What do you think?
Rate this book
Het was mijn verdomde plicht: Memoires en perspectieven van een chirurg zonder grenzen
'Kleine goedheid kan de wereld draaglijker maken. Ik zou graag hebben dat mijn verhaal dat idee achterlaat in het hoofd van hen die onze toekomst zullen kleuren.'
Réginald Moreels opereerde voor Artsen Zonder Grenzen in de gevaarlijkste conflictgebieden, van Somalië tot Syrië. In Halabja, Irak, was hij een van de eerste oogetuigen van de gruwelijke gifgasaanval die Saddam Hoessein op de Koerden had laten uitvoeren. Op missie in Sarajevo werd zijn auto doorzeefd met kogels.
In de jaren 1990 was Moreels ook staatssecretaris en minister van Ontwikkelingssamenwerking. Hij bepleitte altijd het lot van de zwaksten bij de groten der aarde, van president Jimmy Carter tot paus Franciscus.
Sinds 2014 is hij vooral actief in Oost-Congo, als bezieler van het chirurgisch en verloskundig centrum UNICHIR.
In deze autobiografie vertelt Moreels voor het eerst zijn volledige verhaal - zonder omwegen en met de verbetenheid die hem kenmerkt. Hij heeft het over zijn frustraties in een wereld die dossiers vaak belangrijker vindt dan mensenlevens. Over zijn eigen onrust, zijn strijd tegen anorexia en zijn nooit voltooide zoektocht om een beter mens te worden. En over zijn onvermoeibare idealisme, zijn ethische plicht om altijd het goede te doen, ongeacht wie er op zijn operatietafel ligt. Het was mijn verdomde plicht is een boek dat schuurt en inspireert, een zeldzame indringende stem over de huidige toestand van de wereld.
'Alles in dit boek is doorleefd en doordacht, en dat laat niemand onberoerd. Maar Réginald vraagt geen applaus, wel onze eigen introspectie. Je kunt hem bewonderen, het boek terzijde leggen en voortleven zoals tevoren, maar het blijft knagen. Wat doen wij?'
- Prof. Dr. Wim Van Damme, Instituut voor Tropische geneeskunde
Réginald Moreels opereerde voor Artsen Zonder Grenzen in de gevaarlijkste conflictgebieden, van Somalië tot Syrië. In Halabja, Irak, was hij een van de eerste oogetuigen van de gruwelijke gifgasaanval die Saddam Hoessein op de Koerden had laten uitvoeren. Op missie in Sarajevo werd zijn auto doorzeefd met kogels.
In de jaren 1990 was Moreels ook staatssecretaris en minister van Ontwikkelingssamenwerking. Hij bepleitte altijd het lot van de zwaksten bij de groten der aarde, van president Jimmy Carter tot paus Franciscus.
Sinds 2014 is hij vooral actief in Oost-Congo, als bezieler van het chirurgisch en verloskundig centrum UNICHIR.
In deze autobiografie vertelt Moreels voor het eerst zijn volledige verhaal - zonder omwegen en met de verbetenheid die hem kenmerkt. Hij heeft het over zijn frustraties in een wereld die dossiers vaak belangrijker vindt dan mensenlevens. Over zijn eigen onrust, zijn strijd tegen anorexia en zijn nooit voltooide zoektocht om een beter mens te worden. En over zijn onvermoeibare idealisme, zijn ethische plicht om altijd het goede te doen, ongeacht wie er op zijn operatietafel ligt. Het was mijn verdomde plicht is een boek dat schuurt en inspireert, een zeldzame indringende stem over de huidige toestand van de wereld.
'Alles in dit boek is doorleefd en doordacht, en dat laat niemand onberoerd. Maar Réginald vraagt geen applaus, wel onze eigen introspectie. Je kunt hem bewonderen, het boek terzijde leggen en voortleven zoals tevoren, maar het blijft knagen. Wat doen wij?'
