9 เรื่องสั้น Sci-fi ที่ย้ำเตือนเราว่า เทคโนโลยีไม่ใช่วัตถุหรืออุปกรณ์นอกกายอีกต่อไป แต่คือส่วนขยายของร่างกายที่ทำให้นิยามความเป็นมนุษย์ของเราถ่างกว้างออกไปมากยิ่งขึ้น จนนิยามความเป็นมนุษย์อาจจะไม่ได้ผูกโยงกับกายเนื้อและเนื้อหนังมังสาอีกต่อไปแล้ว
เรื่องสั้นทั้งหมด 9 เรื่อง ต้องการชี้ให้เห็นถึงผลกระทบของเทคโนโลยีล้ำสมัย ภายใต้ "AI" ที่ส่งผลกระทบโดยตรงต่อการใช้ชีวิตของมนุษย์ ที่ยังสะท้อนกลับไปถึงทัศนคติและมุมมองด้านเทคโนโลยีของผู้เขียนแต่ละท่านว่าแต่ละท่านนั้น กำลังมองสิ่งเหล่านี้อย่างไร ซึ่งคำตอบก็ถ่ายทอดออกมาสู่เรื่องสั้นแต่ละเรื่องนั้นเองครับ
หลังเรื่องสั้นเรื่องสุดท้ายจบลง ผมมีข้อสังเกตทิ้งท้ายไว้แลกเปลี่ยนกับนักอ่าน (หรือนักเขียน) ที่สนใจงาน Sci-fi อยู่ซักนิดซักหน่อยนะครับ
เรื่องแรก ผมคิดว่าเรื่องสั้นหรือนิยาย Sci-fi ของไทย ดูจะมีแนวทางในการนำเสนอผลกระทบของเทคโนโลยีอันล้ำสมัยที่ "อาจจะ" ส่งผลกระทบเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตของมนุษย์ในอนาคต อยู่รูปแบบเดียวเลย
เมื่อนึกถึง Sci-fi ก็ดูจะแวบเข้ามาทันทีว่าเรื่องสั้นหรือนิยายจะต้องเป็นแนว Sci-fi การเมือง เพื่อสังคมในทันที พูดง่ายๆว่า งานเขียนไทยเท่าที่ผ่านตามา ดูจะไปในแนวทางของ H.G.Well เกือบทั้งหมดเลย งานแบบเทคโนโลยรเพื่อเทคโนโลยี หรือเรื่องราวการโชว์พลังวิทยาศาสตร์เจ๋งๆ แบบ Asimov ดูจะหายากขึ้นมาทันที จนแอบงงว่า หรืองานแนวนี้เขาไม่อ่านกันแล้วหรือเปล่า
เรื่องที่สอง ยากจะปฏิเสธว่าทุกวันนี้ เรามองอนาคตในแบบดิสโทเปียชัดเจนมาก เทคโนโลยี "ค่อนข้าง" จะชักนำเราให้ห่างไกลไปจากความเป็นมนุษย์จนกลายเป็นอะไรก็ไม่รู้ หรือ มันกำลังจะมีอำนาจเหนือเราและทำลายคุณค่าหลายสิ่งหลายอย่างของเราลงไป ซึ่งก็ไม่ผิดนัก เพราะทุกวันนี้ เราถูกกระหน่ำด้วยขอ้มูลว่า เทคโนโลยีจะมาแย่งงาน แย่งชีวิต ความสนใจ จนถึงขนาดแยกสายสัมพันธ์และความอบอุ่นที่เรามีให้กันและกันไปจนหมด จนบางทีก็ทำให้เราคิดถึงอนาคตในแบบอื่นไม่ออกเลย
เรื่องสุดท้าย ผมคิดว่า เราอาจจะต้องมานิยาม คำว่า "AI" กันให้ชัดเจนซักหน่อย เพราะเรื่องสั้นทั้ง 9 เรื่องนี้ ในนิยามที่เข้าใจ มันก็ดูจะไม่ใช่ AI ซักเท่าไหร่ครับ บางเรื่องไปไกลกว่านั้นมาก เช่นไปถึงขนาดแอนดรอยด์แล้ว หรือบางเรื่องก็ยังไม่ถึงขนาดเป็น AI เป็นเพียงเทคโนโลยีที่ล้ำสมัย แต่ยังไม่เห็นถึง ปัญญาที่ถูกประดิษฐ์ขึ้นมาตามนิยามอย่างรวบรัดของ AI เลย ทำให้หากมองในภาพรวมทั้งหมด พลังของธีม AI อาจจะยังดูเบาบางไปอยู่บ้าง ธีมที่แท้จริงอาจเป็น รวมเรื่องสั้น Sci-fi เฉยๆ มากกว่าจะลงลึกไปที่ประเภทของเทคโนโลยีที่ต้องการนำเสนอนะครับ
แต่ใดๆ งานทั้ง 9 ชิ้นก็เป็นงานที่อยู่ในระดับอ่านสนุกและคมชัดในสิ่งที่ต้องการนำเสนอมาก ไม่มีอะไรเว้าแหว่งหรือเบลอโดยใช่เหตุ (แม้ส่วนตัวจะชอบงานเบลอบ้างเล็กน้อย) เรื่องสั้นทั้งหมดโยนคำถามสำคัญให้กับนักอ่าน หากในอนาคตเมื่อความก้าวหน้าทางวัตถุล้ำหน้าไปไกลเกินกว่าความเข้าใจเราจะไปได้ทัน เราทุกคน ยังเป็นเหมือนที่เป็นทุกวันนี้หรือไม่ หรือเรากำลังก้าวเดินไปสู่หลุมที่ทำให้เราล่วงหล่น กลายเป็น ชีวิตจำลอง ไม่แท้จริงไม่แปลกปลอม เป็นสิ่งที่อยู่ระหว่างกลางของทั้งสอง หรือความล้ำหน้าเหล่านี้กลับทำให้เราต้องหันมานิยามความเป็นมนุษย์ใหม่อีกครั้ง ทำลายนิยามกว่าหลายพันปีที่ฝังหัวเรามา
โยนทุกอย่างทิ้งเพื่อเขียนประวัติศาสตร์บทใหม่ที่ไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป ดังชื่อหนังสือ มนุษย์ / จำ / ลอง นั่นเองครับ