พระพรหมประพาส

by ว.วินิจฉัยกุล

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว สมเด็จพระปิยมหาราชของปวงชนชาวไทย มีพระราชอัธยาศัยโปรดเสด็จประพาสไปยังที่ไกลๆจากเมืองหลวงตั้งแต่เสด็จเถลิงถวัลยราชสมบัติมา ทรงพอพระทัยจะอยู่ใกล้ชิด ได้รู้ทุกข์สุขของราษฎรของท่านอย่างแท้จริง

ครั้งหนึ่ง... เสด็จขึ้นเรือนริมคลอง ในฐานะสามัญชนจากบางกอก การเสด็จในครั้งนั้น ได้เปลี่ยนแปลงชะตาชีวิตของเด็กชายลูกจีนคนหนึ่งไปตลอดกาล

‘เทียน’ เป็นเด็กชาวสวน บางกอกสำหรับเขาช่างอยู่ห่างไกลราวกับเมืองสวรรค์ ชีวิตของเขาคงจะซ้ำซาก ช่วยงานพ่อแม่อยู่ในสวนในนาปีแล้วปีเล่า ถ้าหากวันนั้นไม่ได้พบกับแขกแปลกหน้า ที่มารู้ในภายหลังว่าเป็นถึง ‘พระเจ้าแผ่นดินสยาม’ จากเรือกสวนไร่นา เด็กชายก้าวเข้าสู่บ้านหลังใหญ่ของพระยาราชภูษา ข้าราชการคนสำคัญ เขากลายเป็น ‘เด็กหลวง’ ได้รับพระมหากรุณาธิคุณหาที่สุดมิได้ ให้ได้เล่าเรียนจนมีวิชาเลี้ยงตัว ผ่านเรื่องราวทั้งดีและร้าย โดยใช้ความมุ่งมั่น อดทน กตัญญูเป็นเครื่องยึดเหนี่ยวให้ไปถึงจุดหมายปลายทาง

ebook

Published December 1, 2025

About the author

ว.วินิจฉัยกุล เป็นหนึ่งในนามปากกาของ รองศาสตราจารย์ ดร.คุณหญิงวินิตา ดิถียนต์ ซึ่งเป็นนักประพันธ์นวนิยายชาวไทย นามปากกาที่เป็นที่รู้จักอื่นๆ ได้แก่ แก้วเก้า, รักร้อย, ปารมิตา, วัสสิกา และ อักษรานีย์

Reviews

[Clairdenoon · Rating 4 out of 5]

"...คนเราสามารถเลือกทำตัวให้ดีหรือเลวได้ตามความสามารถของตนเอง ไม่ใช่ว่าบุญวาสนาจะมาชี้กำหนดเราไปหมดทุกอย่าง"
#พระพรหมประภาส
#ว.วินิจฉัยกุล
ตอนอ่านไปจนจบพบหน้าสุดท้ายที่พลิกหน้ากระดาษไม่ได้แล้ว รู้สึกดีอิ่มเอมใจซาบซึ้งใจมากกกกกกๆๆๆ ดีใจกับตัวเองที่เลือกอ่านเล่มนี้ 🥰

เรื่องเริ่มจาก...
ณ อำเภอเสนาน้อย มณฑลกรุงเก่า พ.ศ. ๒๔๔๑ นายเพ้งชาวบ้านเชื้อสายจีน เป็นคนกว้างขวางมีน้ำใจอัธยาศัยดีและมีฐานะร่ำรวยมากกกเป็นเศรษฐีในย่านนั้น กำลังนิมนต์พระที่ท่าน้ำ เพื่อมาทำบุญเลี้ยงพระเนื่องในโอกาสงานโกนจุกเล่าเทียงลูกชายคนเล็ก(พระเอก) นายเพ้งเจ้าของบ้าน เห็นขบวนเรือแม่ปะผ่านมา ก็คิดว่าคงเป็นคนใหญ่คนโตจากบางกอกเป็นแน่แท้ ก็เลยตะโกนเรียก ชวนให้มาร่วมกินเลี้ยงทำบุญเลี้ยงพระด้วยกันม่วนๆจอยๆ