- Prof. Dr. Wim Van Damme, Instituut voor Tropische geneeskunde
365 pages, Kindle Edition
Published March 5, 2026
About the author
Réginald Moreels
10 books3 followersRéginald Moreels (°1949) is chirurg. Hij was medeoprichter van Artsen Zonder Grenzen in België. Hij zetelde in de senaat en was achtereenvolgens staatssecretaris en minister van Ontwikkelingssamenwerking. Hij verleende ook zijn medewerking aan projecten van de Belgische Technische Coöperatie (BTC), nu Belgisch Ontwikkelingsagentschap, voor volksgezondheid in Burundi en Ruanda. Hij is nog altijd actief als oorlogschirurg en opereerde recent onder andere in Mosul en in Kivu.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 3 of 3 reviews
April 9, 2026
Never meet your heroes…
Misschien is het ook wel ‘never read your heroes’.
Het is indrukwekkend, wat Moreels ondernomen heeft, welke rol hij heeft gespeeld. De beschrijvingen van zijn zendingen, de casussen die hij vertelt, de gruwelen die hij omschrijft, zijn het sterkste deel van dit boek.
Maar de passages over het christendom, de soms zeer moraliserende toon, de constante verwijzingen naar eigen essays, en het ongelofelijk slecht schetsen van wat euthanasie en de rol van de LEIF arts inhoudt, waren tenenkrommend.
Echter, het moet gezegd blijven, niemand doet het de man na, zich gans zijn leven inzetten voor zij die een minder goed lotje getrokken hebben. Maar als schrijver? Misschien toch maar niet.
2,5 ⭐️
Misschien is het ook wel ‘never read your heroes’.
Het is indrukwekkend, wat Moreels ondernomen heeft, welke rol hij heeft gespeeld. De beschrijvingen van zijn zendingen, de casussen die hij vertelt, de gruwelen die hij omschrijft, zijn het sterkste deel van dit boek.
Maar de passages over het christendom, de soms zeer moraliserende toon, de constante verwijzingen naar eigen essays, en het ongelofelijk slecht schetsen van wat euthanasie en de rol van de LEIF arts inhoudt, waren tenenkrommend.
Echter, het moet gezegd blijven, niemand doet het de man na, zich gans zijn leven inzetten voor zij die een minder goed lotje getrokken hebben. Maar als schrijver? Misschien toch maar niet.
2,5 ⭐️
April 29, 2026
Ik vond de heer Moreels altijd al een intrigerend man met dito persoonlijkheid.
En toen las ik dit boek.
Een boek vol zelfverheerlijking.
Niet mijn ding.
Sorry Réginald.
En toen las ik dit boek.
Een boek vol zelfverheerlijking.
Niet mijn ding.
Sorry Réginald.
April 7, 2026
Ik heb dit boek gelezen met veel verwachtingen, maar ik leg het met een dubbel gevoel – en uiteindelijk met niet meer dan twee sterren – weer weg. Op papier is dit precies het soort getuigenis dat mij normaal diep raakt: een oorlogschirurg, levensgevaarlijke missies, een scherpe blik op macht en onrecht, en een leven lang engagement voor de “kleine goedheid”.
In de praktijk botste ik echter voortdurend op de manier waarop Moreels zijn verhaal vertelt, op de nadruk op zichzelf en op een morele toon die me vaker wegduwde dan meenam. Ik had het gevoel dat ik door een interessant mens werd toegesproken, maar zelden echt werd uitgenodigd om naast hem te gaan staan.
Wat me in de eerste plaats stoorde, is de sterk predikende toon die door het hele boek sijpelt. Uiteraard heeft iemand die zo veel heeft gezien het volste recht om een moreel standpunt in te nemen, en ik verwacht van zulke memoires geen neutrale verslaggeving. Maar hier had ik vaak het gevoel dat de auteur boven de lezer gaat staan, alsof hij niet alleen verslag uitbrengt, maar ons tegelijk de maat neemt.
