Kameraden: de wehrmacht van binnenuit

by Felix Römer

Zo n 4000 Duitsers zaten als krijgsgevangene in Fort Hunt bij Washington. Tussen 1942 en 1945 werden ze afgeluisterd door de Amerikaanse inlichtingendienst, en wat de Duitse soldaten tegen elkaar zeiden, was heel iets anders dan wat ze bij de ondervraging loslieten. Materiaal daarvan is pas sinds kort vrijgegeven: Felix Römer heeft de tienduizenden verslagen gelezen en geeft een uniek, genuanceerd en ontnuchterend portret van het Duitse leger in oorlogstijd. De ideologische motivatie was lang niet zo groot als verondersteld maar met een ongelooflijk fanatisme begingen ze de gruwelijkste misdaden. Het is een bijzondere en pijnlijke ervaring om te lezen hoe ze werkelijk tegen elkaar spraken. Met Kameraden schrijft Römer een nieuw hoofdstuk in de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog. Felix Römer (1978) is een historicus die zich al jaren verdiept in de geschiedenis van het Duitse leger. Sinds 2012 is hij werkzaam in Londen, bij het Duits Historisch Instituut.

Genres: Nonfiction, History, Germany

480 pages, Paperback

First published October 1, 2012

Reviews

[Peter Tillman]

Peter H. Wilson Recommends Felix Römer at LitHub:
https://lithub.com/on-the-rise-and-fa...
"This book gave me nightmares. It is based on an extraordinary set of sources compiled by British and American intelligence. Based on experience from the First World War, British officers began to collect information systematically from German prisoners of war using interrogations, questionnaires, wiretaps of inmates’ cells, and “stool pigeons” recruited from the captives. A group of officers, including Royal Navy Commander Ian Fleming, took these techniques to the United States after its entry into the war in 1941. The result is over a quarter of a million pages of transcripts of conversations between prisoners who had been specially selected as possessing potentially useful information and sent to a secret camp concealed from the Red Cross.

Römer uses this material to understand what motivated Germans to fight a genocidal war. This question has been addressed by many other books and remains hotly contested in Germany today. Römer’s account is distinguished by his careful handling of the material and avoidance of monocausal explanations. He recognizes that the prisoners inhabited several mental worlds simultaneously, while they were not always reliable narrators when bragging to their comrades, or concealing matters which might have reflected badly on themselves. One man’s war was not necessarily the same as another’s and there were considerable differences between branch of service, location or deployment, and the time of capture.

He concludes that soldierly ethos trumped Nazi ideology in persuading men to fight despite increasingly difficult circumstances. The quality of junior officers and squad leaders was also crucial to the small unit cohesion that Allies came to admire and sought to replicate in their own armies after 1945. Though most soldiers had a poor grasp of Nazism, core elements of that ideology were deeply rooted in other beliefs they did share and encouraged the shocking violence many of them engaged in. An enlightening but also deeply disturbing book."

I put this on the TBR, but it sounds like a pretty grim slog. No-one else here has reviewed it! So now we have this one. Published in 2019.

[Boudewijn · Rating 2 out of 5]

Dit boek put uit verschillende verslagen van Duitse gevangenen, waarvan de onderliggende gesprekken in het geheim werden afgeluisterd. De Britten en Amerikanen bouwden namelijk speciale interneringskampen, waar gesprekken van Duitse krijgsgevangen met behulp van verborgen microfoons werden afgeluisterd en uitgeschreven. Destijds gedaan vanwege de wellicht grote onthullingen die zo werden gedaan wat ten voordele van de Amerikaanse en Britse legers zou kunnen dienen, maar later, vele jaren na de afloop van de oorlog, vormen deze getuigenissen een belangrijke historische bron. Hun betekenis schuilt in de openheid waarmee de Duitsers hier spraken, een openheid die in de vele memoires en getuigenissen na de oorlog in het minste geval door de opstellers hiervan subjectief gekleurd zijn.

Arnold Krammer, een Amerikaanse geschiedkundige schreef ooit eens dat elke (voormalige) Duitse gevangene die hij tegen was gekomen nooit toegaf een nazi te zijn geweest. Dit boek weerlegt dat in ieder geval. Veel van deze verslagen scheppen namelijk een heel ander beeld: veel Duitse soldaten konden nog steeds betrapt worden op nazi grootspraak. Velen geloofden ondanks hun tegenslag nog steeds in de Duitse overwinning, hadden nog een rotsvast geloof in Hitler of hingen nog steeds de racistische en antisemitische ideologieën aan.

Het boek is verdeeld in diverse thema's aan de hand waarvan de afgeluisterde gesprekken worden gerangschikt. De schrijfstijl is tamelijk academisch en de lezer moet goed bij de les blijven. Ik merkte dat ik op diverse plekken het boek diagonaal begon te lezen wanneer de auteur weer verzandde in een te theoretische aanpak. Goed voor historici, maar niet voor de gemiddelde leek waar ik mij onder schaar.

[Paul Heetebrij · Rating 5 out of 5]

Het boek is gebaseerd op afgeluisterde gesprekken van krijgsgevangen Duitse soldaten, in een verhoorplaats in Amerika. Doordat de gevangenen niet wisten dat ze werden afgeluisterd, praatten ze frank en vrij over alles wat zich afspeelde. In hoeverre is de mens speelbal van het lot en in hoeverre heeft de mens zelf beschikkingsruimte? Wat doet een oorlog met een mens? Wat wist men wel of niet en wat vond men daarvan?

[Michael Schmidt · Rating 5 out of 5]

One of the best books about 3. Reich-History I´ve read. If you only read one book about history and psychology this year - take this one.

Unfortunately, for the time beeing it is only available in German.

By reviewing up-to-now undiscovered taped and written protocols about German prisoners of war from Fort Hunt Dr. Römer gives an exceptional insight in the minds of these prisoners - as they revealed themselves (in the taped protocols: unwittingly). Thus it is a study of history as well as a great book about human psychology!

By partially letting the prisoners tell stories themselves, annotating, commenting and arranging them according to certain topics (surrendering/getting caught, ethics, morals, duty, camaraderie, fighting and killing, officers/leaders, war crimes a.o.) Dr. Römer sheds light on different influences on the soldiers and diverse reasons why some soldiers acted that way while others reacted - and, sometimes, chose to react - otherwise.

My result:
- no "clean army" and "evil SS" - "shades of grey" instead of black-white
- how every soldier acted - within limited freedom to make their own decisions - depended on (ao.) biography, education, political indoctrination, unit, time of war, situation, location, brothers in arms...
- capability of humans for self-deception is endless