Literacka podróż przez twórczość i życie Milana Kundery.
Florence Noiville z Milanem Kunderą i jego żoną Verą łączyła wieloletnia przyjaźń.
Książka Milan Kundera: "Pisać, cóż za dziwny pomysł!" to zapis uchwyconych w locie wspólnie przeżywanych radosnych chwil: obiadów w Le Touquet, wizyt w mieszkaniu Kunderów, spotkań w kawiarni. Noiville z niezwykłą czułością przedstawia twórczość (przeżywaną) i życie (powieściowe) Milana Kundery.
Fragmenty tekstów i rozmów, wspomnienia, dziennik podróży do Czech i na Morawy, a także liczne fotografie zostały zebrane w książce w jednym celu: by czytelnik zapragnął na nowo odkryć jednego z największych artystów XX wieku.
Czasami jest tak, że poznajemy jakiegoś autora od jego biografii - najpierw życie, później dzieła. By docenić wartość książki Florence Noiville, jednak zdecydowanie trzeba znać dzieła Kundery.
Wielki Milan nie lubił się odsłaniać, przemycał jednak siebie w swoich dziełach, więc odkryć Kunderę można (choć trochę) właśnie dzięki jego książkom. Noiville poznała autora i jego żonę, Verę, więc bazowała na rozmowach, dokumentach, dziełach. To wyszarpywanie faktów z morza fikcji wpłynęło na kształt biografii - jest mocno fragmentaryczna, autorka skacze po latach i wydarzeniach. Dzieciństwo w Brnie, muzyczne wychowanie przez ojca, FAMU, polityka, żona, emigracja (kto wyjeżdża z Czechosłowacji, ten zdrajca!). Bardzo ciekawy wątek utraconego Nobla, jeszcze ciekawszy mizoginii w książkach. Autorka sprawnie żongluje cytatami, przywołuje dzieła Kundery i wskazuje czytelnikom, ile w nich (odrobina) prawdy o autorze. Ach, sporo tu też zdjęć i rysunków Kundery!
Przejmująca jest ta potrzeba usunięcia siebie, zamazywania siebie. Kundera uważał, że dzieło powinno bronić się samo, że wiedza na temat autora jest zbędna. Nieprzypadkowo więc duchem tej biografii jest Emil Cioran - któż inny aż tak mocno podkreślał absurd egzystencji? Jakby idąc tym tropem, autorka wspomina, że Kundera, czytając książki, wyrywał kartki, niszczył materię. Tylko jedną książkę pozostawił w całości - "Człowieka zbuntowanego" Camusa. Jest w tym coś znamiennego.
Sama nie wiem, czy faktycznie po lekturze biografii poznałam Milana K. Czy w ogóle można poznać drugiego człowieka? Na pewno pięknie mi się jego życie poukładało z książkami, które znam. Cenna, ciekawa lektura.
Príjemné čítanie, na nič sa to nehrá, a už vôbec nie na vyčerpávajúcu biografiu Milana Kunderu. Cenná je kniha v tom, že autorka sa s Kunderom v závere jeho života pravidelne stýkala, čo sa o Janovi Novákovi napr. povedať nedá, hoci šancu mal. Ale keď už spomínam autora podľa niektorých kontroverzného životopisu slávneho spisovateľa (jeho prvej časti), tak Noiville v jej knihe robí v celej knihe pomerne často presne to isté, ako Novák a čo mu bolo vyčítané: odpovede na otázky o živote spisovateľa hľadá (a nachádza) v jeho knihách. Nečudo, v knihe sa nachádza aj jeden Kunderov citát, ktorý k tomu priam nabáda. Zaujímavá je tá časť knihy, kde autorka opisuje okolnosti neudelenia Nobelovej ceny Kunderovi. A taktiež dáva iný pohľad na jeho texty, v ktorých dnes veľmi veľa čitateliek vidí sklony Kunderu k myzogónii. Členenie knihy je pomerne husté, poznámkový aparát bohatý, nechýbajú fotky. Nie je to bulvár, to ani náhodou, nie je to však ani odborná kniha, skôr osobná, a veľmi svieža, ktorá každého milovníka Kunderovho diela poteší.
