Na een onheilspellend telefoontje keert Ise terug naar haar ouderlijk huis, waar haar moeder jaren geleden onder onduidelijke omstandigheden stierf. Wat begint als een poging tot verzoening met haar verleden, ontvouwt zich tot een duister sprookje waarin haar tweelingzus een sinistere rol lijkt te spelen. Realiteit en herinnering versmelten en de vraag rijst: was Ises leven ooit écht van haar?
Terwijl de buitenwereld kreunt onder een golf van dodelijke aanslagen, leggen ongeopende brieven, een paradijselijke plantentuin en bijeenkomsten van een opstandig feministisch collectief een explosieve waarheid bloot. Ise moet beslissen of verzet bevrijdt of juist verwoest.
Uschi Cop (1988) is schrijver, literair curator en doctor in de taalpsychologie. Tien jaar geleden verhuisde ze naar Brussel en werd verliefd op de stad. In zintuiglijk en scherp proza belicht ze thema’s zoals rouw, feminisme, machtsrelaties in intimiteit en het creatieproces. Begin 2021 richtte ze Hyster-x op, een Belgisch makerscollectief voor vrouwen en non-binaire personen. Uschi zit in het talentontwikkeltraject van Wintertuin.
Verhalen zijn overlevingstactieken zodat we op de juiste manier kunnen sterven.
Het had ook niet geholpen dat haar kindertijd bevolkt was door vrouwen: een blauwdruk van schijnbare veiligheid waarvan later bleek dat het over een mijnenveld gedrapeerd lag.
Een van mijn grootste ongenoegens is de enorme ongelijkheid die grote gevolgen heeft voor hoe iemand in het leven staat. En specifieker in dit geval vooral het onrecht waarmee vrouwen constant mee geconfronteerd worden. Feminisme is iets wat me erg nauw aan het hart ligt omdat ik zelf een absolute voorstander ben van absolute gelijkheid. En nee, niet omdat ik mij wil voordoen als de zogenaamde performatieve man. De enorme golf aan femicide gaat niet aan mij voorbij. Al jarenlang lezen we de verschrikkelijke nieuwsberichten dat de zoveelste man zijn vrouw heeft vermoord, het bericht van de zoveelste verkrachting of het zoveelste nieuwsfeit dat mannen nog steeds meer verdienen dan hun vrouwelijke collega’s. Daarom dat Dodeman van Uschi Cop een enorm belangrijk boek is.
Dodeman is haar debuut en alleen al dat gegeven verdient niets dan lof. Want zoals de achterkant van het boek het ook zegt. Dodeman is een urgente en compromisloze bespiegeling over femicide en de morele grenzen van het verzet. En dat verhaal vertelt Uschi Cop die de tweelingzus van Ilke Cop is aan de hand van een situatie zoals zij het zelf ook kent. Ze vertelt een verhaal dat zich afspeelt tussen Ise en haar tweelingzus Ursula. Een verhaal dat begint bij een telefoontje en een terugkeer naar haar ouderlijk huis. We krijgen een verhaal van tweelingzussen die door schokkende gebeurtenissen uit hun verleden andere richtingen zijn opgegaan. En de gevolgen van deze keuzes komen naar voren in een boek dat erg scherp neergeschreven is.
Niets gaat Uschi Cop uit de weg en door haar manier van vertellen zet ze ons vooral een spiegel neer. We krijgen een reflectie van hoe we als maatschappij veel te veel onze ogen dichtdoen voor heel veel van dit soort situaties. Waarom dit boek me vooral enorm aangrijpt, is dat het zo belangrijk is om als man dit soort boeken te lezen. Het leert je veel over hoe het niet en over hoe het wel moet. En het leert je nog veel meer over de waarden die je moet meegeven aan je eigen kinderen. Want als er een ding is dat ik na het lezen van dit boek nog veel meer weet is dat mijn zoon de juiste waarden meekrijgt om op de juiste en correcte manier om te gaan met vrouwen. En ook hoe hij zelf moet blijven vechten voor die absolute gelijkheid. Want het moet niet alleen van de vrouwen komen. Wij als mannen spelen hier ook gewoonweg een enorm belangrijke rol in.
