Meester in het paradijs: Jac. P. Thijsse en het landschap

by Dik van der Meulen

Tachtig jaar geleden overleed Jac. P. Thijsse (1865-1945). Als oprichter van Natuurmonumenten en schrijver van twintig Verkadealbums wist hij miljoenen lezers enthousiast te maken voor de natuur. Zonder Thijsse had Nederland er anders uitgezien.

Meester in het paradijs gaat over het leven van een man die naast zijn drukke baan als schoolmeester onvermoeibaar streed voor het behoud van de natuur. Voor Thijsse was alles natuur: de bossen, de duinen, de moerassen en de heide, maar ook de perkjes en parken in de stad en, bovenal, het boerenland. Nergens kwam zijn paradijs zo tot bloei als in de weiden.

Tegelijk gaat dit boek over de huidige staat van Thijsses natuur. Hoe is het nu gesteld met het landschap waarvoor hij zo hartstochtelijk heeft gestreden? Dik van der Meulen laat zien dat Thijsses denkbeelden onverminderd actueel zijn.

Genres: Nature

424 pages, Hardcover

Published November 12, 2025

About the author

Dik van der Meulen (Neede, 1963) is een Nederlands neerlandicus, schrijver en biograaf.

Van der Meulen studeerde Nederlandse letterkunde aan de Universiteit Leiden en schreef zijn doctoraalscriptie over Menno ter Braak en Hendrik Marsman. Hij werkte bij het Onderzoekinstituut voor Geschiedenis en Kunstgeschiedenis van de Universiteit Utrecht. De laatste twee, in 1995 verschenen delen (XXIV en XXV) van de Volledige Werken van Multatuli werden mede door hem geredigeerd. Zijn promotie in 2002 betrof een biografie van deze Eduard Douwes Dekker, waarvoor hij in 2003 de AKO Literatuurprijs won.

In 2014 was hij een van de drie auteurs van de reeks Koningsbiografieën waarvoor hij het deel over koning Willem III der Nederlanden schreef; in oktober 2014 won Van der Meulen de Libris Geschiedenis Prijs voor deze biografie.

Op 15 oktober 2017 werd zijn boek De kinderen van de nacht bekroond met de Jan Wolkers Prijs voor het beste Nederlandse natuurboek.

Reviews

[Peter · Rating 4 out of 5]

Een biografie van Thijsse én van het Nederlandse landschap, zo karakteriseert de auteur dit boek. En dat is helemaal terecht. Thijsse was een markante figuur, die een niet te overschatten rol heeft gespeeld in de bescherming van het Nederlandse landschap. Dat laat het boek van Meuleman goed zien. Al heeft Thijs de teloorgang van datzelfde landschap door industrialisatie (in de traditionele zin en in de zin van industriële akkerbouw en veeteelt) en bevolkingsdruk niet kunnen afwenden. Eén boek dat het verdient door velen gelezen te worden, al zal het wel bij een preek blijven voor de al bekeerden. Hoe bereik je iemand die de goede staat waarin een natuurgebied zou verkeren afleest aan de mate waarin het er groen uitziet (niet nader te noemen politicus)?

[Annette Koster · Rating 4 out of 5]

Dit boek is meer dan een biografie. Het interessante levensverhaal van Thijsse, maar ook veel citaten uit de boeken van Thijsse over het Nederlandse landschap en de natuur, zoals hij deze waarneemt tijdens zijn wandelingen.
Poëtische beschrijvingen van planten en dieren, vooral vogels. Ook is het een boek over de geschiedenis van de natuurbescherming en natuureducatie.
En, de schrijver wandelt Thijsse na en vertelt over wat er allemaal over, en ook niet over is gebleven.
Het leukste vond ik de delen die gingen over mij bekende stukjes Nederland en dat waren er veel, ook al omdat Thijsse een groot deel van zijn leven in Bloemendaal gewoond heeft.
Een mooi boek, waar je je een beetje aan over moet geven en dat inspireert om vaak en aandachtig te wandelen.

[Gerard de Bruin · Rating 5 out of 5]

Een voortreffelijk boek: opzet, indeling, opmaak, allemaal dik in orde.
Enige kritiek: de illustratie-verantwoording is ronduit knullig en de bijschriften zijn willekeurig, soms wel en dan weer niet.

[Pieter · Rating 4 out of 5]

Mooi, heel mooi. Zeer complete biografie van Thijsse, paralel aan de, mede door zijn inzet behouden natuur en de bescherming daarvan vandaag de dag. Knap geschreven.