De titel – “Het was mijn verdomde plicht” – kondigt die morele ernst al aan, maar in de uitwerking wordt dat soms verstikkend. In plaats van een open uitnodiging tot reflectie, voelde het voor mij geregeld als een preek: de wereld is fout, wij kijken weg, ik heb tenminste gehandeld. Dat is begrijpelijk als innerlijke drijfveer, maar als lezer bleef ik te vaak achter met het gevoel dat er weinig ruimte was voor mijn eigen ongemak, twijfel of andere manieren om “goed” te proberen doen.
Daarmee hangt samen dat het perspectief wel héél sterk rond Moreels zelf blijft cirkelen. Uiteraard, het zijn memoires, dus je verwacht een ik-vertelling. Maar ik miste echte polyfonie: stemmen van lokale collega’s, patiënten, verpleegkundigen, mensen uit de contexten waar hij werkte, die meer zijn dan figuranten in zijn morele en professionele reis.
Te vaak zijn anderen decor waartegen de auteur kan tonen hoe hij kiest, handelt, lijdt en volhardt. Ik merkte dat ik gaandeweg moe werd van dat steeds terugkerende centrum: hij als chirurg, hij als mens, hij als denker. Niet omdat hij niet interessant is, maar omdat het boek daardoor een zekere blindheid lijkt te ontwikkelen voor macht in zijn eigen positie – ook humanitaire en medische macht – en voor de vraag wie het recht heeft andermans leed te kaderen.
De passages over oorlog, geweld en menselijk lijden zijn zonder meer zwaar, en dat hoort ook zo. Toch had ik de indruk dat de manier waarop ze beschreven worden, eerder op effect spelen dan op nuance. De stap van gruwelijke casus naar grote conclusie over “de mensheid” of “de westerse onverschilligheid” is soms erg snel gezet. Ik miste stiltes, twijfel, meer ruimte voor het niet-weten. Alsof het lijden dat beschreven wordt voortdurend moet uitmonden in een morele boodschap, in plaats van dat het ook mag blijven schuren als iets dat zich niet laat oplossen door grote woorden. Dat maakte dat ik sommige scènes meer als illustratie van een betoog las dan als eerlijke, ambigue herinneringen van een man die het zelf ook niet allemaal kan plaatsen.
Een ander punt waar ik mee worstelde, is de manier waarop persoonlijke kwetsbaarheid wordt ingezet. Moreels schrijft openlijk over zijn eigen psychische strijd, onder meer met anorexia, en dat verdient respect. Tegelijk had ik de indruk dat die kwetsbaarheid vaak meteen wordt omgezet in extra morele geloofwaardigheid: ik heb niet alleen verschrikkingen gezien, ik heb ook mijn eigen demonen, en precies daardoor mag ik jullie iets vertellen over goed en kwaad. Dat maakt hem menselijker, maar het verschuift nooit echt de blik. Zijn kwetsbaarheid lijkt zelden de machtsverhoudingen of de vertelpositie zelf te ondergraven; hij blijft de chirurg, de actor, de man die handelt. Voor mij had het boek aan kracht gewonnen als die kwetsbaarheid af en toe ook leidde tot echte zelfkritiek op zijn rol, zijn blinde vlekken en de grenzen van humanitaire heldenverhalen.
Stilistisch is het boek degelijk, maar voor mij weinig verrassend. De taal is gedragen, soms plechtig, met hier en daar een zin die mooi blijft hangen, maar zelden echt literair uitdagend. Ik merkte als lezer dat ik op den duur wist hoe een passage zou worden afgerond: een schrijnende situatie, een beschrijving van verontwaardiging of machteloosheid, gevolgd door een uitgesproken reflectie over plicht, rechtvaardigheid of de nood aan engagement. Dat herhaalde patroon maakte dat ik het boek eerder “belangrijk” vond dan “goed geschreven”. Het engagement staat voorop, de vorm volgt braaf, zonder de complexiteit van het onderwerp echt te weerspiegelen in de manier van vertellen.