BTW, ook een enorm diep respect voor Uschi Cop dat ze de vele slachtoffers van femicide die de laatste jaren in de krant verschenen zijn nog eens een stem geeft door ze in het boek te laten opduiken. Ook een enorm voordeel zijn de noten van het boek waar ik me wel eens in ga verdiepen om de desbetreffende boeken, essays en films eens tot mij te nemen en eens te lezen. Na dit alles kan ik alleen maar zeggen dat dit boek een enorme aanrader is en een van de meest essentiële boeken is die de laatste jaren in ons land verschenen zijn.
wat een romandebuut. Een boek om even van te bekomen. Zoveel lagen, waar fictie en non-fictie samenkomen. Waar keiharde cijfers, je laten slikken. Het boek nodigt uit tot denkwerk, opzoekwerk. Enorm sterk geschreven. Het wisselen tussen briefcorrespondentie, tegenwoordige tijd en het verhaal van het collectief zorgt ervoor dat je blijft doorlezen.
Een boek waar zo naar werd uitgekeken, verdient er eerlijke recensie. Na het wat tijd te hebben gegeven, zette ik wat dingen op rijtje. Voor mij werkte het boek als geheel minder goed, omdat ik de expositie van feministische denkkader erg expliciet vond, binnen de gesprekken in het collectief. Die passages waren erg lang, erg letterlijk, en deden voor mij het narratief stokken. Ook personages vernoemen naar bekende feministes ( bell en de Gloria's), voelt toch echt te gimmicky - zeker als je hun werk kent. Naar mijn gevoel haalt dat net geloofwaardigheid en originaliteit weg. De namen van vermoorde vrouwen noemen is belangrijk, maar zou ik beter vinden het werken in een epiloog of proloog, als geheel krachtig op zich.
Ik had dit boek absoluut strenger geredigeerd. Bepaalde beelden herhalen zich te vaak, de symboliek is bij momenten erg gezwollen, de metaforen versleten. Kill your darlings, het blijft zo moeilijk. Maar het is wel wat een redactieteam moet meegeven.
Tegelijk excelleert het boek in 'gothic' sfeerschepping, en met name de band tussen tweelingzussen ( ook de biologische link met de zoon van Ide / dubbel moederschap, een voor mij volkomen nieuwe gedachte) is zeer mooi uitgewerkt.
Voor mij zit daar de kracht van het boek, dat helaas veel te veel wilde zijn.
Ik ben bijzonder benieuwd naar volgend, strakker werk van Uschi Cop!
Absoluut een indrukwekkend boek! Het verhaal van tweelingzussen Isolde en Ursula die na twintig jaar weer samenkomen in hun ouderlijk huis na een turbulente periode voor Ursula, die een feministisch collectief leidde dat aandacht vraagt voor femicide en de uitwassen van het patriarchaat en het kapitalisme. Het is wel aan de erg lange kant met veel herhaling waardoor het op de helft wel begint te slepen. Maar de boodschap moet gehoord en die laat Uschi Cop luid, duidelijk en krachtig klinken in haar debuut.
