De van een psychose herstellende schrijver Elias wordt naar het sterfbed geroepen van zijn oude mentor Encke, de charismatische historicus die hem hielp bij het schrijven van zijn succesroman Danswoede. Ze deelden een fascinatie voor de middeleeuwse dansziekte, waarbij grote groepen mensen zomaar begonnen te dansen, tegen hun zin en soms tot de dood erop volgde. Eenmaal bij hem aangekomen, diep in de Oost-Duitse bossen, ontdekt Elias dat Enckes invloed op zijn leven groter is geweest dan hij vermoedde. Het boek dat hij dacht te hebben geschreven om zich te ontdoen van een familiegeschiedenis van waanzin en een overheersende moeder blijkt deel uit te maken van een zorgvuldig door Encke georkestreerd experiment.
Dit boek ontving ik van uitgeverij Atlas Contact om te recenseren. Dat betekent dat je ongeveer vier weken de tijd hebt om het boek uit te lezen en om een recensie te plaatsen. Appeltje eitje, zou je zeggen. Dit boek vond ik pittig.
Merjenbergs roman Danswoede volgt een schrijver, Elias, die herstellende is van een psychose. Zijn fascinatie voor de dansziekte is dan ook niet vergezocht, gezien zijn eigen geestesziekte. De 'dansmanieën', zoals ze worden genoemd, zorgen ervoor dat mensen die aan deze ziekte lijden, niet kunnen stoppen met dansen, ook als dit betekent dat ze hun voeten vernielen of zelfs sterven. Opvallend is dat deze ziekte niet besmettelijk is vanwege virussen of bacteriën. Enkel de mensen die geloven dat deze ziekte bestaat, kunnen deze ziekte oplopen.
De onwetendheid over deze dansziekte brengt Elias bij zijn mentor, professor Encke, die stervende is. Tijdens de reis naar de professor, leren we over de jeugd van Elias en komen we te weten dat de psychosegevoeligheid van Elias terug te leiden is naar zijn opa, die 'meermaals is doorgebrand'. Hoe hij aan zijn 'gekte' komt -zoals het wordt genoemd-, blijft echter altijd de vraag.
Elias is een onbetrouwbaar personage, in de zin dat ik langzaamaan begon te twijfelen aan de dingen die hij zag; was het werkelijkheid, of zonk Elias langzaam terug in zijn psychose? Dit was goed gedaan, ik kan daar niet omheen, maar ik realiseerde me dat ik dusdanig veel afstand voelde van dit personage dat het me tegelijkertijd ook net wat te weinig interesseerde.
Het verhaal kwam voor mijn gevoel traag op gang door de werkstukachtige elementen, met name in het begin. Op de een of andere manier greep het verhaal me niet. Het einde was tot mijn verrassing redelijk 'af'. Ik blijf niet achter met grootse vragen en dat vind ik jammer; juist het dubieuze vind ik tof, omdat er dan over te discussiëren valt.
3.5: Ik vond de laatste 150 bladzijden echt erg goed, maar in mijn optiek komt het wat moeilijk op gang, maar normaal gesproken zijn romans met van die doorvlochten plots, waar alles op het einde samen komt, niet erg mijn ding.
"Het is een vreemde, haast mechanische wetmatigheid: wie gekwetst wordt, toont gevoel - huilt, wordt boos, beeft. Maar wie te diep gekwetst wordt, verstart. Voorbij een bepaald punt slaat gevoel niet meer uit naar buiten, maar naar binnen, tot het oplost in een dodelijke stilte.
Trauma werkt zoals een overbelasting in een systeem: een zekere mate van spanning zorgt ervoor dat iets func-functioneer — denk aan een snaar die gespannen moet zijn om een toon voort te brengen. Maar trek te hard en de snaar breekt, wordt nutteloos en stil. In die zin is trauma geen verlenging van gewone pijn, maar een omkering ervan. Alsof het zenuwstelsel, wanneer het geconfronteerd wordt met een te grote hoeveelheid prikkels, zich uitschakelt -niet om te genezen, maar om niet te exploderen. Dat is misschien waarom getraumatiseerde mensen op machines gaan lijken."
Danswoede van Vincent Merjenberg trok mijn aandacht door de mysterieuze flaptekst.
