جنگ زمستانی شوروی - فنلاند پ روایتی فشرده، اما عمیق، از نبرد سهماههای است که با تهاجم شوروی به فنلاند بیطرف در ۳۰ نوامبر ۱۹۳۹ آغاز شد. کتاب به بخشهای موضوعی و زمانی تقسیم شده که به شیوهای شفاف مسیر جنگ را ترسیم میکنند: ۱. پیشزمینه سیاسی: نویسنده با پیمان مخفی مولوتوف-ریبنتروپ آغاز میکند، که فنلاند را در حوزه نفوذ شوروی قرار داد و زمینهساز تجاوز شد. ۲. نیروهای متخاصم: با بررسی پروفایل فرماندهان (مانرهایم و فرماندهان شوروی) و جدولهایی از ساختار رزمی، شکاف فاحش عددی اما نه روحی میان طرفین برجسته میشود. ۳. طرحهای اولیه جنگی: در حالی که شوروی به تصرفی برقآسا میاندیشید، فنلاند به دفاع بر پایهٔ خط مانرهایم و دانش بومی از زمین تکیه کرد. ۴. درگیریهای اصلی: نبردهای کلیدی در تایپال، کولا، لادوگا، پتسامو و سالا، همراه با تاکتیکهای نوآورانهٔ «موتی» در جاده راته، در مرکز روایت قرار دارند. ۵. پیامدها و میراث جنگ: پیمان صلح مسکو، از دست دادن بخشی از قلمرو فنلاند، افشای نارساییهای ارتش شوروی و اصلاحات بعدی آن، و میراث ماندگار این جنگ در حافظهٔ جمعی و جغرافیای منطقه بررسی میشوند. در سراسر کتاب، نقشههای رنگی، تصاویر آرشیوی و نمودارهای تاکتیکی، تحلیلها را زنده و ملموس میکنند.
جنگ زمستانی شوروی – فنلاند ، پیروزی میان تهی استالین کتابی است از دیوید مورفی ، نویسنده ایرلندی . او در این کتاب کوشیده تا ضمن ریشه یابی علت جنگ ، به بررسی روند وچگونگی جنگ در هر دو طرف بپردازد . عنوان کتاب پیروزی میانتهی ، به خوبی ماهیت جنگ را نشان میدهد: پیکاری میان ارتش کوچک فنلاند و ماشین جنگی عظیم اتحاد جماهیر شوروی که در نهایت، پیروزی به بهایی سنگین برای شوروی تمام شد.
مورفی ابتدا به دلایل ترس شوروی از فنلاندی که پس از سالها مستقل از روسیه شده بود پرداخته ، دلایلی که مورفی به آن ها اشاره کرده امروز هم می توان دید . مرز فنلاند تنها حدود ۳۲ کیلومتر با لنینگراد ، کلید صنعتی و نمادین شوروی ، فاصله داشت. این نزدیکی، شهر را در برابر حمله توپخانهای یا تهاجم زمینی احتمالی کاملاً آسیبپذیر میکرد و استالین این موقعیت را تهدیدی مستقیم برای امنیت ملی میدانست . هم چنین شوروی از تجربه تاریخی همکاری فنلاند با آلمان در جنگ جهانی اول آگاه بود. رهبران شوروی نگران بودند که در صورت درگیری با آلمان نازی، هیتلر بتواند فنلاند را متقاعد کند تا پایگاه عملیاتی برای حمله به شمال شوروی، به ویژه لنینگراد، فراهم کند. نگرانی که البته بعدها درادامه جنگ زمانی که فنلاند متحد آلمان شد، تحقق یافت. ضعف ارتش سرخ : دیوید مورفی ضعف ارتش سرخ در جنگ زمستانی را ناشی از ترکیبی از عوامل ساختاری، سیاسی و تاکتیکی میداند که ریشه در تصمیمهای پیش از جنگ، به ویژه پاکسازیهای بزرگ استالین داشت. حذف فرماندهان باتجربه یکی از مهمترین دلایل ناتوانی ارتش سرخ بود ، بیش از نیمی از فرماندهان ارشد ارتش سرخ و هزاران افسر صاحبمنصب و آموزشدیده اعدام، زندانی یا برکنار شدند. جایگزین آنها افسران بی تجربه ای شدند که تنها به دلیل وفاداری ایدئولوژیک به سرعت ترفیع یافته بودند. همین افسران جوان هم هر ابتکار عمل یا تصمیم مستقل میترسیدند و ترجیح میدادند بیچون و چرا منتظر دستور مستقیم از مسکو بمانند، که باعث تأخیرهای مرگبار در میدان نبرد میشد. بررسی میدان جنگ و نوآوری های ارتش فنلاند مورفی با جزئیات به چگونگی این نبرد نابرابرپرداخته ، مانند تاکتیک موتی، که قاتل ارتش سرخ درسرما و برف شد .آنها با گروههای کوچک اسکیباز، ستونهای سنگین ارتش سرخ را در جادههای جنگلی به دام انداخته، ایزوله میکردند و سپس با صبری هر بخش را در حلقههای مرگبار محاصره کرده و کارش را می ساختند . در این نبرد مرگبار، جغرافیا فنلاند ، برف و سرما ، متحد مدافعان بود. اما ارتش سرخ، با همه شکوه ظاهری، از درون پوسیده بود. فرماندهانش، قربانیان ترسو و بیتجربه پاکسازیهای استالین بودند که جز اطاعت کورکورانه از دستورهای دور از میدان نبرد هنری نداشتند. سربازانش با لباسهای نامناسب و تدارکاتی ناچیز به سوی سرنوشتی یخزده در سرمای زیر چهل درجه روانه شدند. پیروزی نهایی شوروی گرچه سرانجام به دست آمد آنقدر پرهزینه و خونین بود که بیش از هر چیز، ضعف ماشین جنگی آن را به جهان و به ویژه به هیتلر نشان داد . مورفی به یک نکتهی تلخ دیگر هم پرداخته ، تنهایی فنلاند . فنلاند در این جنگ کاملاً تنها بود. با وجود تمایل انگلیس و فرانسه برای کمک، هیچ نیروی نظامی واقعی به غیر از داوطلبان سوئدی به کمک آنها نیامد. فنلاندیها با درک این تنهایی، به این نتیجه رسیدند که باید با تمام وجود بجنگند، چون هیچ ناجی خارجی در کار نخواهد بود.
