What do you think?
در سایه ابلیس: زندگی سیاسی نواب صفوی، جمعیت فدائیان اسلام
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 2 of 2 reviews
February 14, 2026
این کتاب به زندگی سیاسی نواب صفوی (مجتبی میرلوحی) می‌پردازه؛ کسی که جمعیت فدائیان اسلام رو تأسیس کرد و عملاً به نوعی تروریسم اسلامی مشروعیت بخشید. در دهه بیست شمسی، دوران اوج فعالیت این گروه، چندین ترور سیاسی رخ داد؛ از احمد کسروی و عبدالحسین هژیر گرفته تا رزم‌آرا و اقدام به ترور حسین علاء — که در نهایت به دستگیری و اعدام سران فدائیان اسلام انجامید.
اما آنچه این کتاب را جذاب‌تر می‌کند، صرفاً روایت تاریخی این ترورها نیست. حمید شوکت به دنبال پاسخ به یک پرسش عمیق‌تر رفته:
ریشه‌های آنچه امروز به نام جمهوری اسلامی می‌شناسیم، چگونه شکل گرفت؟
او در این مسیر به نواب صفوی می‌رسد. به کتابی که نواب نوشته بود با عنوان «رهنمای حقایق»؛ کتابی که به‌نوعی بسیاری از مؤلفه‌هایی را که امروز در ساختار جمهوری اسلامی می‌بینیم، پیش‌بینی کرده بود. تنها تفاوت مهم آن با نظریه «ولایت فقیه» خمینی این است که نواب هنوز حکومت شاهنشاهی را به رسمیت می‌شناخت، اما خمینی اساساً شاه را حذف کرد و ولی‌فقیه را جایگزین آن ساخت.
نکته مهم دیگر در این کتاب، زاویه نگاه نویسنده است. حمید شوکت نه از نواب قهرمان می‌سازد و نه با کینه و نفرت به سراغش می‌رود. او تلاش کرده تصویری مستند و بی‌طرف ارائه دهد. در کنار بررسی شخصیت پیچیده و رادیکال نواب، کتاب نشان می‌دهد که چگونه فضای سیاسی و اجتماعی آن دوره — با تمام ضعف‌ها، فسادها و ساده‌انگاری‌ها — بستری فراهم کرد تا چنین شخصیتی رشد کند.
از نقش مصدق و کاشانی گرفته تا جبهه ملی، برخی درباریان و حتی شخص شاه؛ بسیاری در مقاطعی در برابر هیمنه مذهبی نواب کوتاه آمدند و ناخواسته به او پر و بال دادند. تیری که در نهایت به سوی خودشان بازگشت.
عنوان کتاب «در سایه ابلیس» هم استعاره‌ای تأمل‌برانگیز دارد؛ گویی نویسنده می‌خواهد بگوید اندیشه‌ای که آن زمان کاشته شد، اندیشه‌ای مسموم بود که سایه‌اش هنوز بر سر ماست. امروز هم در گفتمان رسمی جمهوری اسلامی، نواب صفوی شخصیتی مهم و قهرمان‌گونه معرفی می‌شود؛ از نام‌گذاری اتوبان‌ها گرفته تا بزرگداشت‌های رسمی.
این کتاب بسیار خوش‌خوان، مستند و دقیق نوشته شده و تمام ارجاعاتش ذکر شده است.
برای من، اولین مواجهه با آثار حمید شوکت بود و تجربه‌ای بسیار قابل تأمل.
دوستانی که خارج از ایران هستند می‌توانند به‌راحتی از طریق سایت یا اینستاگرام نشر و کتابفروشی فروغ در کلن آلمان این کتاب را تهیه کنند.
به نظرم خواندن این کتاب برای ما ایرانی‌ها واجب است؛
برای اینکه بفهمیم در دهه بیست چه گذشت، چه بذر شومی کاشته شد، و چگونه مجموعه‌ای از اشتباه‌ها، مصلحت‌اندیشی‌ها و سفیدشویی‌های تاریخی ما را به امروز رساند.
به‌خصوص اگر به تاریخ معاصر ایران علاقه دارید، خواندنش را جدی توصیه می‌کنم.
اما آنچه این کتاب را جذاب‌تر می‌کند، صرفاً روایت تاریخی این ترورها نیست. حمید شوکت به دنبال پاسخ به یک پرسش عمیق‌تر رفته:
ریشه‌های آنچه امروز به نام جمهوری اسلامی می‌شناسیم، چگونه شکل گرفت؟
او در این مسیر به نواب صفوی می‌رسد. به کتابی که نواب نوشته بود با عنوان «رهنمای حقایق»؛ کتابی که به‌نوعی بسیاری از مؤلفه‌هایی را که امروز در ساختار جمهوری اسلامی می‌بینیم، پیش‌بینی کرده بود. تنها تفاوت مهم آن با نظریه «ولایت فقیه» خمینی این است که نواب هنوز حکومت شاهنشاهی را به رسمیت می‌شناخت، اما خمینی اساساً شاه را حذف کرد و ولی‌فقیه را جایگزین آن ساخت.
