O poronieniu i aborcji już było. O żałobie, traumie i przemocy położniczej też. Ale nigdy tak osobiście. Nigdy kobieta, która doświadczyła każdego z tych przeżyć, nie zdecydowała się opowiedzieć o nich z własnej perspektywy obejmującej tak trudne momenty w ciele jednej osoby.
Magdalena Matraszek przeżyła poronienie, dwa porody i aborcję. I potrzebowała lat, by otrząsnąć się z szoku i traumy szpitalnego odczłowieczenia. Dziś jest w pełni pogodzona z tym, że nie na wszystkie wydarzenia w naszym życiu mamy wpływ. „Ale mamy wpływ na to, jak na nie zareagujemy, co z nimi zrobimy i co im pozwolimy zrobić ze sobą” – pisze. Bo nie zawsze wszystko jest OK.
Osobista i wynikająca z doświadczeń perspektywa autorki, która dotyczy poronienia, ciąży, porodu i aborcji, a także przy okazji zdrowia kobiety i systemu opieki zdrowotnej.
W książce znajdziesz opowieść bez cenzury faktów, choć z poszanowaniem intymnych szczegółów. Bardzo doceniam autentyczne i głębokie podzielenie się emocjami szczególnie w kontekście straty i żałoby, które dotyczą początków macierzyństwa autorki. Ten wątek zajmuje największą część książki. Kolejne doświadczenia są opisane już z ograniczeniem dzielenia się emocjami. Częściej zastępują je przemyślenia i przekonania.
Cieszę się, że ta książka powstała. Pozwala bardziej zobaczyć człowieka w jego doświadczeniach, a nie przypadki w kontekście przepisów czy moralności i ogólnych przekonań. To jest ważny głos kobiety - prawdziwej i szczerzej. Nie jest najważniejsze czy się z nią zgadzamy, identyfikujemy czy nie. Może mamy podobne doświadczenia, emocje. Może trochę. A może wcale nie. Niezależnie od tego możemy ją zobaczyć i usłyszeć. Podobnie siebie. I może w końcu zaufać, że wolność wyboru może dotyczyć kobiet. Indywidualnie. Każda z nas sama niesie swój koszyk doświadczeń. Byłoby, więc logicznym, by sama i po swojemu się z nim mierzyła.
Jest taka scena we wspaniałym filmie "Portret kobiety w ogniu" Céline Sciammy, która mnie bardzo porusza. Gdy kobiety towarzyszą jednej z nich w chacie starszej kobiety (prawdopodobnie lokalnej akuszerki), która będzie miała za chwilę aborcję. Jest 1760 rok, francuska prowincja. Dziewczyna kładzie się na łóżku w tej skromnej jednoizbowej wiejskiej chałupie, a na nim leży już niemowlę i mała dziewczynka. Leżą obok siebie, ramię w ramię, akuszerka przyklęka między nogami młodej kobiety, obok krząta się inna dziewczynka, asystentka, przyuczająca się pewnie do tego kobiecego onegdaj fachu, może córka, może wnuczka starszej. Widzimy więc w tej scenie wszystkie pokolenia: od niemowlęcia po starszą kobietę. Tworzy się symboliczny białogłowi krąg.
To dla mnie piękna metafora cyklu życia kobiety (szczególnie tej z przeszłości). Cyklu, który jest naturalnie wpisany w żeńską biologię, kobiecą historię istnienia. Możesz być w ciąży, możesz urodzić, możesz być świeżo upieczoną mamą i patrzeć jak Twoje dziecko lub dzieci rozwijają się, powoli dorastają, przechodzą różne etapy na drodze życia. Ale możesz też nie chcieć być w ciąży, nie chcieć być mamą, teraz albo w ogóle nigdy, i możesz chcieć aborcji. Albo możesz poronić. Akuszerki zajmowały się niegdyś wszystkimi tymi kobiecymi stanami. Pomagały jak umiały. Dla kobiet to było oczywiste, oczywiste, ze ich ciała w ciągu swojego istnienia mogą przechodzić cyklicznie te różne stany. Nawet wielokrotnie. Tylko (zwykle) o tym nie mówiły albo przyciszonym głosem tylko z zaufanymi osobami, najczęściej innymi kobietami. Bo je od niepamiętnych czasów zawstydzano, uczono czuć niechęć do własnego ciała i wszystko co się z nim tyczy skrywać. A ten krąg kobiecy to również naturalny krąg żeńskiej fizjologii. Nic niewłaściwego. Sama natura.
Ważne tylko, by kobiety mogły swobodnie decydować, w pełni autonomicznie, czego z tego odwiecznego kręgu kobiecego doświadczenia chcą zaznać. Lub by dostawały właściwą opiekę, troskę i empatię, nawet jeśli w tej sferze przydarza im się coś, czego absolutnie nie chciały, a na co nie miały wpływu...
