Toen de val

by Iraida Martha Ooft

Toen de val speelt zich af rondom en aan boord van vlucht py 764, die uit Nederland vertrok en op 7 juni 1989 in Zanderij, Suriname verongelukte. Het toestel kwam in de savanne achter de landingsbaan neer en bij deze ramp stierven 176 mensen. De gronden waarop de luchthaven werd gebouwd behoorden ooit toe aan Inheemsen, die wegtrokken met een voorspelling van slechte tijden in gedachten.

Iraida Martha Ooft volgt in deze intrigerende roman de uiterst persoonlijke processen die door de dood van geliefden in gang worden gezet. Afwisselend stelt ze de levens van degenen die achterbleven en degenen die het leven lieten centraal. Ze toont de verbintenissen tussen hen - de ouders die wachten op hun kind, een vader en een dochter, de piloot en zijn geliefde, de pyjai en zijn zoektocht - en geeft daarbij woorden aan het mysterie van de onverbrekelijke band tussen mens en natuur.

Toen de val is een fijnzinnig en invoelend onderzoek naar het Suriname van eind jaren tachtig, maar gaat nog dieper terug in de tijd, speurend naar de wortels van deze natie. Waar komen deze mensen vandaan en hoe zijn zij in hun bestaan met elkaar vervlochten? En hoe moet wie achterblijft het leven ooit weer omarmen?

245 pages, Kindle Edition

Published November 14, 2025

Reviews

[Lola]

Een plotgedreven boek (zo lekker is dat soms) met een heel mooi intrigerende verhaallijn: over een vliegtuigramp (wat overigens echt gebeurd is) over de blindheid van het westen wat betreft de relatie tussen mens en natuur, maar ook het belang van wat het westen wegzet als bijgeloof: leven na de dood, het leven van een boom, de heiligheid van grond, geneeskracht van natuur en andere gebruiken van inheemse stammen. De veelheid van stemmen (ook niet menselijke) is mooi en draagt bij aan het verhaal.

De stijl liet me echter wat onverzadigd achter; er wordt veel uitgelegd en soms liggen de gevoelens van personages er net even te dik bovenop. Ik kom net niet helemaal mee in de passages die geschreven zijn vanuit een overleden persoon, hoewel mooi en creatief geloof ik het nét niet. Er zitten ook weer stukken in die uitstekend en bloedmooi zijn opgeschreven dus als er dan zo’n uitleggerig stuk volgt dacht ik hè! had dat nou weggelaten.

Veel gemixte gevoelens willen jullie het ook lezen dan kunnen we erover praten!!!!

[Martijn Nicolaas · Rating 4 out of 5]

Een indrukwekkende constructie van stemmen, mensenlevens, planten en dieren met als middelpunt de vliegramp bij Zanderij in 1989 in Suriname. Mooi hoe Ooft een van de slachtoffers beschrijft die doodgaat en opgaat in de natuur en het al maar nog deel wordt van het verhaal van haar moeder dat een inkijkje geeft in het leven van vrouwen in Suriname. Sowieso is de geschiedenis van dat land ook onderdeel van het verhaal, in het leven van de nabestaanden en de achtergrond van de Karaïben, die in het dorp Bisri woonden dat ooit moest wijken voor het vliegveld op Zanderij.

[Saskia van Rumt · Rating 3 out of 5]

3,5 ⭐️
Een boek over een bekende vliegramp in Suriname. Het enige dat ik hiervan wist was dat het voetbal elftal aan boord zat. Daar gaat het niet over. De schrijfster wil een gezicht geven aan andere slachtoffers. Dat is een mooie gedachte. En mooi beschreven. Mijn favoriete passages gaan over de natuur en wat zij voelde tijdens en na de ramp. Alles is met elkaar verbonden.

Dat het niet meer sterren voor mij zijn geworden komt puur door het feit dat ik geen van de karakters sympathiek vond. Dat leest toch minder prettig.

[Kaj Peters · Rating 4 out of 5]

Gewortelde zielen

In 'Toen De Val' (2025) zijn de meeste personages zoals de oersterke tonkaboom: hun wortels gaan dieper dan lijkt aan de oppervlakte. Verschillende mensen met Surinaamse roots die, om verschillende redenen, losgeraakt zijn van zichzelf, van dierbaren of van het moederland. Ze hebben allemaal met elkaar gemeen dat de SLM-ramp van 7 juni 1989 hun levens een radicaal andere koers zou geven. Sommige personages zouden een plotselinge en zinloze dood sterven. Andere blijven over met de puinhopen en de chaos van een nieuwe situatie. Gemiste kansen. Ontmoetingen die nooit meer zullen komen. Ruzies die niet meer worden goedgemaakt. De tonkaboom zelf staat echter nog steeds fier overeind als stille getuige van het menselijke drama. Zelf gehavend, maar geworteld in de Surinaamse grond.