نکته مهم دیگر در این کتاب، زاویه نگاه نویسنده است. حمید شوکت نه از نواب قهرمان می‌سازد و نه با کینه و نفرت به سراغش می‌رود. او تلاش کرده تصویری مستند و بی‌طرف ارائه دهد. در کنار بررسی شخصیت پیچیده و رادیکال نواب، کتاب نشان می‌دهد که چگونه فضای سیاسی و اجتماعی آن دوره — با تمام ضعف‌ها، فسادها و ساده‌انگاری‌ها — بستری فراهم کرد تا چنین شخصیتی رشد کند.
از نقش مصدق و کاشانی گرفته تا جبهه ملی، برخی درباریان و حتی شخص شاه؛ بسیاری در مقاطعی در برابر هیمنه مذهبی نواب کوتاه آمدند و ناخواسته به او پر و بال دادند. تیری که در نهایت به سوی خودشان بازگشت.
عنوان کتاب «در سایه ابلیس» هم استعاره‌ای تأمل‌برانگیز دارد؛ گویی نویسنده می‌خواهد بگوید اندیشه‌ای که آن زمان کاشته شد، اندیشه‌ای مسموم بود که سایه‌اش هنوز بر سر ماست. امروز هم در گفتمان رسمی جمهوری اسلامی، نواب صفوی شخصیتی مهم و قهرمان‌گونه معرفی می‌شود؛ از نام‌گذاری اتوبان‌ها گرفته تا بزرگداشت‌های رسمی.
این کتاب بسیار خوش‌خوان، مستند و دقیق نوشته شده و تمام ارجاعاتش ذکر شده است.
برای من، اولین مواجهه با آثار حمید شوکت بود و تجربه‌ای بسیار قابل تأمل.
دوستانی که خارج از ایران هستند می‌توانند به‌راحتی از طریق سایت یا اینستاگرام نشر و کتابفروشی فروغ در کلن آلمان این کتاب را تهیه کنند.
به نظرم خواندن این کتاب برای ما ایرانی‌ها واجب است؛
برای اینکه بفهمیم در دهه بیست چه گذشت، چه بذر شومی کاشته شد، و چگونه مجموعه‌ای از اشتباه‌ها، مصلحت‌اندیشی‌ها و سفیدشویی‌های تاریخی ما را به امروز رساند.
به‌خصوص اگر به تاریخ معاصر ایران علاقه دارید، خواندنش را جدی توصیه می‌کنم.
December 10, 2025
حمید شوکت در این کتاب به صورت جامع و کامل با حفظ ترتیب تاریخی به بررسی روند شکل گیری شخصیت نواب صفوی و جمعیت فدائیان اسلام پرداخته.
به صورت دقیق و با بررسی تمام مدارک موجود فصل ها رو تقسیم بندی کرده و تقریبا تمام اتفاقات مهم بیش از یک دهه رو با جزئیات برای خواننده تشریح کرده و توضیح داده.
روند سیر اتفاقات زندگی نواب و افراد دور و بر اون و حتی افرادی دورتر از ماجرای اصلی مثل خمینی،به خوبی در کتاب نشون داده میشه.خلع قدرت سرکوبگر در جامعه ناشی از سقوط دیکتاتوری مثل رضاخان منجر به ظهور دوباره قدرت گرفتن محفل روحانیت شد و در نیجه اون، افراد تندرویی مثل نواب صفوی سربلند کردن.
شوکت به خوبی نحوه استفاده بازیگران اصلی قدرت تو اون سالها مثل مصدق و کاشانی،از جمعیت فدائیان اسلام رو تشریح میکنه و نشون میده با تمام هارت و پورتی که این افراد تحت لوای دین داشتند در نهایت زمانی که تاریخ مصرف اونها تموم شد،دور ریخته و از بین رفتن.
بعدها در زمان فاجعه ۵۷ خمینی با بهره گیری از همون خط فکر که خودش انشعابی از طرز فکر شیخ فضل الله بود،با همراهی بعضی از یاران باقی مونده نواب،همون ایده ها رو در ابعاد گسترده تر پیگیری کرد و نتیجه فاجعه بارش امروز گریبان یک کشور بیش از نود میلیونی رو گرفته و رها نمیکنه.
هیچ بخش تاریخ منفصل از گذشته خودش نیست.تمام رویداد های امروز نتیجه فعالیت های جامعه و حاکمان اون در حداقل چند صده قبل خودش هست و در این بین متاسفانه حکومتی ایدئولوژی زده اونهم از نوع دینی، ارث چند نسل پدران ما برای امروز ما بود.جایی که اگر فقط شاید جلوی ترورهای فدائیان گرفته میشد، امروز دیگه از شکنجه درون سیستمی با این شدت خبری نبود.البته فقط شاید.
Displaying 1 - 2 of 2 reviews