Indrukwekkend debuut. Duister, beetje gothic maar vooral maatschappelijk relevant. Vaak bekroop me een ‘unheimlich’ gevoel maar dat juich ik toe. Straf hoe ze speelt met fictie en werkelijkheid (welk verhaal kies jij)in zovele lagen en dat dan ook nog eens doet in prachtige zinnen. Ik leerde nog maar eens dat woede inderdaad mooi kan zijn. Soms wat te veel uitweidingen voor mij maar toch vooral onder de indruk van deze leeservaring
Ongeloofwaardig en vermoeiend :/ Vooral de witte hoofdpersoon die een feministisch collectief opzet en vervolgens (stereotypisch omschreven) POC de les leest… over feminisme… POC personages die notabene zijn vernoemd naar beroemde feministen, maar dat komt vooral een gekunstelde manier om te laten zien dat de auteur op de hoogte is van intersectioneel feminisme, en het vervolgens gebruikt als een schild
Zeer ambitieus boek. Uschi Cop herhaalt in interviews dat ze geen pamflet wilde schrijven maar vragen wilde oproepen. Zelf vind ik niet dat ze volledig in haar opzet geslaagd is. De roman voelde voor mij toch soms echt aan als een woedende vuist richting het patriarchaat.
Cop wilde een ideeënroman schrijven vanuit de overtuiging dat vrouwen zulke grootse projecten nog steeds schuwen en de auteur hoopt dat ‘Dodeman’ ook mannelijke lezers zal aantrekken, tot nadenken zal stemmen. Ik vrees echter dat de roman vooral bij prediken in eigen kerk zal blijven.
‘Dodeman’ als project van een vrouwelijke auteur die femicide, vrouwenrechten, vrouwenmishandeling … in de schijnwerpers wil zetten, kan ik natuurlijk enkel toejuichen. We hebben dergelijke projecten écht nodig.
‘Dodeman’ als roman, als verhaal kon mij echter iets minder bekoren. De vrouwelijke auteurs waarnaar Cop in haar nawoord verwijst, die haar zijn voorgegaan, konden mij meer overtuigen van het belang van de stem van vrouwen in de literatuur, enkel en alleen door hun verhalen die het niet nodig hebben om er grote feministische ideeën en theorieën in te verwerken én als ze die ideeën er wel in verwerken, dan gebeurt dat zoveel eleganter dan in dit boek. Uschi Cop wil zoveel vertellen, ze wil zoveel kennis overbrengen, wil zo graag overtuigen, wil dan ook nog eens een spannend verhaal vertellen, wil ook dat het geheel stijlvol en literair geschreven is, ze wil in ‘Dodeman’ zoveel dat het voor mij, als lezer, allemaal een beetje té werd.
Ik wil eigenlijk weg van Goodreads (boycot Amazon) en enkel op StoryGraph boeken bijhouden, maar voor Dodeman van Uschi Cop maak ik een uitzondering.
Ik vond Dodeman een rijke, gelaagde, mature, strijdbare en poëtische roman die boeide van begin tot einde. Zo’n gedreven en genuanceerd relaas over iets heftigs en wraakroepends als femicide, hebben we nodig. Het verweeft feministische ideeën met gedetailleerde kennis van planten en kruiden, met motieven uit sprookjes, met tweelingen en dubbelgangers. Ik hield van de rijke taal, de inzichten en filofische bedenkingen, en vond het nergens zwaar op de hand. Het nodigde mij in elk geval telkens uit om nog een stuk te lezen.
Hulde voor dit indrukwekkende debuut. Ik heb al zin om het te herlezen.
Ik ben aan een goed boekjaar bezig! Dodeman, The Safekeep, De wederhelft ♥️
Woooooow. Wat een boek. Wat een debuut. Wat een verrukkelijke schrijfster. Wat een diepe indruk laat dit na. Wat een tekort aan woorden om die te beschrijven. Wat een urgentie ook. Ik schrijf hier beslist nog iets meer zinnigs over. Maar voor nu, enkel wooooooow en een diepe zucht.
Niet alleen een meeslepend en intrigerend verhaal, maar ook een belangrijk, actueel en scherp genuanceerd exposé over de krachten en valkuilen van het hedendaagse feminisme. Cop deconstrueert de beweging tot haar splinters, maar slaagt erin ze allemaal op een mooiere manier weer bij elkaar te puzzelen tot een boodschap van hoop en verbinding.
