Quo vAIdis

by Andrzej Dragan

"Od programów sprytniejszych od swoich twórców po jednorożce rysowane przez sieci neuronowe – jest tu wszystko, czego potrzeba, by samodzielnie myśleć o AI. Autor nie moralizuje, tylko grzebie, dziwi się i pokazuje, jak działa świat opisywany równaniami i kodem. To jedna z tych książek, po których świat widzi się trochę wyraźniej."

Wojciech Zaremba, współzałożyciel OpenAI

"AI nabiera głębszego sensu wraz z książką Andrzeja Dragana. Czy to tylko funkcja matematyczna, mnożenie macierzy odtwarzające kolejne słowa jak stochastyczna papuga, bezduszny twór informatyków? Czy jednak modele wykazują cechy prawdziwej inteligencji, rozumują i są kreatywne? Ta książka to panoramiczny obraz, ale też świeże spojrzenie na tematykę AI. Niezwykle przystępnie opisuje mechanizmy działania modeli językowych. Poruszy niejeden neuron w naszych głowach."

Remek Kinas, współtwórca polskiego modelu językowego Bielik

"Andrzej Dragan jest profesorem fizyki na Uniwersytecie Warszawskim oraz National University of Singapore, zajmuje się łączeniem teorii względności z teorią kwantową. Laureat nagród i stypendiów European Science Foundation, ministra edukacji, Fundacji na rzecz Nauki Polskiej, Narodowego Centrum Nauki i tygodnika „Polityka”, zdobywca tytułu Wizjoner Roku Digital Shapers. Stypendysta University of Oxford. Pracował w Imperial College London i na University of Nottingham. Autor trzech książek i ponad sześćdziesięciu artykułów naukowych. Zdobył też tytuł Fotografa Roku brytyjskiego pisma „Digital Camera” i statuetkę Fryderyka, był nominowany do Złotego Lwa na festiwalu reklamowym w Cannes. Twórca fotograficznego efektu Dragana – jego prace wystawiano w kilkunastu krajach. Zdobywca nagrody głównej na London Fashion Film Festival, Popkillera oraz wyróżnienia Best in Show magazynu „Creative Review”, a także nagród na festiwalach Berlin Music Video Awards, Epica Awards, Script Fiesta i ponad dwudziestu nagród w konkursie KTR, w tym Best of Culture. Jako nastolatek wygrywał liczne konkursy muzyki elektronicznej w ramach demosceny. Nigdy nie pił kawy.

"Dragan bada AI jak nieznane zwierzę, dziwny fenomen przyrody. Ogląda z różnych stron. Testuje. Dźga i przekłuwa. Ucząc siebie – i czytelnika – tej rzeczywistości z ciekawością ADHD-owego dzieciaka, właściwą naukowcom-odkrywcom."
Jacek Dukaj, pisarz

"AI wpłynie na każdy aspekt naszego życia, a „Quo vAIdis” przystępnie – i zaskakująco dogłębnie – wyjaśnia kluczowe pojęcia tej dziedziny. To niezbędnik do każdej poważnej rozmowy o AI."
prof. Aleksander Mądry, MIT, OpenAI

"Warto przeczytać, aby zrozumieć, czym jest inteligencja. Ta „prawdziwa” i ta „sztuczna”."
prof. Piotr Sankowski, UW, Ideas NCBR

Genres: Science, Nonfiction, Audiobook, Artificial Intelligence

320 pages, Hardcover

First published October 29, 2025

Reviews

[Dominik Kubis · Rating 3 out of 5]

Książkę Andrzeja Dragana można czytać na dwa sposoby. Z jednej strony to przystępne wprowadzenie do świata sztucznej inteligencji, z drugiej - manifest poglądów autora na temat jej potencjału i przyszłości.

Trzeba przyznać, że Dragan pisze lekko i z dużym wyczuciem. Potrafi tłumaczyć złożone koncepcje w sposób zrozumiały, a jego analogie często trafiają w punkt. Jeśli ktoś chce dowiedzieć się, czym są sieci neuronowe i jak w ogólnym zarysie działają LLMy - ta książka sprawdzi się bardzo dobrze. To przyjemna lektura, która pobudza wyobraźnię, zachęca do dalszych poszukiwań i stawiania pytań.

Problemy zaczynają się wtedy, gdy Dragan przechodzi od opisu do opinii. Momentami ma się wrażenie, że jeśli nie jesteś techno-optymistą (albo fizykiem), to z definicji się mylisz. W książce pojawia się sporo tonu wyższości wobec osób, które mają wątpliwości wobec nieograniczonego rozwoju AI.

Paradoksalnie, sam autor nie unika błędów, przed którymi przestrzega. Z jednej strony krytykuje antropomorfizowanie sztucznej inteligencji, z drugiej - zaczyna książkę od teorii "Samolubnego genu" Dawkinsa, która sama w sobie jest metaforą obdarzoną cechami ludzkimi. Dragan ostrzega przed nadawaniem maszynom ludzkich cech, ale jednocześnie przypisuje AI zdolność samorozwoju - czyli dokładnie to, co w nas samych wynika z emocji i instynktów.