Het verhaal opent met enkele nabestaanden die liever hebben dat de woudreus wordt gekapt, maar Iraida Martha Ooft compliceert de schuldvraag. Ligt de vliegtuigcrash aan de reusachtige boom die in de weg stond bij de landing? Aan de Amerikaanse piloot die, de zestig allang gepasseerd, nog door bleef vliegen? Wit en geprivilegieerd; zoals zijn zelfbeeld is opgehangen aan de cowboy, filmster en vliegenier Will Rogers, die zelf ook ooit omkwam bij een vliegtuigongeluk. Of ligt de crash aan de corruptie en gemakzuchtigheid van de SLM (Surinaamse Luchtvaart Maatschappij) die de oudere piloot lieten vliegen? Of liggen de wortels van de schuld nog dieper in het verleden? Zoals de vroegere landonteigeningen om vliegveld Zanderij uit te breiden voor Amerikaanse investeerders, die weinig ruimte lieten voor de inheemse bevolking en de jungle om er te kunnen zijn.

Via de speelse metafoor van de Tonkaboom brengt Iraida Martha Ooft in 'Toen De Val' zowel de overlevenden als de doden terug tot leven. De rauwe pijn in het hier en nu tegenover de zielen die het aardse moeten loslaten. In de mystiek van natuurgeloven is de dood van het individu geen eindpunt, maar de energie van het ene leven gaat over in het andere leven. Alle levens die Ooft schetst, als losstaande miniatuurtjes, zijn onderdeel van iets wat groter is dan zijzelf, waar ze vanuit hun eigen subjectieve positie geen vat op krijgen. Het maakt 'Toen De Val' (2025) een heerlijke existentiële roman waarin de wortels van mensen dieper gaan dan de tragedie van een vliegtuigongeluk. Het verleden, het heden en de toekomst creëren nieuwe vertakkingen met elkaar. Er ontstaan de wortels van een Suriname dat altijd in ontwikkeling is.

[Janine Van · Rating 5 out of 5]

Intrigerend boek. Gaat over vliegtuigongeluk in Suriname, waarbij bijna alle passagiers omkwamen. Verhaal gaat over een aantal familieleden/ nabestaanden die de laatste eer willen bewijzen aan hun verloren familielid, en door dit ongeval ook geconfronteerd worden met hun eigen keuzes. Daarnaast is er ook een meer spirituele verhaallijn over de plek waar het vliegtuig is neergestort en de lokale medicijnman(nen) en hun voorspellingen. De gezinnen waar het over gaat hebben allemaal een gemengde Nederlandse en Surinaamse achtergrond. Door het ongeluk worden hun levens op de kop gezet. Mooi geschreven, moest gewoon doorlezen…

[Puck Gräffner · Rating 3 out of 5]

In dit boek volg je de levens een aantal mensen die doodgaan tijdens of iemand verliezen aan de vliegtuigramp in Suriname. Sommige relaties en verhalen vond ik prachtig om te volgen. Zoals de vader die zijn ‘boeler’ zoon verliest of het verhaal waarin een andere vader moet kiezen tussen zijn Nederlandse gezin of zijn geliefde Sranan. De scènes bij het vliegtuigwrak waren heel mooi. De scènes waarbij de zielen zich samenvoegen met de natuur waren mij helaas wat te vaag. Ik had graag meer van de mystieke elementen willen genieten.

[Leonarda · Rating 3 out of 5]

In deze roman staat het tragische vliegtuigongeluk met een SLM-toestel uit 1989 centraal. De personages zijn slachtoffers en hun nabestaanden. Vlot geschreven.

[Willem Bant · Rating 4 out of 5]

Interessant boek. Wel een vraag: was er bij uitgeverij Van Oorschot geen redacteur beschikbaar om taalfouten te verbeteren en moeizame zinnen soepeler te formuleren?

[Eric-jan Lens · Rating 3 out of 5]

Een verklarende woordenlijst (en die zit lang zijn geweest - wat dus al aangeeft dat het ook met zo'n lijst ploeteren zou zijn geweest) zou misschien een ster meer hebben opgeleverd... Ik vond het wat ongemakkelijk dat een daadwerkelijk gebeurde vliegtuigramp het decor vormde voor een roman. Daarnaast ontstond er een liefde tussen twee personages waar ik op geen moment in mee kon gaan.
Maar óók genoeg mooie stukken.