....ชาวคณะในเรือแม่ปะ โดยเฉพาะบอสใหญ่บนเรือลำนั้นก็อ่ะ เขาชวนไปทำบุญทั้งทีไม่อยากขัดศรัทธา ก็ไปกับเขาซะหน่อย (แววตาเหมือนกำลังจะเจอเรื่องสนุก) โดยนายเพ้งก็ต้อนรับขับสู้แขกผู้มีเกียรติอย่างดีมากกกกก แนะนำตัวเองและครอบครัว ชวนพูดชวนคุย และเห็นสง่าราศีของชาวคณะว่าน่าจะไม่ธรรมดาไก่กา ต้องเป็นเจ้าขุนมูลนายที่บางกอกแน่ๆ เลยถือโอกาสรบกวนฝากฝังลูกชายคนเล็ก เล่าเทียง ในวัย๑๒ขวบปี ให้ไปเล่าเรียนเขียนอ่านศึกษาต่อในระดับสูงๆที่บางกอกด้วย โดยเถ้าแก่เพ้งจะส่งเสียทุกอย่างให้ ขอเพียงช่วยฝากฝังให้ลูกเข้าเรียนในโรงเรียน เพราะเห็นลูกชายของตนนั้นหัวดีมีแววมาแต่เล็ก เล่าเรียนเขียนอ่านกับท่านสมภารแถวบ้านจนแตกฉานจนท่านไม่รู้จะสอนอะไรให้แล้ว ซึ่งบอสใหญ่ที่มากับชาวคณะในวันนี้ ก็ตกปากรับคำอนุมัติรับฝาก จะพาเด็กชายกลับบางกอกไปด้วยกัน และจะจัดการหาที่เล่าเรียนให้ตามคำขอ เพราะถือว่ามากินข้าวบ้านเขาไปแล้ว อะไรช่วยได้ก็ช่วย๕๕๕๕๕

โดยในท้ายที่สุด นายเพ้งและครอบครัวก็ได้ทราบว่า บุญพาวาสนาส่งชาวคณะจากบางกอกที่เขาชวนขึ้นบ้าน เลี้ยงข้าว คุยด้วยอยู่นานสองนาน แถมยังฝากลูกไปกับเขาด้วยเสร็จสรรพนี้ คืออออ... พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ ๕ ขณะทรงเสด็จประพาสต้นจ้าา ซึ่งพระองค์ท่านยังมีพระมหากรุณาประทานชื่อใหม่ไทยๆให้ลูกชายคนเล็กของนายเพ้งอีกด้วย จาก เล่าเทียง เปลี่ยนเป็น เทียน
และพระองค์ท่านก็ไหว้วานให้ คนสนิทของพระองค์ พระยาราชภูษา เป็นธุระคอยดูแลเลี้ยงดูให้ที่พักอาศัยแก่เด็กหลวงคนนี้ด้วย และนั่นคือเหตุให้เทียนได้มาอาศัยอยู่ที่...บ้านริมคลองสามเสนของพระยาราชภูษา นับแต่นั้น

ชีวิตอิหลักอิเหลื่อของเทียนในบ้านของพระยาราชภูษา
พระยาราชภูษาท่านเป็นคนดี เที่ยงธรรม มีใจคุณธรรมมากกกกก แต่ ความดีนี้ไม่ถ่ายทอดผ่านดีเอ็นเอหรือพันธุกรรมใดๆไปสู่บุตรธิดาของท่านเลย ท่านมีลูกทั้งหมด๔คน เป็นเหี้-เป็นห่-ผีบ้าผีบอไปซะ๓คน ซึ่งสาเหตุที่น่าจะทำให้ลูกๆเสียคนนั้นก็น่าจะไม่ใกล้ไม่ไกล มีต้นสายปลายเหตุมาจากการเลี้ยงดูอบรมบ่มนิสัยของ คุณหญิงบุญเรียง ภรรยา+แม่ของลูกๆของท่านนั่นเอง
ที่ตามใจลูกตะพึดตะพือจนเกินไป ไม่สอนลูกให้รู้ผิดชอบชั่วดี คนอื่นชั่วหมดแต่ลูกชั้นเป็นคนดีย์

