De schuldenfabriek: Waarom steeds meer jongeren in het rood belanden - en wat we daaraan kunnen doen

by Jamal Oulel

Jongeren groeien op in een wereld vol 'Buy now, pay later'-knoppen, fl itsende reclames en gok-apps die altijd binnen handbereik zijn. Wat onschuldig lijkt, kan ongemerkt uitmonden in een vicieuze cirkel van boetes en rente.
Jamal Oulel weet hoe dat voelt. Tijdens het najagen van zijn ondernemersdroom stapelden zijn schulden zich op – niet door roekeloosheid, maar door een systeem dat eerder straft dan helpt. Toen hij de gemeente om hulp vroeg, kreeg hij te 'Je schulden zijn te klein, kom later maar terug.'
In De schuldenfabriek onthult Oulel hoe deze industrie jongeren bewust in de val lokt. Hij laat zien waarom schulden geen persoonlijke mislukking zijn, maar het gevolg van een oneerlijk systeem. En hij biedt een alternatief voor hoe we jongeren kunnen helpen beginnende schulden af te lossen én kunnen voorkomen dat ze opnieuw worden meegesleurd.

160 pages, Kindle Edition

Published February 12, 2026

Reviews

[Ruben Seijbel · Rating 4 out of 5]

Sinds een paar maanden ben ik vrijwilliger bij Socialdebt. Jamal, de oprichter, schreef een boek over schulden, en hoe snel een kleine fout, zeker in de verkeerde situatie, van sneeuwvlok verandert in een rollende sneeuwbal, verandert in een lawine. Hij vertelt aan de hand van zijn eigen verhaal en ervaring en toont de perverse prikkels in het systeem. Daaronder ligt een wantrouwend mensbeeld. Zijn betoog is niet, mensen met schulden zijn zielig. Maar: mensen met schulden willen daar vanaf. Wie 100€ niet kan betalen, kan een ophoging ‘als prikkel’ natuurlijk nog steeds niet betalen. Een schuld kan in een flits ontstaan, waar blijft het systeem dat zorgt dat je fouten zelf kan herstellen, ipv de fabriek die mensen te vaak (eerst) verder omlaag trekt?

Een duidelijk betoog, al had zowel het persoonlijke verhaal als de uitleg hoe de ‘fabriek’ functioneert ook zeker uitgebreider gemogen.

[Carlijn Oskam · Rating 3 out of 5]

Jamal legt een groot systemisch probleem bloot. Ik ben me weer even extra bewust geworden in wat voor bevoorrechte positie ik ben opgegroeid en dat je met 1-0 (of 10-0?) achterstaat als je bv geen financiële vaardigheden en een sociaal vangnet hebt.

Door dit boek heb ik nog minder sympathie voor incassobureaus ontwikkeld.

Het boek was wel wat te kort en bevatte te veel herhalingen.

[Luka Van · Rating 3 out of 5]

Klein boekje met persoonlijke verhalen en ingezoomd op aannames en acties van systemen van 'de schuldenfabriek'. Ook met antwoorden op hoe het anders moet en welke rol zijn stichting social debt nu vervult.

[Annabelle · Rating 4 out of 5]

Gelezen voor de voorstelling SCHULD die we met PS Vertelt gaan maken. Super goed inzichtelijk boek over wat schulden met een mens en dan met name jongeren doet. Hoopvol ook hoe het anders kan.

[Lauri van Oosterom · Rating 3 out of 5]

Interessant boek over een heel belangrijk onderwerp; de schuldenproblematiek. Het voelde voor mij net wat te kort, waardoor ik na afloop nog behoorlijk wat vragen had. Hoe werkt de stichting Socialdebt bijvoorbeeld precies? Hoe vinden jongeren deze stichting? En blijven ze alleen in Rotterdam actief, of willen ze ook uitbreiden naar andere steden?

Kortom: ik vond het zeker leerzaam om te lezen, maar meer diepgang en uitleg was fijn geweest.

[Valerie · Rating 3 out of 5]

Het boek is zeker interessant. Het maakte me weer wat bewuster over dit onderwerp en ik vind de uitleg over de schuldenfabriek tastbaar en duidelijk. Wel bleef ik na het lezen van het boek met losse eindjes zitten en merkte ik soms ook herhaling door het boek heen. Ik vond het soms wat chaotisch.

[Mirjam Bos · Rating 2 out of 5]

Belangrijk thema maar stond voor mij niets nieuws in en wist me met de ervaringsverhalen ook niet genoeg te raken

[Joost · Rating 3 out of 5]

De boodschap is goed en verhelderend. Heel tof te lezen dat iemand die zelf meegemaakt heeft wat schulden met je doet en hoe instanties met je omgaan. Veel respect voor!
Qua leesbaarheid is het wat minder, zit herhaling in en leest niet enorm lekker weg.