Ik hoop oprecht dat met name veel mannen in de eerste plaats al bereid zullen zijn om dit boek te lezen en meer bepaald met een openheid die hen in staat stelt om de terechte kritieken niet op te vatten als een persoonlijke aanval, maar als een gelegenheid tot groei. Ik las naast Cops pleidooi voor eigenwaardig vrouwelijk eigenaarschap namelijk ook een gemeende en welwillende handreiking naar de man.
3,5 Gelezen voor de boekenclub. Ik vond het thema erg belangrijk en sterk. De schrijfstijl echter vond ik echt niet fijn lezen en haalde me uit het verhaal. Ook was het teveel uitleggerig soms, er hadden best stukken herhaling uit gekund. Belangrijk dat het boek er is maar als het iets korter was geweest nog beter!
Dodeman is geen slecht boek, zeker voor een debuut. Het zit knap in elkaar, met verschillende verweven lagen, en de schrijfstijl is, op een kleine uitschieter hier en daar na, sterk. Het boek blijft spannend tot aan het einde en deinst er niet voor terug de lezer zelf de puzzel te laten leggen.
Centrale thematiek van het boek is: hoe kunnen we in actie komen tegen geweld tegen vrouwen en zorgen dat er op dat vlak eindelijk echt iets verandert in onze maatschappij? En bovendien: welke vormen van verzet werken wel/niet? Is het uiteindelijk noodzakelijk om geweld met geweld te bestrijden? Een superinteressante thematiek, ware het niet dat ik soms struikelde over alle cijfers/statistieken en analyses rond femicide/verkrachting/geweld tegen vrouwen die in de roman voorkomen. Al die zaken zijn heel urgent en belangrijk, en moeten zeker meer voor het voetlicht worden gebracht, maar ik vond dat het soms zó veel werd dat het voelde als een les maatschappijleer. Het maakte de personages daarnaast iets minder geloofwaardig omdat ze voortdurend onderzoeken en citaten oplepelen en hun hele leven lijken te wijden aan alleen maar dit thema. (Tegelijkertijd kan er niet vaak genoeg over dit thema gesproken/geschreven worden natuurlijk en heb ik veel geleerd van het boek. Ik heb grote waardering voor de missie van Uschi Cop. Ik vraag me echter wel af of de roman de beste vorm is voor wat ze over wil brengen.)
Desalniettemin pakte het boek me wel, en ik heb het met interesse en plezier gelezen. Er worden veel relevante vragen opgeworpen over macht, verzet en rechtvaardigheid. En voor mensen die nog niet zo veel weten over het thema kan het erg leerzaam zijn. Het is dus, ondanks dat het mijns inziens niet 100% uit de verf komt, wel een bijzonder boek!
Scherp, vlot, analytisch, hard, beklijvend, shockerend, meeslepend, gelaagd, feministisch. Brandend actueel vol met feitelijke cijfers, reële slachtoffers en feministische analyses en uitdagingen en toch vaak surrealistisch en verrassend. Springen tussen fictie en non-fictie. Tussen de personages en de nieuwsberichten.