W książce często powtarza się hipoteza, że AI wkrótce nas przewyższy, bo szybciej znajduje analogie i rozwiązuje problemy. Tyle że bazowanie na jednym kryterium w kontekście oceny wyższości jest sporym uproszczenim. Ludzki mózg działa w czasie rzeczywistym przetwarzając bodźce napływające z otoczenia i jednocześnie rozwiązując postawione przed nim zadania, zużywając przy tym o rzędy wielkości mniej energii. Czy z tego punktu widzenia naprawdę można mówić o "przewadze" AI?

"Quo vAIdis" to książka ciekawa i pouczająca, ale nie pozbawiona sprzeczności. Intryguje, gdy tłumaczy, jak działa AI, i irytuje, gdy próbuje wyciągać filozoficzno-futurologiczne wnioski. Dla jednych będzie inspirującym wprowadzeniem w świat AI, dla innych techno-optymistycznym manifestem.

Tak czy inaczej, warto przeczytać. Choćby po to, by samemu odpowiedzieć sobie na pytanie, czy rzeczywiście "łączenie kropek" wystarczy, by nazwać coś inteligencją.

Merytorycznie 5/5
Publicystycznie 2/5
Ostatecznie 3/5

[podczytany · Rating 3 out of 5]

Czekam na AGI.

Ocena: 3,0.

[P42 · Rating 5 out of 5]

Większość kwestii już znałem, czy to z przeszłego-niedoszłego doktoratu z informatyki technicznej, czy po prostu interesując się tematem w ostatnich miesiącach/latach. Odejmując jednak ten mankament i patrząc na Quo vAIdis jako tekst popularnonaukowy skierowany do szerszego niż ścisło-techniczne grona, mamy naprawdę solidną pozycję, która zarówno skutecznie wprowadza w temat jak i stanowi dobry punkt wyjścia do dalszego zgłębiania go we własnym zakresie. Dodatkowo spodobał mi się styl Dragana, który dotąd nie zawsze przekonywał mnie w wypowiedziach (czy nawet wykładach, bo pewnego grudniowego dnia przyszedł od do nas gościnnie na zajęcia), a tutaj wygładzony do formy pisemnej daje poczucie uczestniczenia w angażującej rozmowie (w barze (przy piwie, nawet jeśli bezalkoholowym)), więc nie wykluczam nadrobienia jego innych książek!

[Sebastian Gebski · Rating 5 out of 5]

Andrzej Dragan tym razem napisał książkę nie o fizyce, ale o swojej najnowszej "zajawce", czyli AI w ogóle i Generative AI w szczególności. Jak mu poszło?

- dalej jest to typowe pióro Dragana, które znamy i lubimy - czyli na luzie, bez nadęcia i z bardzo charakterystycznym poczuciem humoru
- Andrzej jest jaki jest - generalnie tłumaczy, ale jak mu się nie chce, albo ma widzimisię, to nie tłumaczy ;) - więc książka ma dużo "smaczków" między linijkami, które nie każdy wyłapie - przez co, nie ukrywam, czytało się ją jeszcze przyjemniej
- w książce jest dużo o dość autorskich eskperymentach, które sam autor przeprowadza na LLMach (i czasami publikuje je na X/Twitterze) - zazwyczaj są to naprawdę nieszablonowe pomysły, więc zdecydowanie nie jest to typowa ksiażka o Gen AI
- jest trochę filozoficznej spekulacji o tym czym jest inteligencja, o tym czy należy mocniej/mniej doceniać obecne modele; ale jest też dosyć długie wytłumaczenie natury modeli (jak one działają) - i właśnie z tą ostatnią częścią miałem największy problem: mimo tego, że AD stara się to robić po swojemu ("na jabłkach"), to nie jestem przekonany, że jest w tym bardziej skuteczny niż dowolny inny aktor - gdybym nie znał szczegółów z innych źródeł, to nie mam przekonania, że dzięki temu opisowi faktycznie zrozumiałbym to co autor chce przekazać; po prostu nie mogłem się oprzeć, że tę przestrzeć możnaby w książce wykorzystać lepiej ...
- mało w Quo vAIdis czystych gdybań i spekulacji - autor nie bawi się w zgadywanki, tylko faktycznie stara się opierać na empiryce -> za to bezwględnie szacun się należy

Ogólnie rzecz biorąc - jak to przy Draganie - bawiłem się bardzo dobrze. Może nie tak jak przy Kwantechiźmie (z fizyki nie czuję się tak mocny jak z sieci neuronowych i transformerów ;>), ale Andrzej Dragan utrzymuje wysoki poziom swoich książek, gdzie stale challenge'uje czytelnika intelektualnie - i tak ma być :)