Betekent dit dat het boek niets te bieden heeft? Zeker niet. Er zijn momenten waarop de concrete details van een operatiekamer onder vuur, een tocht door een stad vol schimmen, of een korte ontmoeting met een patiënt wél de tijd krijgen om op zichzelf in te werken. In die passages voel ik de chirurg die weet hoe je met een paar woorden een hele ruimte oproept. En er is ook iets diep consequent aan een leven dat zo lang in het teken heeft gestaan van dienstbaarheid en verzet tegen onrecht, hoezeer ik me ook erger aan de manier waarop dat hier wordt verpakt. Maar als totaalervaring bleef ik op afstand, meer toeschouwer van een zorgvuldig opgebouwde zelfmythe dan deelgenoot van een open, zoekend gesprek over wat het betekent om mens te blijven in onmenselijke omstandigheden.
Waarom dan twee sterren? Omdat ik het boek, alle goede bedoelingen ten spijt, te gesloten, te moraliserend en te ik-gericht vond om mij echt te raken op de manier waarop ik hoopte. De auteur heeft onmiskenbaar veel te vertellen, maar hij laat mij als lezer te weinig meepraten. Ik kreeg een levensverhaal voorgeschoteld dat vooral wil overtuigen van zijn eigen morele logica, in plaats van mij uit te nodigen die logica samen te onderzoeken, te bevragen, misschien zelfs af te breken. Voor lezers die vooral zoeken naar morele helderheid en heldhaftige inzet, zal dit boek zeker iets betekenen. Voor mij, die hunkert naar grijze zones, tegenspraak en kwetsbare, meervoudige stemmen, blijft het vooral een gemiste kans.
In de praktijk botste ik echter voortdurend op de manier waarop Moreels zijn verhaal vertelt, op de nadruk op zichzelf en op een morele toon die me vaker wegduwde dan meenam. Ik had het gevoel dat ik door een interessant mens werd toegesproken, maar zelden echt werd uitgenodigd om naast hem te gaan staan.
Wat me in de eerste plaats stoorde, is de sterk predikende toon die door het hele boek sijpelt. Uiteraard heeft iemand die zo veel heeft gezien het volste recht om een moreel standpunt in te nemen, en ik verwacht van zulke memoires geen neutrale verslaggeving. Maar hier had ik vaak het gevoel dat de auteur boven de lezer gaat staan, alsof hij niet alleen verslag uitbrengt, maar ons tegelijk de maat neemt.
De titel – “Het was mijn verdomde plicht” – kondigt die morele ernst al aan, maar in de uitwerking wordt dat soms verstikkend. In plaats van een open uitnodiging tot reflectie, voelde het voor mij geregeld als een preek: de wereld is fout, wij kijken weg, ik heb tenminste gehandeld. Dat is begrijpelijk als innerlijke drijfveer, maar als lezer bleef ik te vaak achter met het gevoel dat er weinig ruimte was voor mijn eigen ongemak, twijfel of andere manieren om “goed” te proberen doen.
Daarmee hangt samen dat het perspectief wel héél sterk rond Moreels zelf blijft cirkelen. Uiteraard, het zijn memoires, dus je verwacht een ik-vertelling. Maar ik miste echte polyfonie: stemmen van lokale collega’s, patiënten, verpleegkundigen, mensen uit de contexten waar hij werkte, die meer zijn dan figuranten in zijn morele en professionele reis.
Te vaak zijn anderen decor waartegen de auteur kan tonen hoe hij kiest, handelt, lijdt en volhardt. Ik merkte dat ik gaandeweg moe werd van dat steeds terugkerende centrum: hij als chirurg, hij als mens, hij als denker. Niet omdat hij niet interessant is, maar omdat het boek daardoor een zekere blindheid lijkt te ontwikkelen voor macht in zijn eigen positie – ook humanitaire en medische macht – en voor de vraag wie het recht heeft andermans leed te kaderen.
