Türkler Nasıl Müslüman Oldu? - İnanç, Kimlik ve Kültür Arasında Bir Dönüşüm Hikayesi

by Erkan Göksu

DÜNYA TARİHİNİN SEYRİNİ DEĞİŞTİREN BİR OLAY: TÜRKLERİN MÜSLÜMAN OLMASI
***
Türkler Müslüman olurken sadece dinlerini mi değiştirdiler? Yoksa düşünce dünyaları, kimlik algıları ve kültürel yapıları da bu değişimin bir parçası oldu mu?
***
Erkan Göksu’nun bu yeni kitabı, Türklerin İslamiyet’le buluşmasını yalnızca tarihsel bir olay olarak değil, aynı zamanda bütüncül bir düşünce devrimi olarak ele alıyor. Din değiştirme olgusunu birey, toplum ve çevre üçgeninde inceleyen eser; ruhsal yönelişten siyasi tercihlere, kültürel kabullerden zihniyet yapısına kadar pek çok katmanı göz önüne seriyor.
Tarihin akışını değiştiren bu büyük din değiştirme olayının, sadece kılıçla ya da fetihle değil; kelimelerle, sembollerle ve sessiz kabullenişlerle de şekillendiğini büyük bir kalem ustalığıyla gösteriyor. Bozkırın sert rüzgârları arasında yankılanan ilk ezan sesinden, medeniyet inşasına giden yolu titizlikle izleyen eser, hem akademik bir derinlik sunuyor hem de okuyucuyu bu dönüşümün iç dünyasına çekiyor.
Göksu, literatürde pek rastlanılmayan psikososyal tarih inceleme yöntemiyle inşa ettiği bu çalışmasında Türklerin İslamlaşma sürecini ideolojik önyargılardan arındırarak insani, zihinsel ve tarihî bir bağlam içinde yeniden anlamlandırıyor. Her sayfası, bu devrim niteliğindeki dönüşümün nasıl gerçekleştiğinin izini adım adım sürüyor.
Türkler Nasıl Müslüman Oldu?: İnanç, Kimlik ve Kültür Arasında Bir Dönüşüm Hikâyesi, bir din değiştirme olayının değil, bir düşünce ikliminin nasıl şekillendiğini merak edenler için kaçırılmaması gereken bir eser.

192 pages, Paperback

Published May 15, 2025

About the author

1976'da Malatya'nın Yeşilyurt ilçesinde doğdu. İlkokulu Yeşilyurt Atatürk İlkokulu, ortaokulu Malatya Atatürk Ortaokulu ve liseyi Malatya Ş.K.Ö. Endüstri Meslek Lisesi'nde okudu. 1994 yılında girdiği Erciyes Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümünden 1998'de mezun oldu. 1999'da Kırıkkale Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi okutmanı, bir yıl sonra ise aynı üniversitenin Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümüne araştırma görevlisi olarak atandı. 2004 yılında Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü'nde hazırladığı Türk Kültüründe Silah konulu tezle yüksek lisansını tamamladı. Aynı yıl, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Ortaçağ Tarihi Anabilim Dalı'nda doktora yapmak üzere görevlendirildi. 2008 yılında Prof. Dr. Reşat Genç danışmanlığında hazırladığı Türkiye Selçuklularında Ordu konulu tezle doktorasını tamamladı. 2009 yılında Gaziosmanpaşa Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Orta Çağ Tarihi bilim dalına yardımcı doçent olarak atandı. 2013 yılında Orta Çağ Doçenti unvanını aldı. 2015 yılı içerisinde altı ay süre ile Ardahan Üniversitesi İnsani İlimler ve Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümünde görev yaptı. Aynı yıl içerisinde Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümünde çalışmaya başladı. Halen aynı görevde bulunmakla birlikte, 2019 yılında Prof. Dr. unvanını alan Göksu, evli ve iki çocuk babasıdır.

2011 yılında Türk Tarih Kurumu 80. Yıl Bilim ve Teşvik Ödülü' ne, 2012 yılında ise Türk Ocağı 100. Yıl Ziya Gökalp ilim Teşvik Armağanına layık görülen Erkan Göksu'nun, başta Selçuklu Tarihi olmak üzere Ona Çağ Türk Tarihinin muhtelif konuları hakkında yazılmış birçok kitabı, tercümeleri ve bilimsel dergilerde yayımlanmış çok sayıda makalesi bulunmaktadır.

Reviews

[Umut · Rating 4 out of 5]

Bu kitap, Türklerin islam’ı kılıç zoruyla değil; uzun yıllara yayılan, çok boyutlu ve derin bir sorgulama süreci sonunda benimsediğini ikna edici biçimde ortaya koyuyor. Emeviler döneminde Türklerin ve genel olarak arap olmayan müslümanların, mevali politikaları çerçevesinde ikinci planda tutulduğu açıkça görülüyor. Müslüman olmalarına rağmen cizye alınması, siyasal ve toplumsal eşitliğin tanınmaması, emevilerin “arapların arap olmayanlardan daha üstün olduğu” anlayışını fiili bir devlet politikası haline getirdiğini gösteriyor. Bu tavır, Türklerin islam’a mesafeli durmasına ve islamlaşma sürecinin gecikmesine neden olmuştur. Kitapta bu durumun sadece Türklere değil, farslılara da yansıdığı; farslıların emevileri açık biçimde ırkçılıkla suçladıkları ve bu tepkinin şuubiye düşüncesini beslediği net biçimde aktarılıyor.

Buna karşılık Türkler, islam’ı yakından tanıma imkanı bulduklarında, özellikle abbasiler döneminde kurulan daha eşitlikçi ilişkiler sayesinde, bu dinin önceki yaşam tarzlarıyla birçok noktada örtüştüğünü fark etmişlerdir. Adalet anlayışı, ahlak vurgusu, toplumsal dayanışma ve dünya görüşü bakımından kurulan bu uyum, din değiştirmenin hızlanmasını sağlamıştır. Kitap güçlü ve dengeli bir analiz sunuyor; ancak yer yer tekrarlar var.