[Mateusz Winnicki · Rating 3 out of 5]

takie to niezle czytadło 5/10

główny problem ze nie wiem komu miałbym ją polecić, bo wydaje mi się że kim byś nie był, to jest 67 innych pozycji, które powinieneś przeczytać przed tą

dla osób, które mają jakiekolwiek pojęcie o stronach technicznych i pozatechnicznych w tematyce ai, czyli a) są w stanie zrozumieć aparat matematyczny i algorytmike z nią związane b) są świadome tego czym jest a czym nie jest, jaki wpływ wywiera na nasze społeczeństwo etc -- pierwsza połowa okaże się byc po prostu przypomnieniem co się działo od 2017 w branży ai w postaci dosyć luźno uszeregowanych anegdot, przykładów i historii nakierowanych bardziej na laika. druga połowa będzie okazja żeby przypomnieć sobie/ogarnąć takie pojęcia jak stochastyczny spadek gradientu, czy propagacja wsteczna. tak czy owak, wartość według mnie dosyć znikoma, ale no nadal wyższa niż wygładzanie sobie pofaldowan na mózgownicy kolejna sesja reelsow

dla osób o niskim pojęciu o ai (tu za przykład wezmę sobie swojego pociesznego wujaszka idiotę, który przy świątecznym stole jak mantrę powtarzał, że to ai to nic więcej niż bardzo skomplikowany program, więc o inteligencji w tym kontekście nie mamy prawa mówić, notabene zdanie wcale często w jakichś wariantach kontrowane też w owej książce): myślę że pożytek z przeczytania potencjalnie jeszcze niższy albo nawet przeczytanie może okazać się szkodliwe.
szkodliwość może wynikać z bezmyslnego papugowania albo negowania tresci, bez jej faktycznego zrozumienia. jednym z ważniejszych przeslan wydaje mi się być odpowiedź na jedno z postawionych pytań dotyczących w skrócie, czy ai tylko recytuje, czy rozumuje, która brzmi: To zależy. wydaje mi się, że niewielu laików, którym ta książka w ręce wpadnie, zastosuje się do tej naczelnej dla mnie myśli, która postuluje o rezerwę w wydawaniu opinii o przedstawionym zagadnieniu, gdyż pod kopcem kolejnych przykładów o rozpoznawaniu kotkow i piesków i nawiązań do kariery nauczyciela akademickiego dracego lacha z głupoty studentów, realnej konwersacji o aspektach socjologicznych, społecznych, poznawczych, światopoglądowych czy wreszcie, zgodnie z tytułem - dokąd to w ogóle zmierza, jak ai oddzialowuje na terazniejszosc i przyszłość tu nie uświadczymy.
co pozostaje? ponownie, zbiór anegdot i ciekawostek, którymi można się flexowac do kotleta, aparat matematyczny raczej znudzi niż zainspiruje.


o, gdybym miał podsumować jednym zdaniem, to ta książka to taki w chuj rozwleczony artykuł ze Świata Wiedzy, tylko napisany przez popularyzatora nauki z większą renoma i warsztatem niż random z redakcji która placi 400 stówy za temat na okładkę

[Magda Dziedzic · Rating 4 out of 5]

3,5

[Bartłomiej Birecki · Rating 4 out of 5]

4.25

[szymon sasa · Rating 4 out of 5]

4,5

[Natalia Dołżycka · Rating 4 out of 5]

Dragan z właściwą sobie lekkością pióra pisze o tym, czym jest sztuczna inteligencja. Na minus - książka dezaktualizuje się dość szybko, bo np. modele językowe o których pisze, już powoli są wycofywane z rynku. Na plus - to nie ma żadnego znaczenia, bo książka pozwala zrozumieć JAK powstaje i rozwija się AI w kontekście już historycznym (czyli na przestrzeni ostatnich 2-3 lat). Uwaga, są wykresy. ;)

[Wojciech Myszka · Rating 5 out of 5]

Absolutne niezbędna lektura przed rozpoczęciem/udziałem w jakiejkolwiek dyskusji na temat AI.

Autor bardzo przystępnie opisuje jak działa sieć neuronowa będąca podstawą bardzo wielu modeli używanych przez AI. Stara się również wytłumaczyć bardziej skomplikowane algorytmy używane przez Wielkie Modele Językowe.

Włącza się w tocząca się dyskusję czy i w jakim stopniu „sztuczna inteligencja” jest po prostu inteligencją oraz jakie generalizacje otaczającego świata udaje się jej uzyskać.

Do tego napisana w bardzo lekki sposób, przedkładane przykłady są proste i nieźle przemawiają do wyobraźni.

Must read!

[Książkogłowy · Rating 4 out of 5]

Nie tak dobre jak kwantechizm ale też spoko, zwłaszcza ostatnie rozdziały gdzie rzeczywiście mamy rozważania nad tym dokąd zmierzamy z AI.