Wokół tego wszystkiego krążyły moje myśli, gdy strona po stronie poznawałam osobistą historię Magdaleny Matraszek opisaną przez nią we "Wszystko jest OK". Autorka doświadczyła w swoim życiu zarówno poronienia, dwóch ciąż, jak i aborcji. I postanowiła się tym podzielić z czytelnikami, czując niezgodę na to, jak w dzisiejszej Polsce traktowano są kobiety, gdy z różnych powodów potrzebują opieki ginekologicznej. A także normalizować te doświadczenia, mówić o nich szczerze i otwarcie, bez wstydu i strachu. Przeciwko niezdrowej sytuacji, jaka panuje w naszym kraju (o czym najdobitniej świadczy funkcjonujące niesprawiedliwe prawo regulujące kwestie praw reprodukcyjnych, jak wciąż wygląda dostęp do opieki medycznej i jak są traktowane kobiety, gdy zwracają się do placówek medycznych, instytucji, lekarzy i personelu medycznego o pomoc w tych delikatnych stanach). A przynajmniej opowiedzieć o swoim doświadczeniu, a były one bardzo złe. I co najważniejsze opublikowała tę książkę pod swoim nazwiskiem. A to wciąż, niestety, w Polsce roku 2026, jest aktem wielkiej moralnej odwagi.
Siła tej publikacji tkwi moim zdaniem właśnie w jej szczerości i bezkompromisowości. Czuć, że Matraszek mówi bardzo świadomie, z głębi swoich trzewi. I czuć, że robi to z bardzo siostrzeńskich i feministycznych pobudek. Nie każdą kobietę stać na taki akt, i to też jest OK, ale wspaniale jest, gdy kobiety przełamują swoje wątpliwości i strach przed publicznym obnażeniem, licząc się z napiętnowaniem i utratą części swojej prywatności, i mówią pełnym, uwolnionym głosem o ważnych dla nich sprawach. Wielokrotnie czytając ten memuar, osobisty esej i aktywistyczny manifest w jednym czułam ogromny smutek, złość, ale też współczucie, empatię i chęć pocieszenia autorki. Ale też podziw i ogromną sympatię. Zgadzam się z tym, co na tylnej okładce napisała Natalia Broniarczyk z Aborcyjnego Dream Teamu: "Właśnie takie książki mogą być częścią zmiany, której potrzebuje polskie społeczeństwo".
Chciałabym też powiedzieć, że Matraszek przesadza, demonizuje, z osobistych negatywnych doświadczeń robi normę. A po prostu miała pecha trafić akurat na nieprofesjonalne i pozbawione etyki oraz elementarnej wrażliwości osoby lekarzy czy personelu. Niestety, moje własne doświadczenia w temacie opieki ginekologicznej, choć w większości różne od tych autorki, potwierdzają tylko to, co napisała. A także historie zasłyszane od znajomych, przyjaciółek, starszych kobiet z rodziny, sąsiadek, a nawet nieznajomych w podobnej sytuacji, które chciały się podzielić swoimi przemyśleniami ze mną. To bardzo "życiowe" opowieści. O nietaktownych lekarzach/lekarkach traktujących pacjentki paternalistycznie, pozwalających sobie na okrutne komentarze, dotyczące spraw osobistych, które w ogóle nie powinny mieć miejsca. A czasem nawet wprowadzające w błąd w kwestiach merytorycznych. O nieinformowaniu kobiet o przysługujących im prawach. O nieczułości i braku poszanowania dla żałoby po poronieniu oraz o bezsensownych i narażających osoby na wtórną traumatyzację przepisach dotyczących tych kwestii. O obwinianiu o własne problemy zdrowotne. Nie mówiąc już o największym "odium" i tabu, czyli aborcji.
Dobrze, że ta książka powstała, że autorka w niektórych miejscach przedstawia też obowiązujące przepisy prawa, które mogą pomóc osobom, które znajdą się w podobnej sytuacji kryzysowej. I dobrze, że to wszystko przetrwała i że to już za nią.
Fraza "Wszystko jest OK" pojawia się w wielu miejscach tej książki jako sarkastyczne spuentowanie opisywanych trudnych zdarzeń, jak wpieniający refren wciąż niezałatwionych kobiecych spraw i praw podstawowych. A przecież naprawdę powinno być OK w Polsce A. D. 2026. Naprawdę mamy narzędzia, w tym legislacyjne, by już tak było. I by żadne kobiety nie musiały przechodzić takiego koszmaru jak w tej książce.
Współpraca barterowa z autorką i wydawnictwem Wielka Litera. Dziękuję.
Wzruszająca, momentami wyciskająca łzy, a chwilami budząca gniew na niezrozumienie, bezradność i brak wsparcia. Poruszająco pokazuje, jak na przestrzeni lat zmieniało się podejście ochrony zdrowia do kobiet i ich doświadczeń.
Krótka, bez zbędnego przeciągania, a jednocześnie zostająca w głowie na długo. Zdecydowanie warta uwagi. 🤍
Jednocześnie kobietom, które niedawno same przeżyły podobną sytuację, na ten moment odradzam(może otworzyć zbyt świeże rany).
Sądziłam, że to nie dla mnie, a jednak mnie poruszyła. Wiele kobiet znajdzie tu fragmenty swojej biografii. Rzecz o przemocy położniczej, o stracie i o decyzji. Bardzo odważna.