De passages over oorlog, geweld en menselijk lijden zijn zonder meer zwaar, en dat hoort ook zo. Toch had ik de indruk dat de manier waarop ze beschreven worden, eerder op effect spelen dan op nuance. De stap van gruwelijke casus naar grote conclusie over “de mensheid” of “de westerse onverschilligheid” is soms erg snel gezet. Ik miste stiltes, twijfel, meer ruimte voor het niet-weten. Alsof het lijden dat beschreven wordt voortdurend moet uitmonden in een morele boodschap, in plaats van dat het ook mag blijven schuren als iets dat zich niet laat oplossen door grote woorden. Dat maakte dat ik sommige scènes meer als illustratie van een betoog las dan als eerlijke, ambigue herinneringen van een man die het zelf ook niet allemaal kan plaatsen.
Een ander punt waar ik mee worstelde, is de manier waarop persoonlijke kwetsbaarheid wordt ingezet. Moreels schrijft openlijk over zijn eigen psychische strijd, onder meer met anorexia, en dat verdient respect. Tegelijk had ik de indruk dat die kwetsbaarheid vaak meteen wordt omgezet in extra morele geloofwaardigheid: ik heb niet alleen verschrikkingen gezien, ik heb ook mijn eigen demonen, en precies daardoor mag ik jullie iets vertellen over goed en kwaad. Dat maakt hem menselijker, maar het verschuift nooit echt de blik. Zijn kwetsbaarheid lijkt zelden de machtsverhoudingen of de vertelpositie zelf te ondergraven; hij blijft de chirurg, de actor, de man die handelt. Voor mij had het boek aan kracht gewonnen als die kwetsbaarheid af en toe ook leidde tot echte zelfkritiek op zijn rol, zijn blinde vlekken en de grenzen van humanitaire heldenverhalen.
Stilistisch is het boek degelijk, maar voor mij weinig verrassend. De taal is gedragen, soms plechtig, met hier en daar een zin die mooi blijft hangen, maar zelden echt literair uitdagend. Ik merkte als lezer dat ik op den duur wist hoe een passage zou worden afgerond: een schrijnende situatie, een beschrijving van verontwaardiging of machteloosheid, gevolgd door een uitgesproken reflectie over plicht, rechtvaardigheid of de nood aan engagement. Dat herhaalde patroon maakte dat ik het boek eerder “belangrijk” vond dan “goed geschreven”. Het engagement staat voorop, de vorm volgt braaf, zonder de complexiteit van het onderwerp echt te weerspiegelen in de manier van vertellen.
Betekent dit dat het boek niets te bieden heeft? Zeker niet. Er zijn momenten waarop de concrete details van een operatiekamer onder vuur, een tocht door een stad vol schimmen, of een korte ontmoeting met een patiënt wél de tijd krijgen om op zichzelf in te werken. In die passages voel ik de chirurg die weet hoe je met een paar woorden een hele ruimte oproept. En er is ook iets diep consequent aan een leven dat zo lang in het teken heeft gestaan van dienstbaarheid en verzet tegen onrecht, hoezeer ik me ook erger aan de manier waarop dat hier wordt verpakt. Maar als totaalervaring bleef ik op afstand, meer toeschouwer van een zorgvuldig opgebouwde zelfmythe dan deelgenoot van een open, zoekend gesprek over wat het betekent om mens te blijven in onmenselijke omstandigheden.
Waarom dan twee sterren? Omdat ik het boek, alle goede bedoelingen ten spijt, te gesloten, te moraliserend en te ik-gericht vond om mij echt te raken op de manier waarop ik hoopte. De auteur heeft onmiskenbaar veel te vertellen, maar hij laat mij als lezer te weinig meepraten. Ik kreeg een levensverhaal voorgeschoteld dat vooral wil overtuigen van zijn eigen morele logica, in plaats van mij uit te nodigen die logica samen te onderzoeken, te bevragen, misschien zelfs af te breken. Voor lezers die vooral zoeken naar morele helderheid en heldhaftige inzet, zal dit boek zeker iets betekenen. Voor mij, die hunkert naar grijze zones, tegenspraak en kwetsbare, meervoudige stemmen, blijft het vooral een gemiste kans.
Displaying 1 - 3 of 3 reviews