در پایان مورفی کوشیده به یکی از انبوه جنگهایی قرن گذشته بپردازد که گویی در میان انبوه جنگها و فجایع دیگر ، چندان به آن پرداخته نشده . این جنگ، اگرچه در تاریخ جهانی گاه فراموش شده، اما در واقع پیشنمایشی تراژیک از بسیاری نبردهای بعدی قرن بوده ، جایی که قدرتهای بزرگ، با اعتماد به برتری نظامی، به مبارزه با ملتهای کوچک رفتند و در دام توهم برتری افتادند . مقاومت فنلاند ، در حقیقت نخستین فصل از کتابی بود که بعدها ویتکنگها در جنگلهای ویتنام، و مجاهدین در کوهستانهای افغانستان ادامه دادند: فصل مقاومت ضعیف در برابر قوی، و پیروزی معنوی بر پیروزی نظامی میان تهی. مورفی همچنین نشان می دهد که بهای این پیروزی گرچه برای فنلاند بسیار سنگین بود اما درس آن برای جهان ، یعنی مقاومت همچنان باقی مانده .
A good introductory overview of the Winter War, with coverage not only of the major land campaigns (the Soviet offensives against the Mannerheim Line on the Karelian Isthmus between Leningrad and Viipuri, the Kollaa sector north of Lake Ladoga, Suomussalmi, and Petsamo in the far north) but the limited actions in the air and at sea. Decent attention to the political situation both before and after the war as well, and good attention to the often neglected or underplayed fact that, after the severe bloodletting in the first month or two of the war, the Soviets adjusted and tried to learn from their early mistakes—albeit with mixed results.
Lots of photographs, especially from Finland’s massive military archive SA-Kuva—which I really recommend browsing online sometime—and generally good maps, including a few three-dimensional “bird’s-eye-view” maps of particular actions (eg the Tampere sector, a hotly contested bend in a river near the eastern extremity of the Mannerheim Line). The three two-page illustrations by Johnny Shumate are good, with the standout being the Soviet assault on the Poppius bunker. However, the book needed better copy editing, as there are a number of problems ranging from typos to homonym mistakes to simple wrongly used words, and the most important parts of the two-page bird’s-eye view maps were often down in the gutter and difficult to see.
Recommended, especially in conjunction with Osprey’s Combat book Finnish Soldier vs Soviet Soldier, which offers more detailed grunt’s-eye views of several incidents described here, and a more comprehensive history like Trotter’s A Frozen Hell.
As always in this series the illustrations and maps are fantastical and worth the read in and of themselves. Great overview and enjoyed it. The ending did seem a little rushed compared to the pacing of the rest of the book. An interesting corollary is on page 30 "it is now generally accepted that the Soviets grossly underestimated the Finnish terrain, fortifications, and also the quality of their army...base estimates on the assumption the operation (special operation?) will last a maximum of 12 days...told to secure Finnish capitulation by Stalin's 60th birthday on 21 December 1939. Showing catastrophic levels of hubris, plans were made for the seemingly inevitable victory parade in Helsinki and a special piece of music by Shostakovich was commissioned to be played at the ceremony." Sounds a heck of a lot like the current (as of this writing) "special operation." Hubris and more planning towards a celebration sounds super familiar.
This is a great little book that explores the causes, and the main battles of the Winter War. It finishes with the peace treaty of March 1940. The book also explains the tactics, and the forces and equipment used by both sides. Especially interesting is the use by Finnish troops of the « motti » tactics. The Finns put up a tenacious resistance but were eventually defeated by the Soviet Unions overwhelming numbers and combined arms coordination.