Een titel hoeft niet

by Wisława Szymborska

Szymborska is zo’n dichter die schijnbaar moeiteloos het grote met het kleine verbindt. Sprankelend, open, geestig, wijs en scherp – het is moeilijk om niet van haar werk te gaan houden. Szymborska, die in 1996 de Nobel­prijs voor Literatuur ontving, laat zien wat leven en wat poëzie is. Tjitske Jansen heeft een mooie selectie gemaakt uit het rijke oeuvre van een van haar lievelingsdichters.

72 pages, Unknown Binding

Published November 18, 2025

About the author

Wisława Szymborska (Polish pronunciation: [vʲisˈwava ʂɨmˈbɔrska], born July 2, 1923 in Kórnik, Poland) is a Polish poet, essayist, and translator. She was awarded the 1996 Nobel Prize in Literature. In Poland, her books reach sales rivaling prominent prose authors—although she once remarked in a poem entitled "Some like poetry" [Niektórzy lubią poezję] that no more than two out of a thousand people care for the art.

Szymborska frequently employs literary devices such as irony, paradox, contradiction, and understatement, to illuminate philosophical themes and obsessions. Szymborska's compact poems often conjure large existential puzzles, touching on issues of ethical import, and reflecting on the condition of people both as individuals and as members of human society. Szymborska's style is succinct and marked by introspection and wit.

Szymborska's reputation rests on a relatively small body of work: she has not published more than 250 poems to date. She is often described as modest to the point of shyness[citation needed]. She has long been cherished by Polish literary contemporaries (including Czesław Miłosz) and her poetry has been set to music by Zbigniew Preisner. Szymborska became better known internationally after she was awarded the 1996 Nobel Prize. Szymborska's work has been translated into many European languages, as well as into Arabic, Hebrew, Japanese and Chinese.

In 1931, Szymborska's family moved to Kraków. She has been linked with this city, where she studied, worked.

When World War II broke out in 1939, she continued her education in underground lessons. From 1943, she worked as a railroad employee and managed to avoid being deported to Germany as a forced labourer. It was during this time that her career as an artist began with illustrations for an English-language textbook. She also began writing stories and occasional poems.

Beginning in 1945, Szymborska took up studies of Polish language and literature before switching to sociology at the Jagiellonian University in Kraków. There she soon became involved in the local writing scene, and met and was influenced by Czesław Miłosz. In March 1945, she published her first poem Szukam słowa ("I seek the word") in the daily paper Dziennik Polski; her poems continued to be published in various newspapers and periodicals for a number of years. In 1948 she quit her studies without a degree, due to her poor financial circumstances; the same year, she married poet Adam Włodek, whom she divorced in 1954. At that time, she was working as a secretary for an educational biweekly magazine as well as an illustrator.

During Stalinism in Poland in 1953 she participated in the defamation of Catholic priests from Kraków who were groundlessly condemned by the ruling Communists to death.[1] Her first book was to be published in 1949, but did not pass censorship as it "did not meet socialist requirements." Like many other intellectuals in post-war Poland, however, Szymborska remained loyal to the PRL official ideology early in her career, signing political petitions and praising Stalin, Lenin and the realities of socialism. This attitude is seen in her debut collection Dlatego żyjemy ("That is what we are living for"), containing the poems Lenin and Młodzieży budującej Nową Hutę ("For the Youth that Builds Nowa Huta"), about the construction of a Stalinist industrial town near Kraków. She also became a member of the ruling Polish United Workers' Party.

Like many Polish intellectuals initially close to the official party line, Szymborska gradually grew estranged from socialist ideology and renounced her earlier political work. Although she did not officially leave the party until 1966, she began to establish contacts with dissidents. As early as 1957, she befriended Jerzy Giedroyc, the editor of the influential Paris-based emigré journal Kultura, to which she also contributed. In 1964 s

Reviews

[Triptolemos · Rating 2 out of 5]

Een titel hoeft niet, een selectie samengesteld door Tjitske Jansen, vormt mijn eerste kennismaking met Wisława Szymborska. In het voorwoord licht Jansen toe wat haar keuzes heeft gestuurd. Ze woont in een boeddhistisch centrum en lijkt vanuit die achtergrond vooral oog te hebben voor de kleinheid en vergankelijkheid van ons individuele bestaan, en voor het loslaten van ons verzet daartegen.

In deze gedichten zit weinig ritme en ook geen rijm. Daardoor komt voor mij veel aan op de spitsvondigheid. De zinnen vragen om met zachte, kinderlijke ogen naar de wereld te kijken: soms in verwondering, vaker in onbegrip, mogelijk zelfs verwarring. Grote thema’s worden klein gemaakt, sober zelfs. Soms zo sober dat het voor mij op het niveau van een stadsgedicht blijft steken. Ik zie de regels dan al tegen een wand van het gemeentehuis of de bibliotheek geschilderd. In grote, witte letters, om even bij stil te staan en je kompaan met de elleboog aan te tikken: kijk, hier staat iets bedachtzaams. Voor veel mensen zal dit werken. Voor mij is het iets te sober en sentimenteel, misschien zelfs naïef.

Regels zoals:

"Ze verbieden me koffie, wodka, sigaretten,
het meedragen van zware herinneringen of voorwerpen"

doen me een beetje met de ogen rollen. Veel van deze gedichten komen voor mij niet veel verder dan dat.

Toch zit er af en toe iets wezenlijk moois in. Gedichten als ‘Afscheid van het uitzicht’, ‘Onachtzaamheid’, ‘Moeilijk leven met de herinnering’ en ‘Een tiener’ raken iets waarachtigs aan: de poging onszelf te begrijpen, een zekerheid of waarheid te vinden in wie we zijn geweest en wat we hebben meegemaakt, en hierin te falen. Hier werkt de sobere stijl voor mij wel en zitten er verschillende sterke regels tussen.

[Emma Anbeek · Rating 5 out of 5]

“De wereld kon doorgaan voor een krankzinnige wereld, / terwijl ik haar enkel aanwendde voor dagelijks gebruik.”
(Titel: onachtzaamheid)

[Ernest Mathijs · Rating 5 out of 5]

Sublime poetry. Loved the poems about 'herinnering' and the dog. Witty, sweet and wise, with a wink.