[anthony neo · Rating 5 out of 5]

nienawidzę antychrysta nienawidzę antychrysta nienawidzę antychrysta (chatagpt)

andrzej dragan jaki jest, każdy widzi. <3

[Michalina · Rating 5 out of 5]

Lubię książki o rzeczach o których nie mam pojęcia. Musiałam czytać mega skupiona żeby łączyć wszystkie kropki i nadążyć za autorem. Ale była to bardzo przyjemna przeprawa. Temat aktualny i super ciekawy :)

[Olaf Sulich · Rating 4 out of 5]

Fizyk, reżyser, fotograf i niespełniony programista pisze książkę o AI.

Czy może wyjść z tego coś sensownego?

Autora z przyjemnością słucham w różnych podcastach. Podobała mi się też jego poprzednia książka Kwantechizm 2.0 oraz nowy, totalnie odjechany teledysk dla Quebonafide. Nieczęsto spotyka się kogoś ze środowiska naukowego, kto ma duszę artystyczną i umiejętność ciekawego opowiadania o trudnych zagadnieniach.

Tym razem padło na AI, i to kontrowersyjnie. Andrzej od dłuższego czasu porusza ten temat w różnych wystąpieniach i rozmowach. Wiele osób, często z mojej bańki IT, krytykuje jego podejście, wielu zarzuca mu straszenie sztuczną inteligencją.

Ja zastanawiałem się bardziej, czy ta książka w ogóle będzie dla mnie. Nie jestem żadnym ekspertem od ML, nie spędziłem ostatnich 15 lat w tej dziedzinie, ale mogę powiedzieć, że dość głęboko siedzę w temacie. Dodatkowo jako programista mam jakiś tam background techniczny, choć niezwiązany z tą działką.

W książce mamy do czynienia z pewnego rodzaju eksperymentem. Naukowiec bada nieznane zjawisko: ogląda je z wielu stron, testuje, opisuje obserwacje. Sprawdza, co działa, co nie, jak to w ogóle się dzieje, że AI cokolwiek “rozumie” i czy w ogóle można to nazwać “rozumieniem”.

Przy tym wszystkim kwestionuje pewne przekonania. Np. takie, że AI to tylko zbiór suchych kalkulacji. Niektórzy twierdzą, że to tylko matematyka i mnożenie macierzy - nic poza tym.

Naturalnie pojawia się przy tym temat inteligencji i świadomości. Nie jest to jednak podane w formie “AI jest inteligentne” albo “AI nie jest inteligentne”. Kto zna autora, ten wie, że raczej stroni od takich opinii i często uważa je za zbędne. Szczegółowo przechodzimy przez różne przypadki (takie jak historia AlphaGo), powoli poznajemy, z czym się je to współczesne AI, jak to działa, jak “myśli”.

Pojawia się wiele fajnych przykładów okraszonych komentarzem autora. Ta część książki jest naprawdę bardzo dobra. Pomimo że większość tego “już znałem”, w ogóle się nie wynudziłem i z ciekawością czytałem. Od książki ciężko się oderwać i szybko przelatują następne strony.

Co mi się mniej podobało, to część z bardziej technicznym przedstawieniem działania modeli. O ile merytorycznie nie mogę się do niczego przyczepić, tak sama forma mogłaby być moim zdaniem bardziej przystępna. Opisywane są skomplikowane mechanizmy, pomimo wielu naprawdę fajnych porównań i uproszczeń ułatwiających zrozumienie, mogą być ciężkie do ogarnięcia dla niektórych.

Nie ma też zbyt wielu pomocniczych ilustracji, więc całość może się wydawać ciężka do ogarnięcia, zwłaszcza że mówimy tutaj o dość abstrakcyjnych dla nietechnicznej osoby zagadnieniach (wektory, wymiary, gradienty). Przedstawienie graficzne niektórych rzeczy na pewno łatwe by nie było, ale chciałoby się dodać coś dla ułatwienia. Tak czy siak, nie jest to “core” tej książki i szczegółowe wyjaśnienie konceptów na pewno nie było tutaj celem.

Co rani moje programistyczne serduszko, to wszechobecne polskie nazwy mechanizmów. Niektóre są jeszcze spoko, ale czytając inne musiałem się zastanowić trzy razy, o co chodzi. Możliwe, że to tylko zboczenie zawodowe i biorąc pod uwagę publikę, było to najlepsze wyjście. Na końcu książki, w słowniczku, część haseł ma też odpowiednik anglojęzyczny.

Jednak ta “bardziej techniczna” sekcja książki to tylko niewielka część całości. Przy całości bawiłem się naprawdę bardzo dobrze, nawet znając już większość przedstawionych przykładów czy historii, wyciągnąłem sporo nowych faktów.

Ważne jest na pewno to, że autor wie, o czym pisze. To nie są jakieś randomowe, publicystyczne pitu pitu o AI. Bańka pęknie, czy nie pęknie? Roboty nas zabiją, czy jednak nie? Takiej bezwartościowej papki tu nie uświadczymy.

To szersze spojrzenie na tę technologię, odkrywanie nowych rzeczy, ciekawość z tym związana. Od historii, przez przełomowe momenty, działanie, matematykę, inteligencję, świadomość, możliwości, sprawczość i przyszłość AI.