ชีวิตในบ้านพระยาราชภูษาของเทียนเลยไม่ง่าย แต่ก็ไม่ยากเกินจะรับมือถ้าอยู่เป็น สถานะที่ไม่ใช่บ่าวแต่ก็ไม่ใช่ลูก วันๆจึงต้องคอยหลบหลีกตัวปัญหา ด่านเคราะห์ของเทียนที่ต้องอดทนฝ่าฟันบากบั่นไปให้ได้คือ บรรดาลูกๆของท่านเจ้าคุณ ได้แก่
๑-ลูกชายคนโต-ฤทธิ์- เหี้-มากกกกกกกกกกกกกกกกกกกก

๒-ลูกสาวคนโต-เรือนเพชร-หน้าสวยมาก สวยจนเทียนตะลึงและเก็บไปคิดถึง สวยจนเป็นรักแรกของเทียน แต่นิสัยตรงข้ามกับหน้าตาโดยสิ้นเชิง นิสัยโผงผาง เชิ่ด หยิ่ง เสียอะไรได้หมดยกเว้นเสียหน้า เป็นคนที่โผล่มาทีไรก็อยากจะถามว่า เจ๊เป็นไรมากป่ะ

๓-ลูกชายคนรอง-เรือง-หน้าสวยผิวพรรณดีแต่โหดเหี้ยมอำมหิต สารเลว ชาติชั่ว ราวกับนรกส่งมาเกิด ยิ่งตอนโมโหยิ่งอัปความเลวขึ้น๑๐๐เท่า

๔-ลูกชายคนสุดท้อง-ราย-คนนี้ตัวช็อตฟีลของบ้าน ที่กลายมาเป็นเพื่อนซี้เพื่อนยากของเทียน คุณรายใจดีมีน้ำใจผ่าเหล่าผ่ากอพี่น้อง มักจะโดนบุลลี่ว่า โง่ สมองช้า ปัญญานิ่ม แต่ในบรรดาลูกๆ คุณรายคือคนที่มองคนขาด ฉลาดในการใช้ชีวิต มีมุมมองที่ง่ายไม่ซับซ้อน เป็นเด็กดีที่สุดของบ้าน และได้ดีที่สุดแบบที่ไม่มีใครคิดฝันด้วย

นอกจากบ้านของพระยาราชภูษา ยังมีบ้านเรือนขาวที่อยู่ใกล้ๆกัน คือบ้านของคุณพุดจีบ น้องสาวแท้ๆของพระยาราชภูษา
-คุณพุดจีบ- คือเศรษฐีนีสาวใหญ่ที่เป็นม่ายขันหมากถึง๒ครั้ง๒ครา จนได้รับคำครหาจากชาวบ้านว่ามีดวงกินผัว ร่ำรวยจากเงินสินสอดทองหมั้นที่ว่าที่สามีมอบให้แต่ฝ่ายชายมาด่วนตายจากไปก่อน คุณพุดจีบเลยพอแล้วความรัก ตั้งใจจะครองตนเป็นโสด อยู่สวยๆรวยๆโสดๆ บริหารทรัพย์สินเงินทองที่มีมากมายให้งอกเงยไปวันๆ

คุณพุดจีบรับอุปการะลูกสาวของเพื่อนสนิทที่ตายจากไปมาเลี้ยงดูเหมือนลูกในไส้ ชื่อน้องเข็ม พ่อน้องเข็มรวยมากกแต่มีลูกมีเมียเยอะ เลยไม่ขัดที่คุณพุดจีบจะมาขอช่วยเลี้ยงน้อง ตั้งใจว่าจะให้อยู่กับคุณพุดจีบไปจนโตพอที่จะออกเรือน