Wanneer Elias naar het sterfbed van zijn mentor Encke wordt geroepen, verwacht hij slechts afscheid te nemen. In de mistige bossen van Oost-Duitsland ontdekt hij echter een schokkende waarheid: zijn succesvolle roman blijkt onderdeel van een duister experiment. Terwijl herinneringen, manipulatie en hallucinaties door elkaar lopen, moet Elias achterhalen of hij ooit werkelijk de auteur van zijn eigen leven is geweest.
Het boek mij vanaf de eerste bladzijde te pakken met een omschrijving van de middeleeuwse dansziekte. Ik had hier nog niet eerder van gehoord; ik dacht eigenlijk dat de auteur dit fenomeen verzonnen had, maar na wat speurwerk blijkt dit echt gebeurd te zijn. De schrijfstijl van Vincent Merjenberg vind ik erg mooi. Hij formuleert werkelijk prachtige zinnen!
Tijdens het lezen ben je continue aan het afwegen wat waarheid is of wat hallucinaties zijn. Wat is een verhaal en wat is de werkelijkheid? Dit werkt heel bijzonder; het maakt de gekte van de hoofdpersonage voelbaar. Toch voelde het daardoor op sommige momenten ook wat ongrijpbaar. Ik heb mij regelmatig afgevraagd of ik wel snapte wat er nu precies afspeelde in dit boek.
En misschien is dat juist de kracht. De dansziekte, de manieën, de hallucinaties... Net als het hoofdpersonage snapte ik soms ook niet meer wat werkelijkheid was.
In Danswoede neemt Vincent Merjenberg je mee naar het grensgebied tussen werkelijkheid en waanzin. De roman vertelt het verhaal van Elias, een schrijver die herstelt van een psychose en naar het sterfbed van zijn voormalige mentor Encke wordt geroepen. Wat begint als een laatste afscheid, groeit uit tot een beklemmende zoektocht naar de waarheid over zijn eigen verleden, zijn schrijverschap en de invloed die anderen op zijn leven hebben uitgeoefend. De fascinatie van beide personages voor de middeleeuwse dansmanieën – episodes waarbij groepen mensen oncontroleerbaar begonnen te dansen – vormt daarbij een intrigerende rode draad.
Wat mij vooral aansprak aan deze roman is hoe Merjenberg erin slaagt om de lezer voortdurend te laten twijfelen. Net als Elias weet je nooit helemaal zeker wat werkelijk gebeurd is, wat een herinnering is en wat misschien het gevolg is van manipulatie of psychische ontregeling. Die onzekerheid maakt het boek soms uitdagend, maar tegelijk ook bijzonder meeslepend. De auteur bouwt de spanning geleidelijk op en creëert een sfeer die steeds dreigender wordt zonder te vervallen in goedkope sensatie.
Daarnaast roept Danswoede interessante vragen op over beïnvloeding, macht en autonomie. In welke mate zijn onze keuzes werkelijk van onszelf? Hoeveel invloed hebben mentoren, opvoeding en sociale omgeving op de verhalen die we over onszelf vertellen? Net die onderliggende vragen maken van deze roman meer dan een psychologisch verhaal alleen. Het boek nodigt uit tot reflectie over mechanismen die niet alleen op individueel niveau spelen, maar ook binnen groepen en samenlevingen.
De schrijfstijl van Merjenberg is rijk en zorgvuldig opgebouwd. Soms vraagt de roman wel wat inspanning van de lezer. De verschillende lagen van het verhaal en de voortdurende vervaging tussen feit en fictie zorgen ervoor dat je aandachtig moet blijven lezen. Wie op zoek is naar een rechtlijnig verhaal zal dit misschien als een nadeel ervaren. Voor lezers die graag puzzelen en betekenis zoeken achter de gebeurtenissen vormt dit echter net een meerwaarde.
Danswoede is een intelligente en beklemmende roman die lang blijft nazinderen. Merjenberg combineert historische fascinaties met psychologische spanning en filosofische vragen over identiteit, beïnvloeding en waarheid. Het resultaat is een roman die niet alleen vertelt, maar ook uitdaagt om kritisch na te denken over de verhalen die mensen over zichzelf en de wereld construeren.
Een bizar boek. Over waanzin. Maar je wordt er zelf bijna waanzinnig van. Vond het in het begin gewoon eng om te lezen. Wel knap gedaan. Omdat alles in een waan gebeurt, zijn er nauwelijks dialogen of verhalen over echte mensen. En daar houd ik juist zo van. Daarom maar 3 sterren.