Dla kogo jest ta książka? Dla ludzi ciekawych sztucznej inteligencji, może takich, którzy nie boją się kwestionować swoich opinii, posłuchać drugiej strony. Nada się zarówno dla osób nietechnicznych (ale jednak z pewnym obyciem w technologii), jak i technicznych.

A gdyby ten mój wywód kogoś nie przekonał, to książkę polecają też np. Wojciech Zaremba (współzałożyciel OpenAI), Aleksander Mądry (MIT, OpenAI) czy Remek Kinas (Bielik).

[Dominik Kucharczyk · Rating 4 out of 5]

Does Andrzej Dragan Dream of Electric Brains?
My brain generated this review title inspired by the book Qvo V•AI•dis. It's hard to accept the fact that we are merely protein-carbon machines, something the author reminds us of several times, and it's even harder to come to terms with the notion that AI is not a stochastic parrot, but rather a type of intelligence that already surpasses human reasoning capabilities in certain applications. To explore this topic, Dragan first searches for a definition of intelligence – or at least an approximation of one. As a species, we still haven't developed a precise description of this concept. It sounds complicated, but the author knows how to write simply about difficult matters. Perhaps this is because for Dragan, a professor of physics, the world is what it is, and "reality is just a vector from Hilbert space." Scientific objectivity is necessary to fully understand the author's message.

Human intelligence is no longer the only intelligence on planet Earth. AI, meaning large language models, can reason through analogies, create new solutions, and produce art.

When Copernicus cast Earth out from the centre of the universe, he didn't know that Hubble, along with physicists, would place us somewhere on the periphery of a medium-sized galaxy. Each subsequent discovery makes humanity's role and place increasingly insignificant. This time, however, we ourselves have created something that pushes us into second place in the category of most intelligent being in the Solar System. Moreover, we don't fully understand how it works, because although we know how language models function at the input (training data) and output (AI response), we have no idea what happens inside. And it's hardly surprising, since AI neural networks imitate, through analogy, the functioning of neurons in the brain. And since we don't fully understand how this organ works, we cannot know what lies at the "core" of a language model either.

The author uses many examples that demonstrate that current AI is not a random generator of the next word (token), but an advanced technology that is changing the rules of the game at an exponential pace. We thus learn the history of neural network theory, its rises and falls, and the key figures behind it (perhaps it's better if Yann LeCun doesn't read Qvo VAIdis 😀).

It's hard to disagree with the fact that we live in interesting times. "Predictions are very difficult, especially about the future" – joked Woody Allen, and Dragan doesn't even try to predict what comes next. He leaves us in the here and now, waiting for events to unfold, pointing out that AI is not an ethical problem, but an energy one.

For now, Andrzej Dragan's ability to compress data and perceive analogies speaks to me more than any AI model. But it's possible that soon, as the author suggests, I will be forced to revise this view.

[echo]

a ja zacznę od końca, od ostatnich akapitów książki, w których pojawia się zagadnienie monstrualnego zapotrzebowania na energię zdolną do napędzenia całej przyszłości gotowanej nam nie przez sieci neuronowe same w sobie, tylko przez korporacje, których główny cel leży w zarobieniu nieprzebranych ton hajsu i dobro świata mają gdzieś z tyłu głowy, dopóki dobrze wygląda, a i to nie zawsze, i mój przesiąknięty wstrętnym marksizmem mózg nie potrafi przeżyć, że dyskusja o intelektualnym potencjalne sztucznej inteligencji odbywa się w niemal całkowitym oderwaniu od materialnej strony rewolucji, w której środku się znajdujemy; bez wspomnienia o kosztach środowiskowych, społecznych, kulturowych, o pracy tych, którzy krzemowemu intelektowi pozwalają wzbić się na wyżyny — bo ci ludzie (my! masy!) wbrew pozorom nie przestali istnieć i dalej brodzą w bagnie kapitalizmu, który zaprowadzi nas do grobu z całą planetą, a wcześniej przeciągnie nas przez piekło, żeby nam się nie nudziło

zgadzam się z głównym argumentem książki — inteligencja, jako zdolność do dostrzegana analogii, to po prostu inteligencja: zarówno ludzka, jak i maszynowa, i nie ma sensu idealistyczne bajdurzenie o wyjątkowości ludzkiej formy kojarzenia faktów; a o świadomości jako takiej nie wiemy na tyle, żeby ją w to mieszać; JEDNAKŻE mam wrażenie, że Dragan, dzieląc uczestników dyskusji o AI na dwa obozy, pominął ten trzeci, który potrafi dostrzec potencjał nowych form oprogramowania, ale równocześnie pozostaje sceptyczny wobec tych, którzy serwują nam niestrawną przyszłość — ponieważ możemy przez cały dzień mówić o niesamowitości sieci neuronowych (nieskończenie fascynuje mnie choćby to, jak organiczne, żywe, wydaje się działanie wytrenowanej sieci, o której nie wiemy do końca, jak działa, nawet jako twórcy algorytmu treningowego), ale nie powinniśmy zapominać o tym, do czego faktycznie służą w obecnym momencie: do tworzenia brei zaśmiecającej paśniki mediów społecznościowych, do oszukiwania w esejach na studiach, do tworzenia deepfake’ów o potencjalnie poważnych politycznych konsekwencjach, do zatkania dziury po zerwanych więziach społecznych, kiedy nie mamy już z kim gadać, do sprawdzania nierzetelnych informacji, do rzucania antysemickich haseł na Twixterze*, podczas gdy kryzys klimatyczny — tak, znowu on — beztrosko hula