«Το ξέρω, αγαπητέ Μίλαν, δεν πρέπει να προβάλλουμε τίποτα βιογραφικό στο έργο σου». Βιογραφία… τι ιδέα κι αυτή! Ο Κούντερα να λέει ότι όλη η ζωή του βρίσκεται στα έργα του, ταυτόχρονα να παροτρύνει την φίλη του και βιογράφο(!) να μην προβάλλει τίποτα το βιογραφικό εκεί μέσα, να έχει κόψει εντελώς δεσμούς με την δημοσιότητα ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του 80, και να είναι τόσο οικείος σε εκατομμύρια αναγνώστες ανά τον κόσμο – πλην Τσεχοσλοβακίων!! Τι γελοίο χάος. «Ξανασκέφτομαι αυτό που δεν θα πάψει να επαναλαμβάνει ποτέ ο Μίλαν. Πως η βιογραφία είναι δηλητήριο. Πως ο συγγραφέας πρέπει να πασχίζει να μην έχει ζήσει. Ή, κάτι που είναι ένα και το αυτό, πως οφείλει να εξαφανιστεί πίσω απ’ το έργο του. Μου ξανάρχεται στον νου η φράση από την Τέχνη του μυθιστορήματος: “Απ’ τη στιγμή που ο Κάφκα τραβάει την προσοχή περισσότερο από τον Γιόζεφ Κ., έχει ξεκινήσει η διαδικασία του μεταθανάτιου θανάτου του”». Ρε παιδιά, τι ήρθαμε τότε να κάνουμε εδώ πέρα;
Con el paso del tiempo, a través de los años y de sus libros, uno puede conocer un poco a un escritor. Y digo un poco con todo el sentido literal de la palabra, porque, si bien puede haber rasgos autobiográficos en sus personajes, lo que más plasma en sus libros son sus ideas. Sus pensamientos más profundos y firmes. Su manera de ver el mundo al andar y de interactuar con él. De esta manera, cuando uno lee a un escritor a lo largo de su obra ya no ve personajes e historias, sino la esencia misma del escritor. Por otra parte, se debe de aprender a separar a un escritor de su obra. No se puede pensar, o asumir, que todo lo que escribe una persona es un reflejo directo de su vida y de su personalidad, sino más bien de lo que busca transmitir más allá de sus letras. El escritor, como cualquier otro artista, se expresa a través de su arte, unos pintan cubos, otros salpican telas o dibujan sueños, pero también se pueden expresar sentimientos como inconformidad, desilusión y decepción, se puede expresar para apoyar o criticar un movimiento o resumir una idea. Existen estas y otras muchas maneras de expresión artística, pues el arte transmite y comparte, pero no se puede decir que Van Gogh es es un montón de flores, el artista está detrás de la obra, no en ella, no es la obra per se. Y esto es para mi, de cierta forma, el arte de la novela.
Mi primer encuentro con Milan Kundera fue hace casi 10 años, yo aún cursaba la facultad de medicina y la vida acelerada no es la mejor manera para entrar y enfrentarse con tremenda obra, cierto?, sin embargo me había gustado mucho el libro, lo disfruté mucho, aunque sabía que no lo había entendido del todo y que sería necesario volver a encontrarle más adelante. Posteriormente, en otoño del 2019 vivía en una comunidad indígena en la sierra de Chiapas, mientras prestaba mi servicio social médico. Era un lugar muy tranquilo y aislado, se prestaba mucho para la lectura por su amplia calma, sin vialidades ruidosas y contaminación auditiva, no había señal ni internet, por lo que no habían grandes distracciones, estaba uno solo con sus pensamiento mucho tiempo (cuidado que no siempre es lo mejor) lo que favorecía que analizara mis ideas con más facilidad y pero también con menos prisa, podía saborear el pensamiento y desglosarlo, y así fue que decidí volver a encontrarme con él. Estaba listo para tener un encuentro.