เรือนขาวของคุณพุดจีบ จึงเป็นแหล่งพักใจของเทียนที่เทียนและคุณรายเพื่อนซี้มักจะหลบภัย มาขลุกอยู่ที่นี่ มาเล่นกับเข็ม บ้านของคุณพุดจีบมีหนังสือดีๆเจ๋งๆมากมายให้อ่านโดยเฉพาะหนังสือกฎหมายของว่าที่สามีคนแรกที่ทิ้งไว้ เทียนเอามาอ่านจนค้นพบตัวเองว่าชอบวิชากฎหมาย คุณพุดจีบยังสอนให้อ่านและท่องกลอนวรรณคดีต่างๆ(ซึ่งจะมีประโยชน์กับเทียนในอนาคตที่เปลี่ยนแผ่นดิน)

เทียนเติบโตมาอย่างดี เป็นเพชรที่ค่อยๆเปล่งประกายเจิดจรัส การศึกษาพาให้เจริญรุ่งเรืองในหน้าที่และการงานด้านกฎหมาย ถ้าสมัยนี้ก็เป็นหนุ่มทรงภูมิ ตี๋ตาโต รูปหล่อ บ้านรวย พ่อเป็นเจ้าสัว(กิจการเถ้าแก่เพ้งเจริญก้าวหน้าจนใครๆเรียกว่าเจ้าส้ว)
แถมยังโชคดีมีโอกาสได้เข้าเฝ้าพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯบ่อยมาก และได้แสดงฝีมือทอดปลาทูให้พระองค์ท่านเสวย เคล็ดลับการทอดปลาทูของเทียนอร่อยเลิศ จนเป็นที่เลื่องลือ

บ้านของพระยาราชภูษา ที่ท่านเจ้าคุณเจ้าของบ้านตัวจริงมักจะติดภารกิจราชการไม่ค่อยว่างอยู่ ปล่อยให้คุณหญิงบุญเรียงปิดหูปิดตา ปกครองบ้านและลูกๆจนเละเทะเฟะฟอน นับถอยหลังรอวันฉิบหายวายวอด ในที่สุดก็ถึงเวลาที่ลูกๆโตพอที่จะมีคู่ครอง...
และเข็มกับเทียนที่มักจะโดนลูกๆของท่านเจ้าคุณดูถูกเหยียดหยามอยู่เสมอ ถูกเหวี่ยงให้ได้มาเป็น ลูกสะใภ้และลูกเขยบ้านนี้...

ความรู้สึก
สนุกมากกกกกกกกกกกกกกกกกกกก เล่าเรื่องเก่ง ขยี้เก่ง สมเกียรติสมฐาของคุณนักเขียนสุด อ่านไปกรีดร้องไปหงุดหงิดกำหมัด อยากจะบ้า แม้บทของเทียนจะจางๆในกลางๆเรื่อง หายตัวไปนั่นไปนี่บ่อยๆ โผล่มานานๆที ปล่อยแอร์ไทม์ให้ตัวละครอื่น จนดูเหมือนบทบาทของลูกๆท่านเจ้าคุณจะเด่นกว่า แต่นักเขียนก็ชงเข้มให้เราอยากรู้บทสรุปชีวิตของลูกๆท่านเจ้าคุณนะ ว่าเลวชั่วขนาดนี้สุดท้ายจะเป็นอย่างไร(ซึ่งก็ไม่ผิดหวังนะ สาแก่ใจมาก) อยากรู้มากว่าใครคือนางเอกของเทียน(ขัดใจมากที่รู้ว่าเทียนรักใคร) อยากรู้ว่าใครคือภรรยาตัวจริงที่จะอยู่กับเทียนจนวันสุดท้าย(เทียนเลือกคนที่อยู่ด้วยแล้วสบายใจ) นิยายเล่าตั้งแต่เทียนอายุ๑๒จนถึงเทียนอายุ๘๕ (๒๓ ตุลาคม พ.ศ.๒๕๑๔)จบที่ลานพระบรมรูปทรงม้า เทียนในวัยชราสง่าผ่าเผย มีลูกเต็มบ้านมีหลานเต็มเมืองโดยแท้ อ่านแล้วอินอ่านแล้วติดหนึบ กลมกล่อมลงตัว เลิฟซีนมากสุดคือจุ๊บเหม่ง อ่านจบคือรู้สึกดีมากจริงๆที่ได้อ่าน🥰 ได้เคล็ดลับทอดปลาทูให้อร่อยด้วย จะไปลองทำดู!