Voor schrijvers geïnteresseerd in de opbouw van een identiteit en hoe dezelfde omstandigheden toch heel andere mensen kunnen voortbrengen vormen tweelingen een dankbaar motief. Van Esau en Jakob in Genesis, over de twee tweelingen in Shakespeares The Comedy of Errors tot Maggie O’Farrells Hamnet, waarin ze focust op de tweeling waarvan Shakespeare zelf de vader was, zie je steeds diezelfde fascinatie opduiken. Zo ook in Dodeman, de debuutroman van Uschi Cop, waarin de 42-jarige Ise en Ursula centraal staan. In hun kindertijd waren ze ‘two peas in a pod’, zoals de Engelsen dat zo mooi zeggen, die alles samen deden, ook slapen, tot hun vader de deur tussen hun kamer dichttimmerde. Later groeiden ze uit elkaar. Ise liet zich op haar zestiende verleiden door een zes jaar oudere geneeskundestudent die haar een kleinburgerlijke gezinnetje schonk, met een al even succesrijke zoon als zijn vader, die Internationaal Ondernemen studeert en stage loopt in Abu Dhabi. Ze maakt om de zoveel tijd een afspraak om haar botox te laten bijwerken en neemt iedere avond een pilletje om te kunnen slapen. Zoals het Doppelgängermotief het vereist is Ursula een heel andere richting uitgegaan. Het huwelijkse leven was niets voor haar, besefte ze al snel, net zomin als het patriarchaat of de ermee verband houdende kapitalistische uitbuiting van de vrouw. Dus richtte ze het feministische collectief Nyx op, waarvan de naam verwijst naar die van de oergodin van de nacht, omdat de leden ervan bereid waren de diepe duisternis te trotseren in afwachting van het licht. Ze kwamen op straat om incels en de verzwegen femicide aan te klagen en breiden roze mutsen tijdens de eerste ambtsperiode van Trump. Dat deze Ursula na twee decennia stilte haar tweelingzus opbelt met de vraag of ze nog eens kunnen afspreken, doet vermoeden dat er iets op til is. Dodeman, een verwijzing naar het weerhuisje in de ouderlijke woonst van de tweeling, waar het vrouwtje altijd buiten stond en het mannetje in het donker naar haar stond te loeren, is een roman met een boodschap, en die klinkt soms wat te luid. Af en toe wordt er ook onnodig veel uitgelegd. Dat Ise niet echt slaapt van haar pillen, maar alleen verdoofd raakt, is algemene kennis. Maar afgezien van deze paar uitschuivers toont Cop dat ze heel wat in haar mars heeft. Ze neemt tijd om kaders en omgevingen te schetsen en is daar bijzonder sterk in. De natuur is in Dodeman een personage, en geen plaatje op de achtergrond. En dat is een expliciete keuze, net zoals het verhaal dat ze vertelt, of bij uitbreiding de verhalen die we elkaar steeds weer vertellen, in sprookjes, mythes en romans, want zoals Cop schrijft: ‘Welk verhaal kies je? Het voorgekauwde of het juiste?’
Uschi Cop is een Vlaamse schrijfster, opiniemaker en curator uit Brussel. Ze is de drijvende kracht achter het intersectioneel feministisch schrijverscollectief Hyster-x en debuteerde eerder al met verhalen, maar Dodeman is haar eerste volwaardige roman. Met haar scherpe pen en onverschrokken stem mixt ze literatuur met maatschappelijke urgentie – en dat voel je meteen.
In Dodeman volgen we de eeneiige tweelingzussen Ise (Isolde) en Ursula. Na twintig jaar radiostilte krijgt Ise, die een burgerlijk leven leidt met man en zoon, een onheilspellend telefoontje van haar 22 minuten jongere zus. Ze keert terug naar het ouderlijk huis, waar hun moeder jaren eerder onder mysterieuze omstandigheden stierf. Wat start als een poging tot verzoening, groeit uit tot een duister, sprookjesachtig verhaal vol spiegelingen en geheimen. Terwijl de zussen hun gedeelde verleden blootleggen in dat oude huis omringd door een jungle van (giftige) planten, woedt buiten een golf van dodelijke aanslagen op mannen. Ursula blijkt betrokken bij het radicale feministische collectief Nyx, waar de vrouwen fel debatteren over verzet, femicide en de morele grenzen van woede. Brieven die nooit verstuurd raakten, herinneringen aan een disfunctioneel gezin en de intense band tussen de zussen maken het persoonlijk en beklemmend. Realiteit en illusie vloeien soms in elkaar over, en Ise moet kiezen: hoe ver ga je om jezelf terug te vinden?
Cop hanteert een vlotte, meeslepende schrijfstijl die afwisselt tussen intieme, claustrofobische scènes in het huis, dialogen vol vuur bij Nyx en bijna poëtische passages over planten en herinneringen.
