Tijd van dwang

by Peter Mangel Schots

Peter erfde het oorlogsdagboek van zijn grootvader Cel, die van 1942 tot 1945 als dwangarbeider in nazi-Duitsland verbleef. Cel maakte bombardementen mee, ontsnapte enkele keren nipt aan de dood en nam de grote gebeurtenissen van de geschiedenis waar, van collaboratie en verzet tot de laatste dagen van de concentratiekampen.
Tijdens de lockdown van 2020, toen iedereen gedwongen thuisbleef, las Peter voor het eerst het dagboek in het huis waar hij als kind met zijn ouders en grootouders woonde. Herinneringen komen als een caleidoscoop een voor een voor het voetlicht en nemen nieuwe vormen aan.

323 pages, Kindle Edition

Published March 12, 2026

Reviews

[Nathan · Rating 4 out of 5]

Een mooi debuut.

In zijn eerste roman duikt Peter Mangel Schots in de dagboeken van zijn grootvader, die als dwangarbeider in Duitsland moest werken tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het boek legt een parallel met de coronaperiode in 2020, waarbij de “tijd van dwang” verschuift van gedwongen arbeid naar een hedendaagse vorm van opsluiting. Die vergelijking blijft subtiel en wordt nergens geforceerd, waardoor het geheel geloofwaardig en realistisch blijft.

Hoe verder je leest, hoe meer je naar het einde toegezogen wordt, zowel door het oorlogsverhaal als door het verhaal in het heden, waar het verleden telkens opnieuw opduikt. Voor mij een sterk debuut dat twee periodes op een overtuigende manier met elkaar verweeft.

[Linda Rosseel · Rating 5 out of 5]

Peter Mangel Schots heeft met ‘Tijd van dwang’ een prachtig boek geschreven dat niet moet onderdoen voor ‘Oorlog en Terpentijn’ van Stefan Hertmans.

Peter heeft als kind met ouders en grootouders onder hetzelfde dak gewoond, iets wat ondertussen erg zeldzaam is geworden. Misschien daardoor dat hij er zo goed in slaagt om een zeer genuanceerd beeld te scheppen van zijn grootvader.

Hij vertrekt vanuit zijn prille kinderjaren waar hij door Vava letterlijk op handen werd gedragen.


Aan de hand van het dagboek dat zijn grootvader bijhield tijdens WO II waarin hij dwangarbeider was in Duitsland gaat hij verder terug in de tijd, de ‘tijd van dwang’.

Het boek speelt zich tegelijkertijd in heden en verleden af. Het is hallucinant om te lezen hoeveel honger de jongeman heeft geleden, aan hoeveel bombardementen hij is ontsnapt, hoe lang het duurde eer hij eindelijk vrouw en kind terug zag.
Even pakkend is het om te lezen over een land in lockdown door een virus, over de eigen angst om ziek te worden, over een vriend die comateus is.
Over het hele boek hangt een milde nostalgie, een verlangen naar het landelijke dorp van vroeger.
Wanneer het graf van grootvader moet worden ontruimd op de begraafplaats wil de kleinzoon er bij zijn, als een soort plicht die nog te vervullen is. Dit kan natuurlijk niet want dit soort werk vraagt geen pottenkijkers. Zijn klimervaring als kind helpt hem om te doen wat hij wil doen.

[Chrissieleest]

Leentermijn afgelopen. Voor nu is manier van schrijven en thema niet passend. Later misschien een poging.