.
อุปกรณ์ตอนอ่าน:หมอนปลาทูทอด🤤🥰🤤

[Pakwan · Rating 2 out of 5]

รีวิวสั้นๆ ก็คงฟ้ามีตา + ละครคุณธรรม + ละครน้ำเน่า + ละครจีนแนวตั้ง ถ้าใครชอบน้ำเน่าก็น่าจะอ่านจบได้ เพราะเอาจริงบทส่วนใหญ่ไม่ใช่บทพระเอก แต่เป็นบ้านที่พระเอกไปอยู่

เอาจริงอ่านปกหลังนึกว่าจะมาแนวเทอดฯ แต่กลายเป็นว่าเป็นละครน้ำเน่า เน่าแบบสุดๆ คนนั้นดีคนนี้ร้าย(เลย) คติสอนใจอย่างสุดโต่ง คนนั้นชั่วก็ชั่วตลอดละก็ได้ผลกรรมแบบนี้ คนนี้ดีก็ดีตลอด คาร์แบนมากจริงๆ แบนที่สุดในบรรดาทุกเรื่องที่อ่านมา เรื่องอื่นยังมีอะไรแบบเซอร์ไพรซ์ค่ะคุณแม่ อินั่นที่ว่าดีไปๆ มาๆ กลายเป็นอย่างนั้น แต่เรื่องนี้แบบ อืม เดาทางตอนจบได้เลย

ชอบความน้ำเน่าอยู่แล้ว ตามสูตรเลย พระเอกจากบ้านนอก เข้าไปในเมืองหลวง พ่อชอบ แม่ประนีประนอมแต่ก็ตามใจลูก ส่วนลูกก็ร้ายใส่ แต่บทส่วนใหญ่คือตัวละครในบ้านนี้เลย ยิ่งกลางๆ เรื่องพระเอกคือโฉบไปโฉบมา กว่าจะมีบทบาทสมเป็นตัวเอกก็นู่นเลย ท้ายๆ

สำหรับเรื่องนี้ไม่ชอบอีกอย่างคือความป้อนเข้าปาก—อาจจะน้อยไป เรื่องนี้สามารถใช้คำว่าฉีดเข้ากระแสเลือดได้เลย การเล่าคือบอกหมดว่าคนนี้ภายนอกเป็นงั้นแต่ข้างในเป็นงี้ คือแบบยิ่งกว่าเคี้ยวให้อีกอะ คนอ่านไม่ต้องกลืนด้วยซ้ำ เล่นบอกหมดเลย อีกเรื่องคือเป็นเรื่องที่อ่านไปแล้วสับสนไทม์ไลน์มาก อ่านๆ จากร.5 นึกว่าหลุดไปยุคร.8 แล้วสักพักก็เป็นฉากกำลังจะสิ้นแผ่นดิน ร.5 คือแบบอ้าว เล่นเรียกลูกร.5เป็นแบบพระบรมวงศ์งี้ เข้าใจว่าให้คนอ่านเข้าใจง่ายแหละมั้ง แต่สำหรับนี่คือทำให้งงเวลาสุดๆ ถ้าอิงปวศก็ควรอิงจากยุคที่เขียนถึงสิ ไม่ควรใช้ยศล่าสุด

แอบผิดหวังนิดๆ อยากเห็นตัวแม่แพ้ทรงติ๋ม

[aylaluna · Rating 3 out of 5]