Wat ik echt sterk vond, is hoe Cop zware thema’s als femicide en intersectioneel feminisme verweeft in een verhaal dat nooit prekerig wordt. Het leest als een urgente schreeuw, maar ook als een intiem familieportret met wrange humor en spannende twists. De plantensymboliek en dat duistere-sprookjesgevoel geven het extra laagjes. Minder overtuigend vond ik soms de dialogen bij Nyx, die af en toe wat manifest-achtig aanvoelen en de vaart even remmen.
Een roman die je laat je nadenken over woede, zusterschap en waar verzet begint of eindigt.
2 sterren voor het verhaal, de 3de ster is voor het thema.
Ik vond het heel moeilijk om in het verhaal te komen, in het begin is alles nogal flou en onduidelijk waar de schrijfster naar toe wil. Na een 100 pagina's was het beter, maar dat is wel al 1 vierde van het boek. Op zich vond ik de opbouw met de hoofdstukken, terugblikken en brieven wel goed, maar het vertraagt het verhaal in het begin omdat er teveel personages en teveel verhaallijnen geïntroduceerd worden.
Ik vind femicide, de ongelijkheid van vrouwen en mannen, onveiligheidsgevoel bij vrouwen zeer belangrijke thema's en ik vind het echt goed dat hier ook een roman over geschreven is, wat het thema hopelijk meertoegankelijker maakt voor meer mensen om informatie over te hebben. Alleen vrees ik dat dit met dit boek niet echt zal gebeuren. Of het ligt aan mij en lees ik hier liever een non-fictie boek over. (aanrader: Invisible women van Carolina Criado Perez)
Ik keek erg uit naar dit boek, maar heb het uiteindelijk met veel tegenzin zitten lezen. De laatste 200 bladzijden heb ik in één keer uitgelezen, gewoon om er snel vanaf te zijn en iets beters te lezen. Dit boek komt voor mij over als geschreven door iemand die net een cursus genderstudies heeft gedaan en alles wat ze hierover geleerd heeft op wil schrijven. De personages Bell en Gloria noemen is storend en ongeloofwaardig. Ze heeft duidelijk haar zelf en tweelingzus als inspiratie gebruikt en de namen maar een klein beetje veranderd. Het voelt tegelijkertijd lui en overdreven. Alles ligt er zo dik bovenop dat het vermoeiend wordt. Dat is het overheersende gevoel dat ik had bij dit boek, vermoeidheid. Een positief punt is dat het snel leest en niet echt blijft hangen, zodat ik nu weer verder kan met iets dat meer de moeite waard is.
Intrigerend plot maar die werd snel ingehaald door de veelheid. Alles moest. Waardoor het er vingerdik op lag. De beklijvende sfeer kon me erg bekoren maar ging vaak verloren door de gefragmenteerde verhaallijnen. Ik miste verdieping in personages en hun gevoelswereld en het manifest die het boek probeerde neer te zetten voelde daardoor op momenten wat belerend waardoor ik me soms afvroeg voor wie dit boek geschreven was. Boeken over intersectionele identiteiten en realiteitsbelevingen zijn absoluut broodnodig en schrijvers die dergelijke thema's aansnijden en niet meer los laten kan ik alleen maar toejuichen. Maar Gloria en Bell, really......
Na het lezen van Dodeman was ik even uitgeteld. Het was alsof ik, net als de twee hoofdpersonages op het einde van de roman, een wervelstorm had doorstaan. Wat een kracht en energie gaan uit van dit boek!
Via het verscheurende verhaal van de tweelingzussen Ursula en Ise, maakt de auteur een keiharde vuist tegen onderdrukking van vrouwen, femicide en de - nog steeds- patriarchale samenleving. Niet alleen het feministische standpunt komt aan bod; Cop laat verschillende stemmen horen.
Dit is een ijzersterk debuut en bovendien zeer gelaagd, net zoals 'dodeman' uit de titel.