podsumowując, napisałem dwa zdania o tym, czego w książce nie ma, ale nie uważam jej za złą pozycję: uważam, że autor ma wielki dar do łopatologicznego tłumaczenia, tak, że nawet umysł nieścisły, jak ja, mógł mniej więcej pojąć, co dzieje się pod maską wielkich modeli językowych; udało mu się także zmienić moje zdanie na temat inteligencji

*ten neologizm to od teraz moja ulubiona nazwa zastępcza X/dawnego Twittera

[Tomek Sobolewski · Rating 5 out of 5]

To moje pierwsze spotkanie z twórczością Dragana i jestem bardzo pozytywnie zaskoczony lekkością przekazu. Żeby opowiadać prosto o tak skomplikowanych tematach, trzeba było głęboko poszperać i dzięki temu, to chyba jedna z najlżejszych "technicznych" książek jakie czytałem.

W ogóle perfect timing na wydanie książki, w samym środku wojny modeli o dominację. Treść sięga nawet do wersji GPT-5, który wyszedł w miarę niedawno, a kwestia tego modelu jest dosyć ważna dla dotychczasowej historii rozwojo AI.

Ale do rzeczy:
-> pierwszy rozdział brzmi stricte jak odcinek z Czarnego Lustra, ciekaw jestem czy autor się lekko nim sugerował :)
-> jeśli ktoś siedzi mocno w temacie AI i wie jak to działa od środka, nie nauczy się niczego nowego, choć autor tłumaczy mechanikę jedynie dla kontekstu i nie to jest najważniejsze
-> dla mnie to co chciałem wyciągnąć z tej książki, to spojrzenie na tę technologię oczami fizyka i to jest dokładnie to co dostałem
-> jestem dokładnie jedną z tych osób, której najbardziej się obrywa po dupie w tej książce :D czyli powielającej schemat, że AI to "stochastyczne papugi" i zwykłe mnożenie macierzy. Przeszedłem pełną drogę: od ekscytacji przy GPT-3.5, przez znormalizowane podejście "to tylko narzędzie", aż po całkowite zlekceważenie technologii po setkach godzin używania jej w pracy jako SWE.
-> i szczerze przyznam, że spodziewałem się w tej książce właśnie mocniejszego zlekceważenia tematu ale...

to nie jest tak, że się nie zgadzam z autorem, bo tak jak autor wspominał, mamy mocno ograniczoną wiedzę o przyszłości i jesteśmy bardzo słabi w jej przewidywaniu. Przez czytanie felietonów takich autorów jak Ed Zitron, czy Baldur Bjarnason trochę wpadłem w bańkę "lekceważących" i nie powiem, lekceważenie daje więcej spokoju :D A ta książka, po prostu na nowo otworzyła mi okienko (narazie lekko uchyliła), że może jednak coś pomijam i to lekceważenie może mnie wkrótce ugryźć w dupę. No nic... czekamy co przyszłość przyniesie!

[Szymon · Rating 4 out of 5]

Jeśli ktoś szuka przystępnego wdrożenia w świat AI, ta książka jest do tego idealna. Autor bardzo dobrze tłumaczy zarówno podstawowe, jak i bardziej zaawansowane koncepty związane z projektowanie i treningiem sztucznej inteligencji. Dzięki temu książka motywuje do dalszego eksplorowania tematu i dowiadywania się więcej.

Niestety, jeśli ktoś chce się dowiedzieć o AI na bardziej "filozoficznym" poziomie, to może się zawieść. Często spotykamy się z sytuacją, gdzie autor stawia pytanie, podaje argumenty, po czym nie udziela jednoznacznej odpowiedzi. Książka jest bardzo mocno nacechowana opiniami autora, który bardzo wyraźnie jest entuzjastą rozwoju AI, dlatego nie rozumiem, czemu w niektórych aspektach nie decyduje się on dociągnąć swojego toku myślenia do końca, tylko zostawia czytelników, żeby sami wykoncypowali odpowiedź.

Dzięki użyciu wielu analogii i bardzo przyjemnym i luźnym stylu pisania nie potrzeba głębokiej wiedzy technicznej, żeby zrozumieć, o czym autor pisze. Dlatego książkę bardzo mocno polecam.