'ผมไม่เถียงเรื่องบุญวาสนา คนเราเกิดมาไม่เท่ากัน จะให้ชีวิตตกต่ำหรือเจริญเท่ากันหมด เป็นไปไม่ได้อยู่แล้ว แต่ผมเชื่อว่าคนเราสามารถเลือกทำตัวให้ดีหรือเลวได้ตามความสามารถของตนเองไม่ใช่ว่าบุญวาสนาจะมาชี้กำหนดเราไปหมดทุกอย่าง'

เทียน เด็กชายลูกจีนจากอำเภอเสนาน้อยที่บุญพาวาสนาส่ง เมื่อรัชกาลที่5เสด็จประพาสต้น และทรงรับเด็กชายเทียนไว้เป็นเด็กหลวง โดยให้อยู่ในการดูแลของพระยาราชภูษา

เราชอบพาร์ทแรกๆ ช่วงที่เทียนกำลังปรับตัวกับชีวิตในบ้านเจ้าคุณราชภูษา มันมีทั้งความรู้สึกสนุก เอาใจช่วย อยากรู้ว่าเด็กชายเทียนจะเอาตัวรอดยังไง
แต่พอถึงกลางเรื่องเริ่มหนักไปทางเรื่องในบ้านเจ้าคุณราชภูษาซะเยอะ บ้านนี้ก็วุ่นวายจนบทเทียนจางไปเลย ซึ่งเสียดาย ถ้าเล่าผ่านมุมมองของตัวละครเทียน เราอาจจะรู้สึกผูกพันกับเทียนมากกว่านี้ เหมือนกับที่ผูกพันกับตัวละครหลักในเรื่องอื่นๆ

สิ่งที่ยังชอบเหมือนทุกครั้งที่ได้อ่านงานอาจารย์คือ ข้อคิดดีๆ ที่แทรกอยู่ในการกระทำของตัวละคร แม้บางอย่างจะรู้สึกว่าสุดโต่งเกินไปจนขัดใจคนอ่านอย่างเราก็เถอะ

[notvalentineisreading · Rating 5 out of 5]

หิวปลาทูทอด T-T

[Pairash Pleanmalai · Rating 5 out of 5]

อ่านจากชื่อหนังสือเลยคาดเดาไปล่วงหน้าว่า น่าจะดำเนินเรื่องเกี่ยวกับ ร.5 ในการปลอมแปลงพระองค์เป็นสามัญชน
นึกว่าเรื่องจะดำเนินไปแบบไม่ให้รู้ว่าเป็น ร.5 แล้วค่อยๆ เฉลยในท้ายเล่ม
แต่คาดผิดเลย เป็นการเดินเนินเรื่องของบ้านพระยาที่รับเลี้ยงเทียน โดยบ้านพระยาท่านนี้มี ลูกและเมีย ที่ร้ายๆ มีดีคนสุดท้อง
และ บ้านน้องสาวของพระยา บทบาทของเทียนก็มีหายๆ ไปบางช่วง กลายเป็นเรื่องของเรือนเพชรสะเยอะ
แต่ก็จบได้แบบครบถ้วนบริบูรณ์

[Natch Van · Rating 3 out of 5]

ชอบช่วงครึ่งแรกของเรื่องน่าสนใจ แต่ปลายเรื่องแผ่วไปหน่อย ก็เป็นไปตามสูตรสำเร็จ ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว น่าจะมีพลิกผันอะไรบ้าง ตอนท้ายมันเลยไม่ค่อยลุ้นอะไรเลย เป็นบทสรุปที่เดาทางได้ตั้งแต่ต้น

สิ่งที่ชอบในหนังสือเล่มนี้คือการแทรกเรื่องวัฒนธรรมการใช้ชีวิตของคนสมัยก่อนเอาไว้ด้วย ทำให้ทราบอะไรหลายๆอย่างที่ไม่เคยรู้มาก่อน