کتاب «حقوق زن: از آغاز تا امروز» نوشتهی نای بن سادون، یک اثر جامع و علمی است که به بررسی تحولات حقوقی زنان از دوران باستان تا عصر حاضر میپردازد. این کتاب که با رویکردی تاریخی و تحلیلی نگاشته شده، در هر فصل به بررسی وضعیت حقوق زنان در دورههای مختلف تاریخی و فرهنگی میپردازد و با استناد به منابع معتبر، تغییرات حقوقی، اجتماعی و فرهنگی مربوط به زنان را در تمدنهای مختلف توضیح میدهد. یکی از ویژگیهای برجسته این کتاب، پرداختن به تاریخچهی حقوق زنان در تمدنهای باستانی است. از مصر باستان، جایی که زنان میتوانستند مالکیت داشته باشند، تا یونان باستان که در آن زنان عملا هیچ حق قانونی نداشتند و در خانه محدود میشدند، نویسنده به بررسی وضعیت زنان در هر یک از این جوامع میپردازد. سپس در دوران روم باستان وضعیت زنان به تدریج تغییر کرد و به حقوق بیشتری دست یافتند. در کنار این بررسیها، نای بن سادون به حقوق زنان در ایران باستان نیز اشاره میکند، جایی که زنان در دورههایی از تاریخ مانند دوران هخامنشیان و ساسانیان، حقوقی مانند مالکیت، طلاق و حتی فرماندهی نظامی را داشتند. در بخشهای بعدی کتاب نویسنده به بررسی حقوق زنان در دورانهای مختلف ادیان ابراهیمی (یهودیت، مسیحیت و اسلام) و تغییرات آنها در طول قرون وسطی و پس از انقلاب فرانسه میپردازد. در این بخش خواننده با تفاوتهای اساسی در حقوق زنان در دوران اولیه اسلام و مقایسهی آن با عصر جاهلیت آشنا میشود. همچنین به تحلیل جنبشهای فمینیستی در قرن ۱۹ و قرن ۲۰ پرداخته میشود که به زنان حق رأی، حق تحصیل و حق کار را در بسیاری از کشورها اعطا کرد. این کتاب نه تنها به تحولات حقوقی در جوامع مختلف اشاره دارد، بلکه تحلیلهایی جامع درباره وضعیت زنان در جوامع مدرن ارائه میدهد. از جمله موضوعات مورد بررسی میتوان به قوانین سقط جنین، ازدواج همجنس، خشونت خانگی و شکاف دستمزد میان زنان و مردان اشاره کرد. همچنین وضعیت زنان در کشورهای مختلف مانند ایران، عربستان، افغانستان، فرانسه و سوئد مورد توجه قرار میگیرد. چاپ ۱۴۰۱
این کتاب مثل یک دایره المعارف جیبی درباره حقوق زن از ابتدای تمدن ها تا قرن معاصر، یه دید کلی و سریع از اسطورهها، تمدنهای باستانی (حمورابی، یونان، روم، چین، اسلام اولیه)، قرون وسطی، تا وضعیت زنان در آخر قرن بیستم در کشورهای مختلف (فرانسه، آمریکا، انگلیس، آلمان، ایتالیا، چین، روسیه، سنگال و …) مثل یه نقشه راه کوتاه رو به ما میده.
نوشتار این کتاب خیلی آمارگونه و معمولی هست اما برای صرفا یک مطالعه ی خیلی مقدمه طور در زمینه تاریخچه ی اینکه حقوق زن از ابتدا تا الان چطور بوده خوبه. هرچند بخاطر اینکه کتاب در سال ۱۹۹۴ چاپ شده خیلی از لحاظ اطلاعات بروز جا مانده پس این میتونه نقطه ضعفی باشه.
کتاب در اصل دهه ۱۹۸۰ نوشته شده و آخرین ویرایشهای قابل توجهش تا حدود ۱۹۹۴ است؛ بنابراین بسیاری از تحولات مهم سه دهه اخیر (جنبش #MeToo، تغییرات قوانین در کشورهای عربی، وضعیت زنان در ایران پس از انقلاب، پیشرفتهای اخیر در عربستان و ترکیه و…) در آن غایباند. این باعث میشود بخش مدرن کتاب از نظر بهروز بودن کمی عقب بماند. و چون نویسنده فرانسوی است، فرانسه بیشترین حجم و جزئیات را به خود اختصاص داده و کشورهای دیگر (بهویژه کشورهای اسلامی و خاورمیانه) نسبتاً کوتاه و گذرا بررسی شدهاند. دوست داشتم درباره ایران و حقوق زنان در این دوران ها در ایران هم به عنوان تمدنی بسیار غنی و کهن هم بخشی اختصاص میداد که متاسفانه اینطور نبود.
یکی از زیبا ترین بخش های این کتاب، جایی بود که نویسنده به اسطوره زدایی پرداخت. اسطورهی زن مقدس، که تبدیل به قفسی برای زن شده و زن به واسطه ی مقدسش بودنش حق اشتباه کردن و یا حتی حق "مثل یک مرد رفتار کردن" را ندارد. اسطورهی بکارت، که پیام "زن خوب، زن بی نیاز از سکس است." رو منتقل میکنه. و اسطوره ی زن ناتوان، که پیام "زن خوب، زنی است نیازمند به مرد." رو منعکس میکنه.