En aquel entonces, se podría decir que la vida no era tranquila en la cuestión profesional, ya que la carga laboral era muy grande, pero la vida personal si lo era ya que no contaba con nadie con quien pudiera hablar fuera de la consulta o cosas de la vida cotidiana en el pueblo (aunque a veces lo personal y lo laboral borraban límites por el contexto en el que me encontraba), sin embargo leer era algo que priorizaba mucho y me ayudaba a despejar la mente del ámbito laboral. En este segundo encuentro vi a Kundera con otros ojos totalmente distintos. Sus personajes resonaron dentro de mi ser, me identifiqué con todos y cada uno de ellos de diferentes maneras y en distintas intensidades. Vi las ideas de Kundera de otra manera, entendí puntos distintos, abordé ideas que para mi eran nuevas y diferentes, y al estar yo tan sumido en este aislamiento social lo único que quedaba era conversar conmigo mismo, a través de un diario escrito que llevaba en aquel entonces, y con mis pensamientos. Así que esas ideas se quedaron dentro de mi resonando cual campanas de metal. Para finales de ese año en la comunidad conseguí otros libros de Kundera para conocerlo un poco más y para mi sorpresa me econtré con que me gustaron mucho. Kundera tenía este estilo tan irónico y fluído de escribir que me hacía quererlo tanto, me gustaban sus personajes, su estilo, sus historias absurdas y sin sentido pero con tanta crítica detrás de ellas, desde entonces sabía que era uno de mis escritores favoritos. Unos años después encontré otros 2 libros de él que leí en un mal momento de mi vida. Me encontraba haciendo mi especialidad médica en medio del desierto ardiente del norte de México, y entre desvelos y tanto estrés mi cerebro no podía retener o procesar muchas cosas de la lectura por gusto, así que leer La Broma fue la definición de buena intención y mala ejecución, un bad-timing tremendo, no logré ni entender la mitad de la historia, así que en mi necedad tildé la novela de aburrida y decidí seguir adelante, “tal vez no es su mejor obra” pensé, y decidí darle oportunidad a otra novela, La identidad, pensando que esto me haría desbloquear a ese Kundera que tanto me gustaba, pero la realidad fue que resultó ser peor idea aún, me quedé más confundido, no solo por el plot y lo que transmitía, sinó porque me cuestioné qué tanto me gustaba entonces Kundera, pensé que tal vez no era tan bueno como pensaba, así que decidí no leerlo más… hasta que el año pasado, por cuestiones de un club de lectura, una compañera y yo decidimos leer juntos El libro de los amores ridículos, para conversarlo. Después de eso, por azares del destino, conseguí La Despedida y para mi sorpresa me había fascinado, había vuelto a encontrar a ese Kundera que recordaba de aquellos años en la sierra, ese estilo tan único de drama e ironía se volvía a vislumbrar ante mis ojos de una manera más clara. Entonces, después de 2 años exactos de mi bloqueo, me reencontré con La identidad y mi perspectiva cambió por completo, era una novela que yo nunca había leído, la disfruté mucho, y por lo tanto decidí volver a leer La broma, “si me equivoqué con uno, tenía que equivocarme con los dos”, pensé, y estaba en lo correcto, la historia de Ludvik, Marketa y Helena me cambió mucho la manera de pensar y fue aquí donde nació este ímpetu de, no solo releer sino de analizar toda la obra de Kundera de principio a fin y que mejor manera de iniciar que con su primer novela y una de las más controversiales en su tiempo.