[Marek Bartosik · Rating 4 out of 5]

Dobra książka o "mnożeniu macierzy" ;-) Andrzej Dragan przystępnie wyjaśnia najgorętszy tech temat dzisiejszego dnia, lekko i z humorem ("Kwantechizm" mnie już uodpornił na jego czasem nie najwyższych lotów żarty) i dzieli się swoimi przemyśleniami. Newbie skorzystają dzięki tej lekturze (choć jak zwykle fizykom i matematykom będzie łatwiej), bo Dragan sprawnie i bez komplikowania materii opowiada o AI. Znający temat też powinni przeczytać książkę, bo przemyślenia i przewidywania Andrzeja Dragana (choć tu autor cytuje Nielsa Bohra), opisy jego własnych i nie tylko eksperymentów, efekty i wnioski z tychże pomagają pogłębić rozumienie mechanizmów zaszytych w algorytmach AI i uczeniu sieci neuronowych. Wybrane przez autora analogie i metafory, a także przykłady postępu LLM'ów w rozwiązywaniu zadań przemawiają do wyobraźni.

Martwi mnie tylko, że po lekturze nadal nie wiem, czy będzie nam potrzebna Sara Connor ;-)

[Miła · Rating 4 out of 5]

Bardzo gruntowny przegląd błyskawicznej ewolucji i niesamowitych możliwości IA wraz z przystępnym wytłumaczeniem czym IA w ogóle jest. Ciekawe przykłady zastosowań na każdym poziomie zaawansowania (od prostych rysunków i wykresów do kodu i równań).

To, co szczególnie mnie przekonało i ujęło, to naukowy obiektywizm, którego brakuje często w dyskusji o sztucznej inteligencji. Z reguły tematyka IA przesycona jest skrajnymi i rozemocjonowanymi reakcjami, co w przypadku nauki na dobre nikomu nie wychodzi, a już na pewno nie sprzyja rzetelności. Tutaj dostajemy fakty i analizę.

Dodatkowo, Dragan posiada dar, którego według mnie brakowało np. Hawkingowi, a mianowicie przemienianie nauk ścisłych w powieść, trudnych terminie i teorii w przystępne analogie i metafory. Chyba, wbrew temu co sam pisze, jest jednocześnie i utalentowanym scisłowcem i poetą ^^.

Początkowo słuchałam, ale z powodu ciężkości i złożoności kalibru niektórych fragmentów przeskoczyłam na wersję klasyczną, bo zrozumieć na słuch było ciężko. Zdecydowanie (mimo, że książka przeczytana jest świetnie), polecam raczej papier niż audio.

[Michael Labus · Rating 5 out of 5]

Wbrew temu co sugeruje tutuł jest to raczej książka o tym co było (najważniejsze etapy/momenty rozwoju tej technologii w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat) oraz łopatologicznie wyjaśnia jak działa obecna architektura AI. Autor zostawia już czytelnikowy do subiektywnej oceny do czego może to wszystko zaprowadzić w ciągu najbliższych lat. Moim zdaniem zabieg bardzo udany, świadczący o dużej pokorze (albo po prostu chęci uniknięcia losu Yanna LeCuna, będącego częstym przedmiotem publicznych drwin😅).

Napisana bardzo prostym językiem przystępnym dla zwykłego zjadacza chleba, bardziej popularna niżeli naukowa. Może tylko ten fragment o wektorach w przestrzeni która ma miliard wymiarów może być mało zrozumiały dla osób o niematematycznym umyśle.

Generalnie znakomite wprowadzenie do tematu dla kogoś kto nie siedzi w tym na co dzień. Szczerze polecam!😁

[Łukasz · Rating 5 out of 5]

Po lekturze Kwantechizmu marzyłem, żeby ktoś kiedyś pokochał mnie tak bardzo, jak Andrzej Dragan kocha samego siebie. W najnowszej książce profesor odchodzi jednak od samouwielbienia na rzecz samego mięsa - tym razem nie fizyki, lecz sztucznej inteligencji. Przed lekturą zastanawiałem się, czy to będzie kolejne „nie znam się, więc się wypowiem”, ale nic z tych rzeczy - Andrzej wie, co gada, i dobrze gada.

Dla osób niezaznajomionych z tematem książka będzie świetnym wprowadzeniem - wszystko jest w niej podane przystępnie, jak przez biegłego kolegę, który tłumaczy nam to i owo przy piwie, posługując się zrozumiałymi analogiami. Dla tych, którzy wiedzą więcej, lektura będzie jak oglądanie Killera czy Shreka po raz dziesiąty: niby wiesz, co się wydarzy, ale i tak sprawia frajdę.

