‘Indien het kwaad intrinsiek in de mens zit, dan ook het goede. En precies daarover gaat dit boek. Het is een aanklacht tegen het kwaad en een ode aan het goede waartoe de mens in staat is.’ Alicja Gescinska neemt de lezer mee op een woelige en filosofische reis door de vorige eeuw. In tien biografische portretten laat ze zien wat de mensheid kan leren van even moedige als intelligente vrouwen: Rosa Luxemburg, Anna Achmatova, Edith Stein, Hannah Arendt, Martha Gellhorn, Simone Weil, Jeanne Hersch, Etty Hillesum, Barbara Skarga en Judith Shklar. Met woord en daad bevochten zij de verdrukking, de ontmenselijking, de vernietigingsdrang uit hun tijd. Ze waren bakens van licht in de donkerste uren van de mensheid. Daar betaalden ze vaak een hoge prijs voor: van de dood in kampen tot een leven in ballingschap.
Alicja Gescinska (Warschau, 1981) is schrijver en filosoof. Haar filosofische debuut De verovering van de vrijheid (2011) oogstte alom lof. Met haar debuutroman Een soort van liefde (2016) won ze de Debuutprijs 2017 en werd ze genomineerd voor de Confituur Boekhandelsprijs. Haar essay Thuis in muziek. Een oefening in menselijkheid (2018) stond op de shortlist voor de Socratesbeker. Intussen komen mensen om (2019) werd bekroond met de Liberales-boekenprijs 2019. In 2020 schreef ze het essay voor de Maand van de Filosofie: Kinderen van Apate. Over leugens en waarachtigheid . In 2021 debuteerde ze als dichter met de bundel Trojaanse gedachten. Haar theatermonoloog Apate spreekt verscheen in het voorjaar van 2022, waarin zij spreekt over de leugen als deugd.
Bijzonder interessant boek omdat het de inzichten, het leven en het werk van 10 bekende en minder bekende vrouwelijke denkers op een toegankelijke manier belicht. Ook boeiend is dat je tegelijk een helder inzicht verwerft in de cultuur- en politiek-historische achtergrond waarbinnen deze denkers acteerden.
Ik miste soms wel een levendige doorvertaling van de kerngedachten en basisbegrippen die in elk hoofdstuk naar voren geschoven wordem. Zo blijft de benadering van aandacht (bij Weil) en empathie (bij Steim) heel technisch en academisch en miste ik de zoektocht naar de waarde en betekenis van deze conceptem voor onze wereld van vandaag.
‘Wanneer de publieke ruimte leegloopt, staat de essentie van onze natuur als denkende sociale wezens op het spel. (..) De burger moet de publieke ruimte herontdekken en heroveren als de basis van de politiek. En daarom moet hij ook doordrongen raken van het inzicht waarnaar Karl Jaspers, zo stelde Arendt, als weinig anderen leefde: ‘Politieke vragen zijn veel te belangrijk om aan politici over te laten’.’
Ben er stil van.. zoveel moed, zoveel ellende, zoveel kracht en vuur. Stuk voor stuk geweldige vrouwen die duistere tijden doorstaan maar niet klein te krijgen zijn!