. Een moeder die eigenlijk alleen maar leest - een goede keuze, al gaat die in dit geval wat ten koste van de aandacht en zorg voor de kinderen. De tweede verhaallijn is het begin van de loopbaan van de hoofdpersoon in de gevangenis, als vrouwelijke bewaker. Nog een lijn loopt in het vertelheden: de (hoog)zwangerschap van de hoofdpersoon en de terugblik op het verleden met beide broers. Aan het eind komt nog een derde lijn tot wasdom: die rond de eerste ‘liefde’ en de werdegang daarvan. Een geslaagde roman.
‘Ze keek me aan en glimlachte breed, waardoor de scherpe lijnen die langs haar neusvleugels naar haar mondhoeken liepen opzijschoven, alsof haar mond even tussen haakjes werd geplaatst. Het was een gezichtsuitdrukking die niet volledig bij haar woorden leek te passen, een je-weet-wel-wat-ik-bedoel-glimlach die ik uit de gevangenis kende - maar ik wist niet wat ze bedoelde. Of misschien, hooguit, een sliertje van een idee. Te dun om vast te pakken.’
Ik maak me vast niet populair met mijn drie sterren, maar eerlijk is eerlijk ik vond het een hele kluif dit niet al te dikke boek. Het is vast een literair hoogstandje en ja er staan prachtige poëtische stukken in (echt!), maar ik had moeite met het doorlezen in deze roman. Voor mij zijn er teveel verhaallijnen die niet echt bij elkaar komen en ik heb het boek uiteindelijk tamelijk onbevredigd uitgelezen en dichtgeslagen.
Dit is een boek dat ik eigenlijk opnieuw wil lezen, om alle puzzelstukjes, alle ervaringen en verhalen in elkaar te passen. Het verhaal is niet verwarrend. Dat is het niet. Het gaat er meer om dat je pas later een verhaal op waarde weet te schatten. En dat is heel levensecht. Dat Perquin een dichter is, dat merk je aan de fantastische zinnen. Ook daarom is herlezen eigenlijk wel nodig. Hopelijk kom ik er ooit aan toe. Want ik wil niet direct weer in deze toch best donkere wereld duiken.
Ela is zwanger van haar dochter en denkt terug. Aan de dood van haar vader, aan de relatie met haar moeder, aan haar jeugd met haar broers en aan de eerste relatie die ze kreeg toen ze nog heel jong was. En aan de tijd die ze in de gevangenis doorbracht als bewaarder en hoe ze hierover overal in het land heeft verteld en er stukken over schreef. Wat zie je als je terugkijkt? Wat blijft verborgen, tot je er klaar voor bent? Welke blik is waarachtiger dan de andere?
Ondanks de boeiende thema’s (werken als gevangenisbewaarder, falende ouders en hoe dat doorwerkt in de levens van drie kinderen, incest) was dit niet mijn boek. De snelle afwisseling van vertellingen van het nu en vroeger, van interne belevingswereld naar wat er echt gebeurd, maakte het voor mij moeilijk te volgen. Ook blijf je met veel vragen zitten omdat er veel is dat met kleine speldenprikjes onder de aandacht wordt gebracht, maar vervolgens niet meer aan bod komt.
Wat een boel pijn samengebald in één boek. Soms lijkt het wat langdradig, onsamenhangend, maar dan komt de finale en zie je, of voel je wat mensen elkaar - mannen vrouwen, oudere mensen, jonge mensen - kunnen aandoen. Een hard boek, stilistisch heel knap, vooral in de jij-hij-finale: hoe mensen het leven van anderen onmogelijk kunnen maken. Een gevangenis waar je enkel gebroken uit komt. Pfff.
Dit is Perquins eerste roman. Als dichter timmert ze al langer aan de weg en ook in dit debuut weet ze de dingen heel mooi en spitsvondig te zeggen. De hoofdpersoon rijgt haar jeugdherinneringen en eigen gezinsleven aaneen met verhalen uit haar tijd als gevangenisbewaarder en misdaadjournalist. Een heel originele combinatie van inhoud. Ze lijkt op zoek te zijn naar verklaringen om haar geschiedenis en familie beter te leren begrijpen, maar de waarheid is moeilijk te vinden, want ieder heeft zijn eigen perspectief en beleving. De uitgebreide disclaimer voorin, dat het om fictie gaat en elke gelijkenis op louter toeval berust, zet meteen de toon. Het lijkt toch vooral een autobiografische zoektocht te zijn.
Het werk van Ester Naomi Perquin vind ik normaal gesproken heel sterk. Dat maakt dat ik bij dit boek misschien met hogere verwachtingen begon dan eerlijk is. Er staan ook echt prachtige zinnen in dit boek. Je merkt dat Perquin dichter is, op zinsniveau gebeurt er veel. Dat maakte het lezen op momenten de moeite waard.
Het onderwerp vond ik mooi. Ela is jarenlang gevangenisbewaarder geweest en gewend om andermans verhalen te vertellen. Tot ze haar eigen familiegeschiedenis onder ogen moet zien, met haar vader en broers, en de vraag wat daderschap eigenlijk betekent. Die combinatie, iemand die vanuit haar werk naar schuld en gevangenschap kijkt en dat nu op zichzelf moet toepassen, vond ik een sterk en origineel uitgangspunt. Ook hoe macht en verlangen door het verhaal heen spelen gaf het boek gelaagdheid.
Toch had ik moeite met dit boek, en dat zit hem vooral in de schrijfstijl. Het eerste deel greep me wel, ik kwam er goed in. Maar daarna, met de korte alinea's en de fragmentarische opbouw waarbij verhaallijnen elkaar afwisselen, liet het boek me een beetje los. Die betrokkenheid die ik in het begin voelde kreeg ik daarna niet meer terug.
Dat maakt dit voor mij geen slecht boek, verre van. Wel een boek dat me na een sterk begin niet vast kon houden. Deels door de vorm, deels misschien door mijn eigen verwachtingen op basis van haar eerdere werk.