[Przemysław Celiński · Rating 4 out of 5]

Dragan ze wszystkimi swoimi zaletami i wadami, przenikliwy i patrzący na wybrane grupy z góry
Jednocześnie bardzo dobrze tłumaczy trudne zjawiska w sposób dla laików, szkoda tylko że sam tytuł zapowiada że książka jest rozważaniem o przyszłości ai a jest obalaniem błędnych przekonań i pokazywania realnego działania a do tytułowej kwestii przechodzi dopiero w ostatnim rozdziale żeby powiedzieć ostatecznie że właściwie - nie wiadomo
I być może cała ta treść była potrzebna aby na tytułowe pytanie odpowiedzieć ale w trakcie czytania gdzieś to pytanie się gubi
Pomimo wszystko - dobra pozycja dobrze tłumacząca skomplikowane rzeczy, szkoda że buduje swoim tytułem trochę mylne oczekiwania

[Jakub P · Rating 2 out of 5]

Książka trochę dla każdego i trochę też dla nikogo.
Początek wprowadzający w zasady funkcjonowania modeli językowych jest ciekawy i dość "entry level", gdzie profesor relacjonuje swoje eksperymenty z modelami.
Im dalej w las, tym więcej materiału poświęconego zasadom działania algorytmów uczenia maszynowego, co moim zdaniem wyszło niezbyt zgrabnie i finalnie książka zatraca swój charakter przyjazny laikom.
Z mojej perspektywy opisywane pojęcia, procesy były już mi znane i trudno mi sobie wyobrazić, by osoba bez wcześniejszej wiedzy mogła je zrozumieć, opierając się wyłącznie na tej książce.
Profesor znany jest ze swojego luźnego stylu, jednak na dłuższą metę potrafi on męczyć podczas lektury.

[Magda Ha · Rating 3 out of 5]

opinia dość zbliżona do kwantechizmu ale tutaj grono osób którym mogłabym polecić jeszcze bardziej się zawęża, wbrew nieustannej ekspozycji na wielką SI, chciałoby się myśleć że ludzie chcą używać narzędzi które rozumieją i/lub je kwestionują, dla takich czytelników to książka dobra. Dla reszty jedyną pewnością, jaką potrafię wysnuć, jest dalsze wygładzanie naszych mózgów- i zatem co może jeszcze zachęcało w tej 1szej to intelektualna prowokacja- próba wiem że nic nie wiem- i nie tak duży skok, tutaj staje się odczuwam trudniej dostępne. Mimo deklaratywnie przystępnego języka, jeśli nie jest się insiderem, wiele konceptów oddala- quo tendimus ?

[Daniel · Rating 3 out of 5]

Być może miałem inne oczekiwania wobec tej książki sugerując się tytułem. Mało tu mamy rozważań na temat możliwej przyszłości AI albo kierunku w jakim podążają firmy. Głównie ostatni rozdział się na tym skupia, ale można go podsumować "ja nie wiem, nikt nie wie, zobaczymy jak będzie".

Reszta to opisy poszczególnych etapów w rozwoju modeli AI oraz autorskie testy, które wydawały mi się dosyć powierzchowne. Jeśli ktoś śledzi na X główne postacie z firm zajmujących się AI to nie wyniesie z tej książki wiele. Ciężko mi określić cel tej książki i do jakiego czytelnika była ona skierowana.

[Msr2d2 · Rating 4 out of 5]

Książka o historii, podstawach funkcjonowania i tworzenia oraz o potencjalnej (choć niedalekiej) przyszłości sztucznej inteligencji. Wszystko napisane językiem raczej prostym, czasem żartobliwym, a momentami matematycznym (o ja biedny poLOLnista). Autor dobrze tłumaczy również, dlaczego dokładne poznanie funkcjonowania już działającej inteligencji cyfrowej jest tak trudne do ogarnięcia.

Książka dla tych, którzy w zasadzie w temacie nic nie wiedzą, a chcieliby coś wiedzieć bez zderzenia z trudnym i czysto matematycznym czy informatycznym językiem (obcym).

[Pawel Szupryczynski · Rating 5 out of 5]

Świetne wprowadzenie do sztucznej inteligencji. Mnóstwo ciekawych rozważań, zagadek logicznych z którymi mają problem modele językowe (i ludzie :), przystępnie wytłumaczone co wiemy i czego nie rozumiemy o AI. Wszystko napisane w stylu Dragana, czyli na luzie i z pewnym charakterystycznym sznytem, który nie każdemu może przypaść do gustu, ale jak dla mnie było idealne - pochłonąłem w 3 posiedzenia :)

[Joanna · Rating 5 out of 5]

Brawo! To trzeba czytać teraz, bo za pół roku może być (i zapewne będzie) przeterminowane, przynajmniej w części (już chociażby jest nano banana, o którym nie było). Brakuje mi tu jakiegoś osadzenia, ale w sumie niuanse można sobie doczytać, spytać chata. Super książka, super wyjaśnienia , super rytm

[Patrycja · Rating 4 out of 5]

Bardzo fajnie mi się ją czytało. Jest napisana miłym, zrozumiałym językiem i ma elementy humorystyczne. Może nie pamiętam wszystkiego ale na pewno wiem że syn autora jest jakimś małym geniuszem. Jedyne co mi trochę przeszkadzało to to, że autor czasami zaczynał jedną myśl po czym przerywał ją jakąś dygresją i musiałam wrócić kilka stron żeby sprawdzić o czym jest mowa. 4,5⭐️