این کتاب شامل متن عربی بخش مربوط به مانی از کتاب الفهرست - با نام "مذاهب المنانیة" - اثر ابن ندیم همراه با ترجمه و حواشی مترجم است. حواشی این کتاب حدود نیمی از کتاب را شامل می شوند و در آنها تلاش فراوانی برای قابل فهم کردن مطالب ابن ندیم - با نظر به منابع باقی مانده ی پهلوی و سغدی مانوی - شده است.
ناگفته نماند که نسخ موجود از این بخش ناگهان در میانه ی جمله ای تمام می شوند.
أديب وكاتب سيرة ومصنف وجامع فهارس صاحب الكتاب المعروف كتاب الفهرست الذي جمع فيه كل ما صدر من الكتب والمقالات العربية في زمنه. لا يعرف الكثير عن حياته ولا سبب كنيته بابن النديم. وهو عربي من اهل بغداد.
عاش في بغداد وعمل كاتباً وخطاطا ونساخا للكتب وهي مهنة ورثها عن أبيه.
برای من جالب بود این درهم آمیزی عقیدتی - التقاطی گری - مانی ( خصوصا برای من که اطلاعات اندکی از غنوصی های اوایل مسیحیت از تحقیقی در ذهنم مانده بود ). اسطوره های جالبی دارد و به خواندنش می ارزد. همچنین جالب بود ادامه ی سنت مانوی در جهان اسلام حداقل تا قرن چهارم هجری.
اما حیف که متن عربی ابن ندیم دشواری زیاد دارد و مترجمان همه سردرگم که برخی بخش ها را چه باید بگویند. اشکال حاشیه ای این چاپ این بود که متن عربی غلط های چاپی - به طور خاص عدم رعایت فاصله - نه چندان کمی داشت. جدای از این بهتر بود به عنوان یک کار آکادمیک، علائم نگارشی در متن عربی وارد می شد؛ نه اینکه مثل اصل متن بدون هیچ علامتی جملات در هم ذکر بشن.
حواشی جالب و یاری رسان بودند و مترجم واقعا زحمت زیادی کشیده بود.
خواندن این کتاب شاید بیشتر از همه به این دلیل جالبه که از مانی و مذهبش یک راز می سازه!
از نظر روش کاری، یعنی ترجمه و شرح و تعلیق یک متن عربی مربوط به ایران باستان و تطبیق آن با اصل، کتاب بسیار قابل توجه و مهمی است. کاری که میبایست برای بسیاری از متون مشابه دیگر نیز انجام شود. کتاب خوبی است و توضیحات دقیق و خوبی هم دارد، اما به نظرم بیشتر جای کار داشت و در برخی موارد نیاز به توضیحات بیشتری بود. در تعلیقات اگر نقلقولی از متنی عربی آمده ترجمه نشده که این کار را برای خواننده سخت میکند. بهتر بود متن عربی نیز اعرابگذاری میشد. ایرادات ویرایشی متن، خصوصاً ایرادات فاصلهگذاری، هم کم نبود. در مجموع کتاب مفیدی است برای فتح باب در مانیشناسی. خداوند استاد همۀ ما، دکتر ابوالقاسمی، را رحمت کند.