Me di a la tarea de investigar su biografía, cuales habían sido sus primeras publicaciones previas a La Broma, obras, poesía y ensayos, pero fue muy difícil de encontrar, ya que el mismo Kundera se encargó de dejarlas a un lado cuando nombro su “obra completa” y no existian ni siquiera en PDF y por lo tanto fue complicado y no pude conocer esos primeros años de obra literaria, lo cual me parece una gran lástima y siento que deja un gran vacío en este proceso. Así pues, desde el año pasando estuve profundizando un poco más en la obra de Kundera, pero llegué a un punto en donde topé con fondo de la historia y me encontré con el autor, ¿quien había sido este tal Milan Kundera más allá de ese escritor checo exiliado en Francia desde 1975? ¿Qué era lo que realmente inspiraba a Kundera a escribir sobre estos temas con tanta ironía? Fue entonces que conseguí este libro (nada fácil por cierto) y supe que ahora si mi estudio podría ser más amplio, integral y completo. Sentía que si veía que era lo que había detrás de cámaras mi pensamiento sería un poco más objetivo, entendría mejor su vida y por lo tanto su obra, sus pensamientos, sus opiniones, sus ideales, sus miedos y culpas. En fín, lo vía más humano, más cercano, ya no solo como a un escritos separado de su obra, sino como a un escritor dentro de su obra, pero sin ser su obra (interesante, lo se). Decidí releer toda su obra en órden cronológico, para ir viendo como evolucionaba su pensamiento, su estilo, sus ideas con el paso del tiempo y a la par conocer su contexto socio-cultural en cada momento de su vida, para poder entender mejor que tipo de influencias o inspiraciones aparencían a lo largo de su vida y como se reflejaba en u obra.
La vida de Milan kundera me ha conmovido profundamente, creo realmente que era un hombre fuera de serie en todo el sentido de la palabra, fiel a sus ideales y con argumentos firmes, con la convicción de ser exiliado antes de dejar de hablar, de no callar ante la incomodidad y la represión. A pesar de esta biografía, su vida privada aún sigue siendo un misterio, incluso Florence Noiville admite que, tanto Milan como Vera, se negaron a contarle ciertas cosas porque ellos lo consideraban muy insignificante como para darle importancia o muy íntimo como para compartirlo, así que muchos detalles de su vida y obra no fueron revelados. Como quisiera poder platicar con él sobre tantas cosas que pienso cuando lo leo, como me gustaría poder cuestionarlo pero solo para que sus respuestas me cuestionen el doble a mi. Me gustaría conocerlo más allá de la pluma y del papel. Me gustaría saber como era cuando no era el novelista, ¿o será que el novelista y el ciudadano estaban unidos tan íntimamente que no existía separación? El personaje que se convierte en personalidad. ¿Hasta dónde se separa el autor de su obra, o mejor dicho, desde donde? Quisiera saber como era que él pensaba, sentía, reía, que anhelaba, gracias a Florence Noiville hoy tenemos una imagen de Milan que nunca antes vimos debido a su desaparición de la vida pública. Sin embargo, sabemos que todo esto está limitado pues aún ella no pudo saber o entender tantas cosas de su pasado y de su vida, pues Kundera así lo quizá, él dejó su obra como testamento, “todo está en mis libros” decía, “hay que hacer creer a la posteridad que uno no ha existido”, “olvidar mi vida, leer mis libros”, como si dejara un acertijo, una pista oculta entre sus páginas. Así que me enfocaré en tratar de descifrar ese acertijo que Kundera dejó como legado, esas ideas y pensamientos contradictorios, absurdos e irónicos, no solo a través de sus obras sino las que a él le gustaban, las que lo inspiraron y espero que al final del año pueda encontrar, aunque sea una pequeña parte, a ese Milan que se esconde entre las letras.
Kundera ha estat, des del primer cop que el vaig llegir a ca l’oncle Pep, una necessitat sovintejada. Fins i tot si en parlen. Aquí hi trobem una mena de biografia arrossegant-ne els textos i quatre apunts d’una llarga no-entrevista. I ganes de rellegir-lo. Sempre.
Skvělý portrét Milana Kundery jako literáta, ale i jako člověka skrze jeho dílo. Autorka si stanovila 11 cílů, jaká by kniha měla být, splnila je beze zbytku, včetně toho posledního, vzbudit chuť Kunderu číst, znovu a znovu.
Un libro imprescindible para profundizar en uno de los mayores intelectuales del siglo XX; un hombre capaz de hacerse oír en medio del necio clamor de las certezas humanas borrando la frontera entre lo serio y lo no serio tras tomar conciencia de la insoportable levedad a la que estamos condenados.
"¡Hagamos de lo absurdo algo ligero, divertido, bello!"
daaamn coś cudownego!! nie spodziewałam się, że aż tak mi się spodoba. autorka poświęca sporo uwagi analizie tekstów, wiec nie pozostaje mi nic innego jak dokupić książki kundery, których brakuje w mojej kolekcji i przeczytać je jak najszybciej
tak toto mi udělalo moc dobře... můj vztah s Kunderou byl a vždycky bude komplikovanej, ale tahle knížka mi ve spoustě otázkách udělala jasno a připomněla mi, proč jsem tím člověkem byla tak posedlá.
autorkou je Francouzka, dlouholetá přítelkyně manželů Kunderových a to samo o sobě přináší hodně zajímavou perspektivu. v čem mě ale Noiville nejvíc oslnila, byla elegance, se kterou spojovala Kunderův život s jeho dílem. poskytla čtenářstvu naprosto unikátní prostor, ve kterém se můžou znovu a znovu zamýšlet nad významem těch pečlivě psaných vět a nesnesitelně lehce se vznášet nad myšlenkovým světem Milana Kundery. mimo jiné dala dohromady neskutečné množství fotografií, ilustrací a zpovědí historiků, umělců a přátel, které knihu krásně doplňovaly a dělaly ji nesmírně čtivou.
jedinou věc, kterou můžu knize vytknout byla plytká obhajoba Kunderovy misogynie. bitch please, tu argumentaci bych vyvrátila dvěma větami... ale jinak 5/5
Milan Kundera z pewnością jest pisarzem, którego znaczna część osób kojarzy przede wszystkim z jego najbardziej popularną książką „Nieznośną lekkością bytu”. Sama zaczęłam przygodę z jego dziełami właśnie od tego tytułu, jednak z każdą kolejną lekturą coraz bardziej przekonywałam się, że jego twórczość kryje w sobie znacznie więcej niż tylko tę jedną książkę.
Podobnie jest z samym Kunderą. Wiele osób wytworzyło we własnych głowach jego obraz, który nie jest obrazem prawdziwym, a jedynie opartym na jednej, oficjalnej fotografii. Nie jest to spojrzenie z ukrycia ani coś bardziej dogłębnego. Milan Kundera sam nie chciał pozostawić po sobie zbyt wielu śladów poza swoimi książkami. Jego postać przez długi czas pozostawała niewyraźna, jednak Florence Noiville skorzystała z niepowtarzalnej okazji, by poznać bliżej pisarza, który był jednocześnie tak blisko, a zarazem tak daleko.
Kundera z wiekiem zamknął się na media. Właśnie dlatego wiedza zebrana przez Noiville ma tak dużą wagę. Na uwagę zasługuje również sam sposób, w jaki autorka zdecydowała się skonstruować tę książkę. Biografia Noiville pełni bowiem funkcję biografii-niebiografii. Jej struktura i fragmentaryczność wprowadzają pewną różnorodność, a jednocześnie doskonale wpisują się w szczątkowość informacji na temat samego Kundery. Autorka stara się przybliżyć pisarza w subtelny sposób, zarysowując ogół jego postaci, a także jego złożoną sytuację życiową. Ten fragmentaryczny styl przypominał mi zresztą sposób, w jaki pisał sam Kundera, co stało się klamrą łączącę go z tą książką.
Ta biografia nie ma być dziełem odkrywczym, sensacyjnym ani obnażającym tajemną wiedzę. Nazwałabym ją raczej uporządkowaniem podstawowych informacji, podkreśleniem stylu bycia Kundery oraz jego doświadczeń. Książka ta daje możliwość lepszego zrozumienia istoty pisarza tym, którzy dotychczas znali go wyłącznie przez pryzmat jego najsłynniejszej powieści i zachętą do tego by poznać go z perspektywy jego pozostałych książek.
Ίσως πάλι να μεροληπτώ. Αλλά η αγάπη μου για τον Κούντερα είναι-παραφράζοντας τον με υπερβολή-ένα κενό από λέξεις άπειρο. Και διαβάζοντας αυτό το βιβλίο, τούτο το «άπειρο» τεντώθηκε κι άλλο. Ο Κούντερα σιχαινόταν τις βιογραφίες. Επαναλάμβανε συνεχώς ότι η βιογραφία είναι δηλητήριο. Οτι ο συγγραφέας πρέπει να πασχίζει να μην έχει ζήσει. Όμως η Φλόρενς Νουαβιλ τα καταφέρνει. Γράφει μια ιδιότυπη βιογραφία χρησιμοποιώντας λίγα βιογραφικά στοιχεία, πολλή παρέα με το ζεύγος Κούντερα, ιστορικά στοιχεία αλλά κυρίως όλα τα εκατοντάδες κομμάτια του Μίλαν που υπάρχουν στα βιβλία του και που σε κάνουν να τον ξέρεις χωρίς να έχετε συναντηθεί ποτέ. Αναδεικνύοντας την αμφισημία του, την βαθιά του γνώση για την τυχαιοτητα της υπαρξης, την πεποίθηση του ότι η άποψη την όποια προασπιζόμαστε είναι απλώς ένας ευσεβής πόθος, μια ιστορία αναγκαστικά ατελής, εφήμερη που μόνο οι φοβερά στενόμυαλοι την παρουσιάζουν σαν βεβαιότητα ή αλήθεια. Και κυρίως το κωμικό που μας ακολουθεί σαν σκιά. Την ειρωνεία, το χιούμορ αυτή την θεϊκή αστραπή που πρέπει να είναι βασικό στοιχείο του μυθιστορήματος και της ζωής. Γράφω κι εγώ και εκδίδομαι. Στο είδος μου με σχετική επιτυχία. Και τελειώνοντας αυτό το βιβλίο γελώ. Γελώ πολύ. Με το εαυτό μου. «Γράψιμο……Τι ιδέα και αυτή!»
Pisarz powinien zniknąć za własnym dziełem. Powinien nie istnieć - mówi Kundera. Noiville podąża tym tropem - opisuje go przez pryzmat jego książek. W przeciwieństwie do wielu innych biografów miała bezpośredni kontakt z Kunderą, w efekcie tworzy osobistą, (prawie) wolną od sensacji opowieść, która w gruncie rzeczy nie jest typową biografią. To raczej esej o twórczości, mieszanka biografii, wypisów z utworów czeskiego pisarza, fragmentów rozmów, wspomnień.
Wyłania się z tego obraz czeskiego pisarza wynikający z tego co jest pomiędzy: kreacją artystyczną a faktami; interpretacją autorki a prawdziwym życiem. Nie brak w tym empatii, sympatii, przyjacielskiego subiektywizmu. Ten ostatni szczególnie widoczny w części dotyczącej oskarżeń o mizoginię. “Jest, nie ma, czy chciałabym, żeby nie było?” - trudno nie odnieść wrażenie, że autorka waha się między obiektywizmem a tezą o kreacji artystycznej, której nie można utożsamiać z poglądami autorem.
Książka składa się z wielu krótkich rozdziałów, opatrzonych przypisami, cytatami, fotografiami. Jest dobrze skomponowana i nie daje poczucia chaosu. Przede wszystkim zachęca do przeczytania książek Kundery w pełnym wymiarze.
Autoarea a făcut ce-a putut. A avut pentru mai mult. Intimitatea conversațiilor cu Milan și soția sa, Vera. Legătura de prietenie. Dar e greu să scrii biografia cuiva care opune rezistență și ține morțiș să rămână în umbra propriei sale opere. Iar fi trădat încrederea dacă spărgea acest lanț intim. Și i-am apreciat reținerea.
Zic că și-a atins țelul: să ne provoace o dorință de a-l reciti pe Kundera. A-l reciti și nu a-l citi, căci mă îndoiesc că cineva s-ar apuca să-i citească această "biografie" fără să-i fi cunoscut opera. Îmi dau seama că mi-a lipsit. Umorul, neînsemnătatea... insuportabila ușurătate a ființei.
Tot așa: dorința de a revizita Parisul. Un Paris cât toată Europa de Est. Unde la un colț de stradă se pot întâlni lejer Kundera, Ionesco, Kadare...
What makes this biography special is that it avoids a sterile chronological narration of the events of Kundera's life. The biographer is not simply interested in the author's life, but in its relationship to his work. Thus, fully respecting Kundera's long-standing position that whatever he has to share with the world, he shares through his books, she focuses on his works, discussing his life in relation to them.